Back

o’zga gap va uning turlari

DOC 68.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇
1
1405745732_56430.doc o’zga gap va uning turlari â reja 1. o’zga gap haqida tushuncha. 2. ko’chirma gap haqida ma’lumot. 3. o’zlashtirma gap haqida. â 1.â â â â o’zga gap haqida tushuncha. â ba’zan so’zlovchi o’zining gapini o’z nutqida ishlatadi. so’zlovchi nutqida ishlatilgan boshqa shaxsning gapi o’zga gap deyiladi. o’zga gaplar uch xil bo’ladi ya’ni: ko’chirma gap, o’ziniki bo’lmagan ko’chirma gap. â â 2.â â â â ko’chirma gap haqida ma’lumot. â o’zgalarning hech o’zgarishsiz aynan berilgan kochirma gap deb ataladi. ko’chirma gap yolg’iz o’zi yoki avtor gapi bilan birgalikda kelishi mumkin. masalan: “alisher navoiy go’zal xatotdir, - dedi faxrlanib zayniddin” ko’chirma gapdan asosiy maqsad boshqa shaxs gapinig barcha leksik, sintaktik, intinatsion xususiyatlarini saqlashdir. masalan: “biz xalqni qutlaymiz, xalq bizni qutlaydi”, -dedi sobolev. ko’chirma gap va avtor gapi o’zaro quyidagicha aloqaga kirishadi. bog’lovchi vazifasidagi so’zlar yordamida aloqaga kirishadi. bunda ko’chirma gap bilan avtor gapini o’zaro bog’lashda demoq fe’lini deb (deya), degan …
2
n so’ng ikki nuqta qo’yiladi. bu vaqtda: 1) k’chirma gap oxirida nuqta qo’yish lozim bo’lsa, qo’shtirnoq bulardan keyin qo’yiladi. masalan: 1. michirun aytadi: “o’simlik qancha yosh bo’lsa, yangi sharoitda shunchalik tez moslashadi”. 2. o’qituvchi so’radi: oybekning “qutlug’qon” pomanidagi yo’lchi obrziga kim harakteristika bergan?. 1. ko’chirma gap avtor gapidan oldin keladi. bu vaqtda avtor gapidagi bo’laklarinversiyaga ychraydi: kesm sostavi oldin, ega sostavi keyin keladi. avtor gapining kesimi ko’pincha deb aytdi, so’radi, gapirdi, dedi, der edi kabi fellar bilan keladi. ko’chirma gap avtor gapidan oldin kelganda, ko’chirma gapdan keyin qo’shtirnoq yopiladi. agar ko’chirma gap darak gap bo’lsa, qo’shtirnoq yopilgach, vergul hamda tire qo’yiladi. agar ko’chirma gap so’roq yoki undov gap bo’lsa, qo’shtirnoq yopilish oldidan shu belgilarning o’zi qo’yiladi: qoshtirnoq yopilgach, tire qo’yiladi. masalan: 1. “mehmonni laziz ovqatlar bilangina emas, shirin latifalar bilan ham kutmoq kerak”, -dedi kulib sultonmurod. 2. “ko’rishgan odam shunaqa siqar ekanmi?”-dedi oyto’tiâ karimaga. 3. “dunyo mojarolaridan qo’lâ yuvmoqchi bo’lgan …
3
arga bir-bir qarab saodatxon, - odam hamma narsadan zo’r”. “xo’b, men har qanday jabr tog’ini ko’tarmoqqa roziman, -dedi navoiy keskin va dadil, - lekin ichi qora zotlar shuni yaxshi bilsinlarki, men qaerda bo’lmayin, haqiqatni qo’riqlaymen”. 2)â â â â ko’chirma gap bo’lingan joyda nuqta bo’lsa, avtor gapidan keyin esa nuqta va tire qo’yiladi. ko’chirma gapning qolgan qismi bosh harf bilan davom erttiriladi. masalan: “haqiqiy sevgini hech narsaga tenglashtirib ham bo’lmaydi, do’stim,-dedi elmurod.-sevgi-kishining eng yuksak bebaho orzusi” 3)â â â â ko’chirma gap bo’lingan joyda so’roq yoki undov belgisi bo’lsa, bu belgilar o’z o’rnida saqlanadi va shundan keyin tire qo’yiladi. avtor gapidan so’ng esa nuqta va tire qo’yilib, ko’chirma gapning qolgan qismi bosh harf bilan davom ettiriladi ettirildi. masalan: “ishing yirik, - o’sarjon”! –qichqirdi o’tkinchi, otboqar qo’ziboy-g’o’zang dastlab mazasi yoq edi, nazarimda: xayronman, birdan avj olib ketdi. 4)â â â â ko’chirma gap avtor gapining o’rtasida keladi. bu vaqtda avtor gapining …
4
qadi?”-deb so’radi. navoiy: “shohona marhamatingiz uchun rahmat iloji bo’lsa, meni har qanday rasmiy mansablardan ozod etsangiz!” -dedi qat’iyat bilan. diolog tipidagi ko’chirma gaplar. a)â â â â â ketma-ket yozilsa, ularning har biri qo’shtirnoqqa olinib bir biridan tire bilan ajratilabi. “asosiy vaqtimni zavodga bermay nimaga beray?”-“dissertatsiya ham zavodning ishi mavzui ham zavoddan kelib chiqqan” b)â â â â har bir ko’chirma gap yangi yo’ldan boshlansa, undan oldin tire qo’yiladi. -juda shod ko’rinasiz, manzura. -shundaymi? dedi manzura o’zining quvochli kayfiyatini endi sezgandek. – sendan juda minnatdorman, maruse, meni kechgacha kutibzan. -ovqatingiz sovimasin. -kel, o’tir, birga ovqatlanamiz. izoh. o’zgalarning ayrim so’zlari, ko’chma ma’noda ishlatilgan so’z va birikmalar ham qo’shtirnoq ichiga olinib, kichik harf bilan yoziladi, lekin bular ko’chirma gap hisoblanmaydi. masalan: onda-sonda aravalar g’ijirlab, “po’sht-po’sht” degan tovushlar eshitiladi. o’ziniki bo’lmagan ko’chirma gap ba’zan o’zining fikri avtorgapisiz ko’chirilib, so’zlovchi ishtirok etmasdan bayon qilinadi. bu vaqtda avtor ko’chirma gapdagi so’zlovchi sifatida ishtirok qiladi. bunday …
5
haqida ayrim paytlarda o’zgalarning gapi o’zlashtirilib bayon qilinadi. bunda k’chirma gap mazmuni to’la saqlanadi. faqat uning shakli o’zgartirilib, avtor gapi ichiga kiritiladi. o’zgalarning shaklan o’zgartirilib, berilgan gapi o’zlashtirib berilgan gapiâ “o’zlashtirma gap” deb ataladi. ko’chirma gapni o’zlashtirma gapga aylantirish yo’llari quyidagicha: 1. ko’chirma gapning kesimi o’tgan zamon fe’li bo’lsa, o’zlashtirma gapga aylantirishda bu kesmdagi shaxs, son zamon affikslari – gan +- lik + egalik affiksi + tushum kelishigi affiksi bilan almashtiriladi. bu vaqtda ko’chirma gapning egasi qaratqichga aylanadi. avtor gapining kesimi ham odatda, boshqa so’z bilan almashadi. ko’chirma gap: “toshkentda chindan hamqadamim qutlug’ bo’lib ketdi”, - dedi o’ktam hayajon bilan. o’zlashtirma gap:â o’ktam hayajon bilan toshkentda chindan ham qadamining qutlug’ bo’lib ketganligini aytdi. agar ko’chirma gapning egasi kishilik olmoshi bo’lsa, o’zlashtirma gapga aylantirishda bu esa o’z olmoshi bilan almashib, egalikaffiksini olib keladi, shundan so’nggina –ning qo’shiladi: ko’chirma gap: “men a’lo o’qish uchun butun kuchimni sarf qildim”,-dedi zulfiya. o’zlashtirma gap: zulfiya …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "o’zga gap va uning turlari"

1405745732_56430.doc o’zga gap va uning turlari â reja 1. o’zga gap haqida tushuncha. 2. ko’chirma gap haqida ma’lumot. 3. o’zlashtirma gap haqida. â 1.â â â â o’zga gap haqida tushuncha. â ba’zan so’zlovchi o’zining gapini o’z nutqida ishlatadi. so’zlovchi nutqida ishlatilgan boshqa shaxsning gapi o’zga gap deyiladi. o’zga gaplar uch xil bo’ladi ya’ni: ko’chirma gap, o’ziniki bo’lmagan ko’chirma gap. â â 2.â â â â ko’chirma gap haqida ma’lumot. â o’zgalarning hech o’zgarishsiz aynan berilgan kochirma gap deb ataladi. ko’chirma gap yolg’iz o’zi yoki avtor gapi bilan birgalikda kelishi mumkin. masalan: “alisher navoiy go’zal xatotdir, - dedi faxrlanib zayniddin” ko’chirma gapdan asosiy maqsad boshqa shaxs gapinig barcha leksik, sin...

DOC format, 68.0 KB. To download "o’zga gap va uning turlari", click the Telegram button on the left.

Tags: o’zga gap va uning turlari DOC Free download Telegram

Similar files

You might also like these

Show all
"gap va uning turlari" — PPTX PPTX
"gap va uning turlari"
11 pages 67.4 KB
o'zga gap va uning turlari — PDF PDF
o'zga gap va uning turlari
10 pages 5.6 MB
sodda gap va uning turlari — DOCX DOCX
sodda gap va uning turlari
1 page 14.0 KB
узга гап ва унинг турлари — DOC DOC
узга гап ва унинг турлари
— 48.5 KB
qo'shma gap va uning turlari — DOC DOC
qo'shma gap va uning turlari
— 245.0 KB
murakkab qo'shma gap va uning turlari — PPTX PPTX
murakkab qo'shma gap va uning turlari
4 pages 459.1 KB
kurs ishi "gap va uning turlari" — DOCX DOCX
kurs ishi "gap va uning turlari"
29 pages 75.8 KB
gap turlari — PPTX PPTX
gap turlari
13 pages 3.6 MB
gap turlari — PPTX PPTX
gap turlari
20 pages 1.3 MB
gap va uning xususiyatlari — PPTX PPTX
gap va uning xususiyatlari
13 pages 1.6 MB
sodda gap turlari — DOCX DOCX
sodda gap turlari
2 pages 14.6 KB
sodda gap turlari — PPTX PPTX
sodda gap turlari
11 pages 4.3 MB