o‘zbek tilinig ters lug‘ati, etimologik va chastotali lug‘ati lug‘ati haqida

DOC 166.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1405743380_56376.doc oâzbek tilinig ters lugâati, etimologik va chastotali lugâati lugâati haqida reja: 1. oâzbek tilinig ters lugâati tuzilishi va undan foydalanish. 2. etimologik lugâat va undan foydalanish. 3. chastotali lugâat va undan foydalanish. 1. oâzbek tilinig ters lugâati tuzilishi va undan foydalanish. oâzbðµk tilining chappa lugâati turkiy tillar doirasida shunday lugâatlar tuzishdagi birinchi tajriba hisoblanadi. rus tilining chappa lugâatini akadðµmik g.bilñfðµlñdt tuzdi va uni 1958 yilda gðµrmaniya dðµmokratik rðµspublikasida nashr ettirdi. hozirgacha nashr etilgan va nashr etilayotgan izoshli, imlo xamda ikki tilli lugâatlardan farqli ularoq bizning lugâatda soâzlar birinchi tovushlarga qarab emas, balki oxirgi tovushlarga qarab joylashtiriladi. misol uchun: matbaa enaga mutolaa kðµraga mudofaa kaytaga murofaa ertaga jurtaga dabdaba talaba gavda ralaba navda modda paytava sodda zastava .... mastava pachava koârinadiki, bir xil morfðµmaga ega boâlgan soâzlar yoki bir xil usul bilan yasalgan soâzlarning hammasi, odatda, bir katorga tuplanadi. dðµmak lugâat oâzbðµk tili soâz yasash sistðµmasini uzida aks ettira oladi …

turkumlarining asosiy struk-tural kurinishlari uz aksini topgan. lugâat matvryali tur-kiy tillar chogishtirma grammatikasini yaratish ishida katta yordamchi vosita boâlib xizmat qiladi. u oâzbðµk tili va boshqa turkiy tillar buyicha tipologik kuzatish ishlari olib borish-da ham kuzatuvchiga anchagina foyda kðµltiradi dðµb uylaymiz. oâzbðµk tilshunosligida xali kam oârganilgan yoxud tamo-man oârganilmagan: affikslar omonimiyasi, affikslar sino-nimiyasi, oâzbðµk tili affikslari tarkibi, affikslarning har xil tipdagi nðµgizlarga qoâshila olish yoki qoâshila olmasligi, affikslarning mahsuldorlik yoki kam mahsullik darajasi kabi masalalarni oârganishda ham chappa lugâat tðµkshiruvchiga yordamga kðµlishi mumkin. oâzbðµk tili fonðµtik konuniyatlarini, jumladan, soâz oxirida tovushlarning birikishi, affikslardagi tovushlar-ning birikishi, oâzakdagi tovushlarning birikish konuniyat-lari bilan bogâliqligi masalasini aniklashda chappa lugâat qulayliklar tugâdiradi. qoâllanma shoirlarga, oâzbðµk poeziyasi sirlarini oârganuvchilarga ham yordam bðµradi. sabab: unda oâzbðµk tilidagi qofiyadosh soâzlarning hammasi bir joyga oârnashgan boâlib, lozim topilganda, undan bðµmalol foydalanish mumkin, shoirlar kðµrak boâlgan qofiyadosh soâzlarni axtarib topishga qanchadan-qancha vaqtlarini sarflaydilar. bugungi kungacha bu ishda, shoirlarga oâz xotirasidan …

chilarning savodxonligi, nutq madaniyatining usishi koâp tomonlardan grammatikaning mazkur qismlarini yaxshi oâzlashtirish bilan boglangandir. bu masalalarni hal qilishda, har bir holatni moâl-koâl misollar bilan isbotlab bðµrishda hozir ukituvchi suyanadigan biror vosita oâzbðµk tilâshunosligida yoâq dðµyish mumkin. oâzbðµk tili oâqituvchisi qoâlida hozircha na soâz yasalishi lugâati va na bu boâlim boâyicha birorta yirik mðµtodik qoâllanma yoâq. chappa lugâat bu sohada katta yordamchi tayanch manba rolini oâynaydi. chappa lugâatdan studðµntlar, oâquvchilar, umuman oâzbðµk tilini oârganish biâlan kiziqkan kishilar ham qoâllanma sifatida foydalanishi mumkin. bundan tashqari, oâzbðµk tili soâz yasalishi masalasi bilan shugullanuvchi aspirantlar ham undan sistðµmaga kðµltirilgan matðµrial topa oladi. lugâat matðµriali oâzbðµk tili tasviriy grammatikasini, rus va oâzbðµk tillarining chogâishtirma grammatikasini yaratuvchilarga ham yordam bðµradi. lugâat 30 ming soâzni oâz ichiga oladi. lugâat uchun oâzbðµkistan fanlar akadðµmiyasi tomonidan nashr etilgan âuz-bðµkcha-ruscha lugâat" (moskva, 1959 yil), f. kamolov, 3. maârufov tahriri ostida nashr ettirilgan âoâzbðµk tilining qisqacha imlo lugâati" (toshkðµnt, 1962), o. …

di. chappa lugâatda hamma soâzlar, ularning tuzilishidan katâi nazar, (juftmi, takrormi, qoâshmami) oxirgi tovushga karab tartibga kðµltirilgan. lugâat ustida ish 1961 yilda boshlanib, asosan 1967 yilda tugallandi. bu xildagi lugâat oâzbðµk tilida birinchi tajriba boâlganligi uchun matðµrialni tartibga kðµltirishda, soâzsiz, ayrim kamchiliklarga yul quyilgan boâlishi mumkin. shuning uchun ishning sifatini yaxshilashga yordam bðµruvchi masla-xatlari uchun hamma oâquvchilarga oldindan uz minnatdorchiligimizni bildiramiz. 2. etimologik lugâat va undan foydalanish. shavkat rahmatullayev oâzbðµk tilining etimologik lugâati (turkiy soâzlar), toshkðµnt, univðµrsitðµt. 2000 etimologik lugâat oâzbðµk tilshunosligida dastlabgi tajriba sifatida yaratildi, shunga koâra u ayrim nuqsonlardan xoli boâlmasligi mumkin. ushbu lugâat turkiy tillar boâyicha mavjud izlanishlarga tayanib tuzildi va etimologik talqinlar ommabop yoâsinda bðµrilgan. lugâat barcha til shinavandalariga, birinchi galda ziyolilarga, shu jumladan oliy oâquv yurtlari va oârta maktab oâqituvchilariga, shuningdðµk talabalarga moâljallangan. lugâatning kirish qismida quyidagi fikrlar bildirilgan: oâzbðµk tilining etimologik lugâatini tuzishga intilganlar boâldi, lðµkin ilmiy ishlarda ayrim soâzlarga tarixiy-etimologik izoh bðµrishdan nariga …

jarishga jazm qildim. bajarilgan ishning natijasi 1997- 1999- yillarda "oâzbðµk tilining qisqa etimologik lugâati" nomi bilan chop qilingan toârt kitobchada oâz aksini topdi. lugâatdagi barcha maqolalarni bðµvosita oâzim tuzdim. bajargan ishimni sinovdan oâtkazish maqsadida boshqa mutaxassislarni ham jalb qildim. mðµn bilan bir vaqtda maqolalarning maâlum bir qismini a, i harflari boâyicha prof. m.mirtojiyev, u, e, oâ, g, d, j, k, t harflari boâyicha doq. m.qodirov tuzdi. mðµn bular tuzib bðµrgan maqolalarni oâzim tuzgan maqolalarga taqqoslab, ozmi-koâpmi foydalandim, shuning uchun ularga samimiy minnatdorchilik bildiraman. chop qilingan toârt kitobchani yaxlit holatga kðµltirish munosabati bilan manbalarni yana bir bor sinchiklab oârganib, maqolalarning talay qismini qayta tuzdim, yoâl qoâygan xato-kamchi.wiklarimni aniqlab, bartaraf qildim. oâzbðµk tilshunosligida etimologik lugâat dastlabgi tajriba tariqasida yaratilayotgani sababli ushbu ish kamchilik va nuqsonlardan xoli boâlmasligi tabiiy; kðµlgusi tuzuvchilar bundan-da toâliqroq va mukammalroq etimologik lugâat tuzadilar dðµgan umiddaman. qoâlingizdagi lugâatga soâzlik "oâzbðµk tilining izohli lugâati" boâyicha tuzildi. dastlab oâzbðµk adabiy tili …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "o‘zbek tilinig ters lug‘ati, etimologik va chastotali lug‘ati lug‘ati haqida"

1405743380_56376.doc oâzbek tilinig ters lugâati, etimologik va chastotali lugâati lugâati haqida reja: 1. oâzbek tilinig ters lugâati tuzilishi va undan foydalanish. 2. etimologik lugâat va undan foydalanish. 3. chastotali lugâat va undan foydalanish. 1. oâzbek tilinig ters lugâati tuzilishi va undan foydalanish. oâzbðµk tilining chappa lugâati turkiy tillar doirasida shunday lugâatlar tuzishdagi birinchi tajriba hisoblanadi. rus tilining chappa lugâatini akadðµmik g.bilñfðµlñdt tuzdi va uni 1958 yilda gðµrmaniya dðµmokratik rðµspublikasida nashr ettirdi. hozirgacha nashr etilgan va nashr etilayotgan izoshli, imlo xamda ikki tilli lugâatlardan farqli ularoq bizning lugâatda soâzlar birinchi tovushlarga qarab emas, balki oxirgi tovushlarga qarab joylasht...

DOC format, 166.5 KB. To download "o‘zbek tilinig ters lug‘ati, etimologik va chastotali lug‘ati lug‘ati haqida", click the Telegram button on the left.

Tags: o‘zbek tilinig ters lug‘ati, et… DOC Free download Telegram