otlarda son kategoriyasi

DOC 38,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1405689906_56345.doc otlarda son kategoriyasi reja: 1. son kategoriyasi haqida ma'lumot 2. birlik va ko'plik son shaklga ega bo'lgan otlar 3. otlarda ko'plik ma'nosining ifodalanish usullari 4. faqat birlik shaklda qo'llanadigan otlar 1. son kategorisi haqida ma'lumot otlarga xos morfologik xususiyatlardan biri son kategoriyasidir. otlarda son kategoriyasini bir-biriga qarama-qarshi qo'yilgan birlik son shakli va ko'plik son shakli tashkil etadi. birlik son shaklida qo'llanuvchi otlar yakka bir predmetni yoki yakkalikka ajratilmaydigan predmetni anglatadi: qalam, daftar, tog', uy, talaba kabi. birlik shaklda qo'llangan ot maxsus grammatik ko'rsatgichga ega emas, shuning uchun otning bunday qo'shimcha olmagan shakli grammatik jihatdan birlik son shakli deb qaraladi. ko'plik son shaklida qo'llanuvchi otlar ikki yoki undan ortiq predmetni (yoki noaniq ko'plikni) anglatadi: qalamlar, daftarlar, tog'lar, uylar talabalar kabi. otlarda kfplik son shakli -lar qo'shimchasi bilan hosil qilinadi. demak, ot bir predmetni va ko'p predmetni ifoda etadi. bu ma'nolar va uni ifoda etuvchi shakllar yig'indisi otlarda son kategoriyasini hosil …

ifodalanishi morfologik usul bilan ko'plikning ifodalanishi deyiladi: eshiklar, daftarlar kabi. 2) otlarda ko'plik ma'nosi leksik ma'nosi ko'p predmetni bildiradigan otlar orqali ham anglatiladi. bunday otlar birlik shaklda bo'lsa ham, ayrim predmetlarning to'dasini, jamini bildiradi: to'da, xalq, olomon, ko'pchilik kabi. ko'plik ma'nosining bunday otlar orqali ifodalanishi leksik semantik usul deyiladi. jamlovchi otlarga grammatik jihatdan birlikda, leksik-semantik jihatdan ko'plikda deb qaraladi. 3) otlarda ko'plik ma'nosi ot oldidan miqdor bildiruvchi ravishlar, sanoq sonlar, gumon olmoshlarini keltirish, so'zlarni takrorlash bilan ham hosil qilinadi. bu usul bilan ko'plik ma'nosining ifodalanishi sintaktik usul deyiladi. masalan: ko'p bola, uchta kitob, bir necha qiz, har xil kitob, dasta-dasta gul, to'da-to'da odam kabi 4. faqat birlik shaklda qo'llanadigan otlar o'zbek tilida birlik va ko'plik son shakliga ega bo'lgan otlar bilan bir qatorda faqat birlik shaklida qo'llanadigan otlar ham mavjud. bunday otlar ko'plik bildirmaydigan otlar bo'lib, ularga -lar qo'shimchasi ham, ko'plik ma'nosidan boshqa ma'nolar anglatiladi. bu otlarga, asosan, quyidagilar kiradi: …

ruvchi, ota, ona, buvi kabi so'zlarga egalik qo'shimchasidan keyin qo'shilgan hurmat ma'nosini ifodalaydi: otamlar, onamlar, buvimlar kabi. adabiyotlar ro'yxati 1. i.a.karimov. barkamol avlod-o'zbekiston taraqqiyotining poydevori. toshkent, 1997 yil 2. u.tursunov, n.muxtorov, sh.rahmatullayev. «hozirgi o'zbek adabiy tili» 1992 yil 3. a.abduazizov. «o'zbek tili fonologiyasi va morfologiyasi» toshkent, 1992 yil 4. s.rahimov, b.umurqulov, «hozirgi o'zbek-adabiy tili» toshkent, 2001 y 5. s.rahimov, b.umurqulov, «hozirgi o'zbek adabiy tili» toshkent, 2003 y 6. sh. shoabdurahmonov, m.asqarova, a.hojiyev. «hozirgi o'zbek adabiy tili» ii qism. toshkent, «o'qituvchi» nashriyoti, 1980 yil 7. a.g'ulomov, a.n. tixonov, r. kungurov. «o'zbek tilimorfem lug'ati» toshkent, 1977 yil 8. www.ziyonet.uz

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "otlarda son kategoriyasi"

1405689906_56345.doc otlarda son kategoriyasi reja: 1. son kategoriyasi haqida ma'lumot 2. birlik va ko'plik son shaklga ega bo'lgan otlar 3. otlarda ko'plik ma'nosining ifodalanish usullari 4. faqat birlik shaklda qo'llanadigan otlar 1. son kategorisi haqida ma'lumot otlarga xos morfologik xususiyatlardan biri son kategoriyasidir. otlarda son kategoriyasini bir-biriga qarama-qarshi qo'yilgan birlik son shakli va ko'plik son shakli tashkil etadi. birlik son shaklida qo'llanuvchi otlar yakka bir predmetni yoki yakkalikka ajratilmaydigan predmetni anglatadi: qalam, daftar, tog', uy, talaba kabi. birlik shaklda qo'llangan ot maxsus grammatik ko'rsatgichga ega emas, shuning uchun otning bunday qo'shimcha olmagan shakli grammatik jihatdan birlik son shakli deb qaraladi. ko'plik son shaklida qo'...

Формат DOC, 38,0 КБ. Чтобы скачать "otlarda son kategoriyasi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: otlarda son kategoriyasi DOC Бесплатная загрузка Telegram