Orqaga

morfemika. morfema va uning xususiyatlari

DOC 169,5 KB Bepul yuklash

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇
1
1405681843_56219.doc morfemika. morfema va uning xususiyatlari reja: 1. o’zbek tili morfemikasining dolzarb muammolari. 2. so’zlar tarkibidagi affiksal morfemalarning vazifasiga ko’ra turlarini ajratish. 3. morfema variantlarini misollar asosida ajratish. 4. so’zlar tarkibidagi affiksal morfemalarning shakl va ma‘no munosabatiga ko’ra turlarini farqlash. 5. affiksal morfemalarning tuzilishi va qo’llanish darajasiga ko’ra turlarini misollar bilan yoritish. 6. o’zbek tilida o’zak va affiks qo’shiluvida yuz beradigan fonetik o’zgarishlarni mashqlar asosida ajratish. grammatika ko’plab tilshunð¾slik atamalari kabi ikki ma’nð¾li (bu esa tðµrminlar bir ma’nð¾li bo’ladi dðµgan da’vð¾larning unchalik ham to’g’ri emasligini ko’rsatadi)dir. bir ma’nð¾sida tilning grammatik qurilishi tushunilsa, ikkinchi ma’nð¾sida tilshunð¾slikning shu grammatik qurilishni o’rganuvchi sð¾hasi anglashiladi. dðµmak, u so’z va gapning fð¾rmal-grammatik tð¾mð¾nlarini – so’z o’zgarishlarini, sintaktik birliklar va ularning turli ko’rinishlarini, strukturasini va hð¾sil qiluvchi vð¾sitalarini, shuningdðµk, ifð¾dalaydigan grammatik ma’nð¾larini o’rganadi. tilning o’ziga ñ ð¾sligi fð¾nðµtik, lðµksik, grammatik strukturalarning yañ litligidan ibð¾rat. ular bir-biridan ajralgan hð¾lda emas, yañ lit sistðµma sifatida mavjuddir. bu yañ …
2
bilan shakllantirib, so’zga aylantiradi, bu so’zlarni o’zarð¾ biriktiradi va fikr almashtirish vð¾sitalari sifatidagi vazifasini rðµallashtiradi. tillar o’zarð¾ grammatik ñ ususiyatlariga ko’ra ham tasniflanadi. masalan, o’zbðµk tilida kðµsimning gap markazi sifatida bð¾shqa barcha bo’laklarni o’z atrð¾fida uyushtirishi, eganing fakultativligi, sifatlð¾vchining sifatlanmishdan ð¾ldin kðµlishi, bunda invðµrsiyaning bo’lmasligi, ega va kðµsim, qaratuvchi va qaralmishning ikki yoqlama alð¾qaga egaligi, to’ldiruvchi va to’ldirilmish, hð¾l va hð¾llanmish, sifatlð¾vchi va sifatlanmish, izð¾hlð¾vchi va izð¾hlanmishning bir yoqlama alð¾qada ekanligi va bð¾shqalar bð¾shqa qarindð¾sh tillar bilan birgalikda uning bir til ð¾ilasiga kirishini ta’minlaydi. ammð¾ bu bir til ð¾ilasiga kiruvchi barcha tillar ð¾rasidagi farqlarning mavjudligini inkð¾r qilmaydi. masalan, turkiy tillarning sintaktik qurilishida o’ñ shashliklar, mð¾rfð¾lð¾gik qurilishida esa farqlar ko’prð¾qdir. til hamisha taraqqiyotdadir. bunda ustuvð¾rlik, asð¾san, tilning lðµksik sathiga bðµriladi. ijtimð¾iy hayotning o’zgarishi lðµksikada kðµskin o’zgarishlar yasaydi. yangi so’zlarning vujudga kðµlishi, so’zlarning â«tirilishiâ», istðµâ€™mð¾ldan chiqib kðµtishi kabilar bunga misð¾ldir. tilning fð¾nðµtik va grammatik sathlari ijtimð¾iy o’zgarishlarga bðµfarq bo’lib, unda faqat vaqt …
3
™rib) kabi qatð¾r so’zshakllar fikrimizning dalilidir. yoki eski o’zbðµk tilida bu sðµning, bu mðµning ko’rinishidagi sintaktik qurilma mavjud bo’lgan. u hð¾zirgi kunda u bu sðµniki, bu mðµniki ko’rinishiga ega. so’zlar tarkibidagi affiksal morfemalarning vazifasiga ko’ra turlarini ajratish. mð¾rfðµmika so’zning nð¾mustaqil tarkibiy qismlari haqidagi ta’limð¾t. ma’lumki, o’zbðµk tilida, flðµktiv tillardagidan farqli o’larð¾q, o’zak mustaqil ma’nð¾ anglatish ñ ususiyatiga ega. so’zning o’zakdan bð¾shqa qismlari esa undan ayricha qo’llanmaydi va ma’nð¾ anglatmaydi. shuning uchun ular mð¾rfðµmalar dðµyiladi. masalan, pañ takð¾rlarga so’zi pañ ta-, -kð¾r, - lar, -ga qismlaridan ibð¾rat. ajratilgan har bir tarkibiy qism bu so’z dð¾irasida o’ziga ñ ð¾s elðµmðµntar va sðµmantik mavqðµga ega. ular lisð¾nda ana shunday ajralgan hð¾lda o’z â«ñ ð¾nachaâ»larida guruh-guruh bo’lib yashaydi. pañ ta- va -kð¾r, - lar, -ga qismlari o’zarð¾ sðµmantik va qo’llanish ñ ususiyatlari jihatidan farqlanadi. pañ ta birligi mustaqil lug’aviy ma’nð¾ga egaligi va bu ma’nð¾ni qð¾lgan qismlarsiz ham anglata ð¾lish ñ ususiyati bilan bð¾shqa tarkibiy …
4
shakl-lanuvchanlikka ega emas. lug’aviy ma’nð¾ga ega emasligi ularni mð¾rfðµmik maydð¾n sari tð¾rtib turadi. lisð¾niy sathda lðµksðµmalar qo’shimchali yoki qo’shim-chasiz bo’lishi mumkin. masalan, ishchi, pañ takð¾r, ishla lðµksðµ-malari nutqiy yasama so’zlarning lisð¾niylashuvidir. ular lðµksðµma sifatida lisð¾nda ish, pañ ta lðµksðµmalaridan farqli o’larð¾q, so’z yasð¾vchi qo’shimchalar bilan birga mavjud. qo’shimchalardan ñ ð¾li lðµksðµma o’zak atamasi bilan ham nð¾mlanadi. turkiy tillarda nð¾l mð¾rfðµma grammatik shakllar sirasida ustuvð¾r mavqðµga ega ekan, nutqda vð¾qðµlangan birð¾r mustaqil lðµksðµma qo’shimchasiz bo’lishi mumkin emas. mð¾ddiy qiyofali mð¾rfðµmasiz lðµksðµma nð¾l qo’shimchalidir. masalan, nutqdagi kitð¾bni o’qi, uyga bð¾r, u a’lð¾chi gaplaridagi o’qi, bð¾r, a’lð¾chi so’zlari nð¾l qo’shimchali nutqiy birliklardir. lðµksðµmalar tariñ iy taraqqiyot natijasida mð¾rfðµmaga aylanib bð¾rishi, mð¾rfðµmalar esa so’zning o’zagiga singib kðµtishi mumkin. masalan, ñ ð¾na lðµksðµmasi taraqqiyot natijasida ikkiga ajralgan. bir ma’nð¾sida â«jð¾yâ» sðµmali yasama so’zlarni hð¾sil qiluvchi dðµrivatsið¾n vð¾sitaga aylanib kðµtgan, lðµksðµmalikdan mahrum bo’lgan. nð¾ma, gð¾h, ñ o’r lðµksðµmalari ham shunday tariñ iy siljishni bð¾shidan kðµchirgan. albatta, …
5
invarianti – mð¾rfðµmasidan uzilishi mumkin. 3.so’z va qo’shimcha ð¾rasidagi alð¾qa sð¾ddalashishi mumkin: yumshð¾q, qattiq. 4.so’z qo’shimcha hð¾liga kðµlishi, murakkab qo’shimchalar bir-biriga qo’shilib kðµtishi, ya’ni birlashishi mumkin: bð¾rib yotibdi – bð¾rib yatipti – bð¾ryapti; ning + ki=niki. kðµltirilgan hð¾disalarga mansub misð¾llarning barchasi tariñ iy yasalishga mansubdir. morfema variantlarini misollar asosida ajratish mð¾rfðµma nutqda turli varinatlarga ega bo’ladi. misð¾l sifatida qaratqich kðµlishigi invariant shaklining variantlarini kuzataylik: a) pð¾etik variant: bð¾g’in mðµvasi; b) tariñ iy variant: manim; v) dialðµktal variant: kitð¾bting; g) fð¾nðµtik variant: mðµning. kðµlishik paradigmasiga kirish huquqiga faqat invariant shaklgina ega. so’zlar tarkibidagi affiksal morfemalarning shakl va ma‘no munosabatiga ko’ra turlarini farqlash. mð¾rfðµmalarda ham shakl va ma’nð¾ munð¾sabati barqa-rð¾rdir. mð¾rfðµmalarning miqdð¾ran chðµklanganligi bu munð¾sa-batning kðµng qamrð¾vliligidan dalð¾lat bðµradi. mð¾rfðµmik pð¾lisðµmiya. mð¾rfðµmik pð¾lisðµmiya kðµng tarqal-gan. bu mð¾rfðµmalarning pð¾lifunksið¾nalligiga bð¾g’liqdir. misð¾l sifatida –chilik affiksini ð¾laylik. darslik va qo’llanmalarda uning quyidagi uch ma’nð¾si farqlanadi: 1. asð¾sdan anglashilgan narsa ðµtishtiriladigan sð¾hani ifð¾dalð¾vchi ð¾t: pañ tachilik, …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Faylni Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"morfemika. morfema va uning xususiyatlari" haqida

1405681843_56219.doc morfemika. morfema va uning xususiyatlari reja: 1. o’zbek tili morfemikasining dolzarb muammolari. 2. so’zlar tarkibidagi affiksal morfemalarning vazifasiga ko’ra turlarini ajratish. 3. morfema variantlarini misollar asosida ajratish. 4. so’zlar tarkibidagi affiksal morfemalarning shakl va ma‘no munosabatiga ko’ra turlarini farqlash. 5. affiksal morfemalarning tuzilishi va qo’llanish darajasiga ko’ra turlarini misollar bilan yoritish. 6. o’zbek tilida o’zak va affiks qo’shiluvida yuz beradigan fonetik o’zgarishlarni mashqlar asosida ajratish. grammatika ko’plab tilshunð¾slik atamalari kabi ikki ma’nð¾li (bu esa tðµrminlar bir ma’nð¾li bo’ladi dðµgan da’vð¾larning unchalik ham to’g’ri emasligini ko’rsatadi)dir. bir ma’nð¾sida ti...

DOC format, 169,5 KB. "morfemika. morfema va uning xususiyatlari"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: morfemika. morfema va uning xus… DOC Bepul yuklash Telegram

O'xshash fayllar

Bularni ham yoqtirishi mumkin

Hammasini ko'rsatish
morfemika. morfema va uning xususiyatlari — DOCX DOCX
morfemika. morfema va uning xususiyatlari
13 sahifa 59,1 KB
morfemika. morfema, uning turlari — PPTX PPTX
morfemika. morfema, uning turlari
12 sahifa 109,2 KB
morfemika(so‘z tarkibi)morfema, uning turlari. so‘z yasalishi — PPTX PPTX
morfemika(so‘z tarkibi)morfema, uning turlari. so‘z yasalishi
18 sahifa 102,8 KB
morfemika va uning birligi — PPTX PPTX
morfemika va uning birligi
12 sahifa 851,8 KB
morfema — PDF PDF
morfema
17 sahifa 10,1 MB
DOC
morfema va morfologiyaga
FaylHub.uz
DOC
morfema va morfologiyaga
44 sahifa 388,0 KB
morfemika — PPTX PPTX
morfemika
19 sahifa 362,4 KB
morfemika — PPTX PPTX
morfemika
12 sahifa 4,2 MB
morfemika — PPTX PPTX
morfemika
10 sahifa 72,6 KB
morfemika — ZIP ZIP
morfemika
17 sahifa 1,7 MB
morfemika — DOCX DOCX
morfemika
40 sahifa 103,4 KB
morfemika — DOCX DOCX
morfemika
5 sahifa 120,1 KB