maktabda orfografiya o’qitish usullari

DOC 51.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1405678381_56173.doc maktabda orfografiya o’qitish usullari reja: 1.o’quvchilarning orfografik bilimlarini yaxshilashda orfoepiyaning ahamiyati. 2.fonetik, morfologik va shakliy yozuv tamoyillari asosida o’quvchilarning savodxonligini oshirish. 3.orfografik mashg’ulotlar va ularga qo’yilgan talablar 4.o’quvchilarning imloviy savodxonligini oshirishda nazorat diktanti 5.ona tili ta’limida “imlo lug’ati” bilan ishlash 6.shevaga xos xatolarni bartaraf qilish yo’llari tayanch tushunchalar orfografiya so’zlarning to’g’ri yozilishini o’rgatadigan tilshunoslik bo’limi fonetik yozuv – so’z va qo’shimchalar qanday aytilsa, shunday yozish morfologik yozuv – so’z va qo’shimchalar talaffuziga qarab emas, qabul qilingan qoidalar asosida yozish shakliy yozuv – boshqa tillardan kirgan so’zlar qanday yozilgan bo’lsa, shunday yozish. o’zbekiston respublikasi vazirlar mahkamasining 1995 yil 24 avgustda “o’zbek tilining asosiy imlo qoidalarini tasdiqlash haqida”gi qarori asosida o’quvchilarga imloni o’rgatish uzluksiz tarzda olib boriladi. orfografiya tilshunoslikning fonetika, leksika, morfologiya, sintaksis kabi bo’limlariga bog’liq holda o’tiladi. bunday bog’lanish bositasida ham fonetika, morfologiya, sintaksisdan o’zlashtirilgan bilimlar mustahkamlanadi, ham orfografik malakalar hosil qilinadi. avvalo maktabda orfografiya o’qitish o’quvchilarga tog’ri talaffuz qilish …

z, yod-yot, xo’p-xo’b, saf-sof, bot-bod, ham-xam, yog’di-yog’du, judo-juda, sa’va-sava v.h. o’quvchilarga imloning fonetik yozuv, morfologik yozuv, shakliy yozuv qoidalariga amal qilishini amaliy mashqlar orqali tushuntiriladi. morfologik yozuv o’quvchilarni savodli yozishga o’rgatishda, ayniqsa, yozilishi bilan aytilishi farq qiladigan so’zlarning imlosini tushuntirishda katta ahamiyatga egadir. masalan, o’quvchilar ko’p hollarda o’qibsan, o’qibdi kabi fe’llarda shaxs-son qo’shimchalaridan avval kelgan –b undashi o’rniga talaffuzga qarab –p, -di o’rniga –ti yozadilar. bunday hollarda o’qituvchi morfologik yozuvga asoslanib, b+di shakllarining qanday aytilishidan qati nazar, asliga muvofiq yozilishini ta’kidlaydi. so’z va qo’shimchalar qanday aytilsa, shunday yozilishini ta’minlaydigan fonetik yozuv qoidasini tushuntirishda ham ko’plab ijodiy-amaliy mashqlardan foydalanish mumkin. boshqa tillardan kirgan so’zlar qanday yozilgan bo’lsa, o’sha shaklning saqlanishini taqozo etadigan shakliy yozuv qoidasini o’quvchilarga o’rgatishda quyidagi topshiriqni berish mumkin. quyidagi so’zlarning qaysi tillardan kirib kelganini aniqlang, ularning talaffuzi va imlosiga e’tibor bering. fikr, zikr, taalluq, teatr, drama, trolleybus, zoologiya v.h. o’quvchilarda mustahkam orfografik malakalarni hosil qilish muayyan bir tizimni …

so’z; 8-sinf uchun 140 so’z; 9-sinf uchun 140 so’z. bu miqdor o’quvchilarning bilim darajasiga qarab ozaytirilishi yoki ko’paytirilishi mumkin. o’quvchilarda orfografik malaka quyidagi tamoyillar asosida hosil qilinadi: 1) orfografiyani ongli o’qitish; 2) orfografiya o’qitishni o’quvchining umumiy rivojlanishi bilan, jumladan, nutq madaniyatini o’stirish bilan bog’lab olib borish; 3) yozma va og’zaki nutq mashg’ulotlarini bir-biriga moslab olib borish; 4) o’quvchilarning mustaqil ishlashi; 5) orfografik qoidalarni o’zlashtirishda qabul qilingan usullarning bir-biri bilan uzviy bog’liq bo’lishi. o’quvchilarning imloviy savodxonligini oshirishda turli yozma ish turlaridan, nazorat va boshqa xil diktantlaridan foydalaniladi. yozma ishlar uchun tanlangan matn mazmun jihatidan ham, o’tilayotgan orfogrammaga boyligi jihatidan ham talabga javob berishi lozim. orfografik mashqlar imloni ongli o’zlashtirishni ta’min etishi, izchil bo’lishi, o’quvchilarning mustaqil ishlash malakasiga mos bo’lishi kerak. o’quvchilarning yozma va og’zaki nutqini o’stirish, imloviy savodxonligini oshirishda diktantining ahamiyati katta. nazorat diktanti matni pedagogik hamda lingvistik talablarga javob berishi bilan birga undagi so’zlar soni, taxminan quyidagicha bo’lishi mumkin: sinflar …

. 2. “imlo lug’ati” yordami bilan x va h, p va f, qorishiq j va sirg’aluvchi j undoshlari, tutuq belgisining yozilishini mustahkamlashga oid jadvallar tuzdiriladi, masalan: qorishiq j sirg’aluvchi j jabr jandarm javob janr jadval jurnal jazirama juri 3.ruscha-baynalmilal so’zlarning, qo’shma va juft so’zlarning yozilishini mustahkamlashda “imlo lug’ati” dan foydalanish o’quvchi nutqini o’stirishga yordam beradi. 4.so’zlarning yasalishi va o’zgarishiga oid ma’lumotni mustahkamlashda ham “imlo lug’ati”dan keng foydalanish tavsiya etiladi. masalan, 2-3 xil shaklli qo’shimcha (ot yasovchi –g’ich, -gich, -kich)larning yozilishi bo’yicha lug’at bilan ishlanadi. 5.biror so’zning tog’ri yozilishini aniqlash ehtiyoji tug’ilganda, ayniqsa, yozma ishlarda yozilishi qiyin yoki imlosi hali o’tilmagan so’zlar uchraganda “imlo lug’ati”dan foydalaniladi. o’quvchilarning maxsus imlo lug’ati daftari tutishi, maktabda esa lug’at doskasining bo’lishi ularning lug’at boyligini kengaytirishda, savodxonligini oshirishda ahamiyati kattadir. lug’at daftari va lug’at doskasiga o’quvchilarning o’z yozma ishlarida ko’p xato qiladigan so’zlari hamda qo’llanma, badiiy asar va boshqa manbalarda uchragan imlosi qiyin so’zlar kiritiladi. ma’lumki, …

s son. 2.o’zbekiston pespublikasining “ta’lim to’g’risidagi qonuni”. 1997-y 29-avgust. 3.b.to’xliyev, m.shamsiyeva, t.ziyadova. “o’zbek tili o’qitish metodikasi” toshkent. “yangi asr avlodi” nashriyoti. 2006-y. 4.a.g’ulomov, m.qodirov “ona tili o’qitish metodikasi” toshkent. “universitet” nashriyoti. 2001-y. 5. “o’zbek tilining asosiy imlo qoydalari” toshkent. “o’qituvchi” nashriyoti 1995-y. 6.y.g’ulomov, i.rasulov, h.rustamov, b.mirzaahmedov. “o’zbek tili o’qitish metodikasi” toshkent. “o’qituvchi” nashriyoti 1975-y. 7.o.roziqov, m.mahmudov, b.adizov, a.hamroyev “ona tili didaktikasi” toshkent. “yangi asr avlodi nashriyoti” 2005-y. 8.n. mahmudov, a. nurmonov, a. sobirov, v. qodirov, z. jo’raboyeva. ona tili. 5 – sinf uchun darslik. toshkent “ma’naviyat” 2004- y.

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "maktabda orfografiya o’qitish usullari"

1405678381_56173.doc maktabda orfografiya o’qitish usullari reja: 1.o’quvchilarning orfografik bilimlarini yaxshilashda orfoepiyaning ahamiyati. 2.fonetik, morfologik va shakliy yozuv tamoyillari asosida o’quvchilarning savodxonligini oshirish. 3.orfografik mashg’ulotlar va ularga qo’yilgan talablar 4.o’quvchilarning imloviy savodxonligini oshirishda nazorat diktanti 5.ona tili ta’limida “imlo lug’ati” bilan ishlash 6.shevaga xos xatolarni bartaraf qilish yo’llari tayanch tushunchalar orfografiya so’zlarning to’g’ri yozilishini o’rgatadigan tilshunoslik bo’limi fonetik yozuv – so’z va qo’shimchalar qanday aytilsa, shunday yozish morfologik yozuv – so’z va qo’shimchalar talaffuziga qarab emas, qabul qilingan qoidalar asosida yozish shakliy yozuv – boshqa tillardan kirgan so’zlar qanday yozi...

DOC format, 51.5 KB. To download "maktabda orfografiya o’qitish usullari", click the Telegram button on the left.

Tags: maktabda orfografiya o’qitish u… DOC Free download Telegram