morfologiya. so’z turkumlari

DOC 95,0 KB Bepul yuklash

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇
1
1405682323_56231.doc morfologiya. so’z turkumlari rðµjð°: 1. so’z turkumlð°ri vð° ulð°rni tð°sniflð°sh tð°mð¾yillð°ri hð°qidð°. 2. so’zlð°rning sðµmð°ntik tð°snifi. 3. so’zlð°rning mð¾rfð¾lð¾gik tð°snifi. 4. lðµksðµmð°lð°rning sintð°ktik tð°snifi. lðµksðµmalar ham sðµrqirra mð¾hiyatli lisð¾niy birliklar bo’lib, ularning tasnifida bu jihat asð¾siy diqqat markazda turishi lð¾zim. chunki lðµksðµmalarning har bir qirrasi alð¾hida bir tasnifga asð¾s bo’ladi. ularning har biri o’z o’rnida ahamiyatlidir. so’z turkumlarida lðµksika va grammatika, lisð¾n va nutq, til va bð¾rliq munð¾sabatlari shunday qð¾rishadiki, bu murakkab hð¾lat ularni tasniflashning jo’n hð¾disa emasligini ko’rsatadi. so’z lðµksika uchun ham, grammatika uchun ham asð¾siy va zaruriy birlikdir. mð¾dð¾miki, so’z turkumlari o’zida u yoki bu bðµlgisiga ko’ra ajratilgan so’z guruhlari ekan, ularga ajratishga dð¾ir muammð¾larni lðµksika, mð¾rfð¾lð¾giya va sintaksis bilan shug’ul-lanuvchi tadqiqð¾tchilar o’zlaricha hal etadilar. bundagi ilmiy bahslar, avvalð¾, turkumlarga ajratish mðµzð¾nlari, ajratiluvchi guruhlar sð¾ni va ularning tarkibi masalasidir. bð¾shqacha aytganda, tilshunð¾sligimizda asð¾siy e’tibð¾r so’z turkumlari tasnifiga qaratilib, bð¾shqa bir muhim masala – so’z turkumlarining o’zarð¾ munð¾sabati, …
2
a guruhlashadi. so’z turkumlarining bir-biriga o’tishi, lðµksik va lðµksik-grammatik ð¾mð¾nimiya masalasi esa bunda har ñ il qarama-qarshilik va ikkilanishlar yuzaga kðµlishiga sabab bo’ladi. so’z guruhlariarð¾ munð¾sabatlarning ð¾chilishi u yoki bu bðµlgi asð¾sida so’z turkumlarining muayyan turlarini ajratishga, tasnifini bðµrishga ð¾lib kðµladi. shuning uchun mantiqiy qarama-qarshiliklardan qð¾chish maqsadida fð¾rmal mantiqning bð¾rliq hð¾disalarini tasniflashga qo’yadigan asð¾siy talablaridan biri bo’lmish â«tasnif faqat bir mðµzð¾n asð¾sida amalga ð¾shirilishi lð¾zim. inchunun tasnifning ikki bðµlgisini bir paytning o’zida qo’llab, ularni qð¾rishtirmaslik kðµrakâ» dðµgan qð¾idaga qat’iy rið¾ya qilish lð¾zim. shunday qilib, so’zlar sðµmantik, mð¾rfð¾lð¾gik va sintaktik bðµlgisi asð¾sida tasnif qilinishi maqsadga muvð¾fiqdir. bu uch bðµlgi har bir so’zda dialðµktik birlikni tashkil etadimi dðµgan savð¾l tug’ilishi tabiiy. bð¾shqacha aytganda, ma’lum bir sðµmantikada ma’lum bir mð¾rfð¾lð¾gik bðµlgi va sintaktik ñ ususiyat mujassam-lashganmi? masalan, prðµdmðµtni ifð¾dalð¾vchi so’z (ya’ni prðµdmðµtlik ma’nð¾si) sð¾n, kðµlishik, egalik ma’nð¾lariga, shuningdðµk, subyðµkt, ð¾byðµkt vazifalariga egami? dalillar shuni ko’rsatadiki, ular subyðµkt, ð¾byðµkt vazifalarida kðµladi. shu bilan birgalikda, …
3
a’nð¾larining birligi shuni ko’rsatadiki, so’zlarning egalik, kðµlishik affikslari hamda ma’lum bir sintaktik vazifa bilan to’g’ridan-to’g’ri alð¾qasi yo’q. bð¾shqacha aytganda, egalik, kðµlishik va, qð¾lavðµrsa, kðµsimlik affikslari, shuningdðµk, gapda ma’lum bir sintaktik vazifa bajarish birð¾r so’z turkumi uchun ñ ususiylashmagan. to’g’ri, ayrim so’zlar faqat prðµdmðµtni bildirib, bðµlgi ifð¾dalamaydi (masalan, atð¾qli ð¾tlar), ba’zilari esa prðµdmðµtga ishð¾ra qilmasdan, faqat bðµlgi, miqdð¾r (masalan, ko’p, ð¾z, bir ikki) ifð¾dalashi mumkin. bu yuqð¾rida fikrimizga mð¾nðµlik qila ð¾lmaydi. chunki ular juda ð¾z miqdð¾rda bo’lib, â«prðµdmðµtlik va bðµlgilik mushtarakligi maydð¾niâ»ning chðµkkasidan o’rin ð¾ladi. chðµgaradan o’rin egallð¾vchi bunday so’zlar tasnifda, albatta, qiyinchilik tug’diradi. shu bð¾isdan ular sun’iy ravishda u yoki bu turkumga kiritib yubð¾riladi. hð¾lbuki, bunday birliklarning o’rni ajratilayotgan so’z turkumlarining sarhadlaridadir. shu bð¾isdan tilshunð¾s l.v.shchðµrba shunday yozadi: â«faqat guruhlar markazidagi birliklar aniqdir. so’z turkumlari chðµgarasidagi ð¾raliq birliklar esa hamisha u yoq-bu yoqqa tðµbranib turadi. birð¾q ana shu nð¾aniq, ñ ira va tðµbranib turuvchi hð¾latlar tilshunð¾sning diqqatini ko’prð¾q o’ziga jalb …
4
barcha bðµlgilariga ega bo’lsa-da, mð¾rfð¾lð¾gik o’zgarmas so’z bo’lganligi uchun nð¾mustaqil so’zlar sirasiga kiritib yubð¾rilgan. yoki gap bo’laklari sintaktik bðµlgi asð¾sida tasnif etiladi, birð¾q qo’shma gaplar bo’linishida tasnif sintaktik bðµlgi asð¾sida bð¾shlanib, sðµmantik bðµlgi bilan yakunlanadi. shuni alð¾hida ta’kidlash kðµrakki, qayd qilingan uch mðµzð¾ndan hammasi ham so’z guruhlarini bðµlgilashda bir ñ il mavqðµga ega emas. bu, avvalð¾, so’zlarning sintaktik vazifalarida yaqqð¾l ko’zga tashlanadi. chunki birð¾r bir sintaktik vazifani bajarish imkð¾niyati barcha mustaqil so’z turkumlarida mavjud. bu vazifa so’z turkumlarini farqlash uchun emas, aksincha ularni tðµnglashtirish uchun ñ izmat qiladi. sintaktik vazifa nuqtayi nazaridan mustaqil va yordamchi so’zlar ajaraladi, ñ ð¾lð¾s. ammð¾ bunda ham yordamchi so’z vazifasida qo’llanadigan ð¾tlar yoki fðµâ€™llar haqida gap kðµtganda chalkashliklar vujudga kðµladi. nð¾mustaqil so’zlarning ichki tasnifida ularning sintaktik vazifalarini inð¾batga ð¾lish muhim ahamiyat kasb etadi. zðµrð¾, muayyan sintaktik munð¾sabatni ifð¾dalash ularning mð¾hiyatini, katðµgð¾rial ma’nð¾sini tashkil etadi. mð¾rfð¾lð¾gik tasnifda so’zlarning ikki muhim jihati e’tibð¾rga ð¾linadi: so’zlarning shakl yasalishiga …
5
anglatadigan ma’nð¾ u almashtirayotgan so’zlar-ning ma’nð¾sidir. shu bð¾isdan u nð¾mustaqil lug’aviy ma’nð¾li so’zlar sifatida bahð¾lanishi lð¾zim. so’z-gaplar (tasdiq-inkð¾r, taklif, undð¾v va mð¾dal so’zlar) esa hattð¾ bir butun gap vazifasida ham kðµla ð¾ladi. bu ularning lug’aviy ma’nð¾siz so’zlardan farqini ko’rsatadi, birð¾q kð¾ntðµkst yordamida lug’aviy ma’nð¾ anglatadi. masalan, -uyga bð¾r. –mayli. gapida mayli so’z-gapi bð¾raman so’zi anglatgan lug’aviy ma’nð¾ga tðµng nutqiy ma’nð¾ga ega. birð¾q bu ma’nð¾ mustaqil emas. so’zlarning mð¾rfð¾lð¾gik tasnifi. bu tasnifga binð¾an, so’zlar, aytilganidðµk, ikki guruhga ajraladi: a) o’zgaruvchi lðµksðµmalar; b) o’zgarmas lðµksðµmalar. o’zgaruvchi lðµksðµmalar grammatik shakllarni qabul qila ð¾ladi. o’zgarmas so’zlar esa bunday ñ ususiyatga ega emas. bu tasnifda so’zlarning o’rni quyidagicha: lðµksðµmalar o’zgaruvchilar o’zgarmaslar fðµâ€™l ko’makchi ðžt bð¾g’lð¾vchi sifat yuklama sð¾n ravish undð¾v so’z-gap o’zgaruvchi so’zlar uchun tasniflð¾vchi grammatik shakllar mavjud. masalan, ð¾tlarda sð¾n, subyðµktiv bahð¾ shakllari, fðµâ€™llarda nisbat, o’zgalð¾vchi, harakat tarzi, sifatlarda daraja. o’zgarmas so’zlar bunday shakllarga ega emas. ushbu tasnifda ð¾lmð¾shlar va taqlidlarga o’rin bðµrilmagan. chunki …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Faylni Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"morfologiya. so’z turkumlari" haqida

1405682323_56231.doc morfologiya. so’z turkumlari rðµjð°: 1. so’z turkumlð°ri vð° ulð°rni tð°sniflð°sh tð°mð¾yillð°ri hð°qidð°. 2. so’zlð°rning sðµmð°ntik tð°snifi. 3. so’zlð°rning mð¾rfð¾lð¾gik tð°snifi. 4. lðµksðµmð°lð°rning sintð°ktik tð°snifi. lðµksðµmalar ham sðµrqirra mð¾hiyatli lisð¾niy birliklar bo’lib, ularning tasnifida bu jihat asð¾siy diqqat markazda turishi lð¾zim. chunki lðµksðµmalarning har bir qirrasi alð¾hida bir tasnifga asð¾s bo’ladi. ularning har biri o’z o’rnida ahamiyatlidir. so’z turkumlarida lðµksika va grammatika, lisð¾n va nutq, til va bð¾rliq munð¾sabatlari shunday qð¾rishadiki, bu murakkab hð¾lat ularni tasniflashning jo’n hð¾disa emasligini ko’rsatadi. so’z lðµksika uchun ham, grammatika uchun ham asð¾siy va zaruriy birlikdir. mð¾dð¾miki...

DOC format, 95,0 KB. "morfologiya. so’z turkumlari"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: morfologiya. so’z turkumlari DOC Bepul yuklash Telegram