leksemalarda ifoda jihaтiga ko‘ra voqe bo‘ladigan munosabaтlar

DOC 142,0 KB Bepul yuklash

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1405665048_56123.doc leksemalarda ifoda jihañiga koâra voqe boâladigan munosabañlar reja: 1. omoleksemalar 2. omoleksemalarga yondosh hodisalar 3. leksemalarda paronimiya 4. leksemaning mazmun jihañi 5. leksik ma'noning semalari 6. baho semasi 7. lisoniy ma'no va nutqiy ma'no leksemalarda ifoda jihatiga koâra voqe boâladigan munosabatlar deb omonimiya va paronimiya hodisalari koârsatiladi. omoleksemalar 1- â§. ifoda jihati teng leksemalar omoleksemalar deyiladi (yunoncha homos - (bir xil(). omoleksemalarni belgilashda talaffuz jihatidan boâladigan bir xillik ham, harfiy (grafik) ifoda jihatidan boâladigan bir xillik ham hisobga olinadi. masalan, tuy- i ((kukun holatga keltir-() leksemasi bilan tuy- ii ((his et-() leksemasi, yon- i ((predmetning oâng yoki chap tomoni() leksemasi bilan yon- ii ((oât ol-() leksemasi oâzaro bir xil talaffuz qilinadi va yoziladi. omoleksemalar turli grammatik shakllarga kirishi nuqtayi nazaridan yondashib omonim omoleksemalar va omoforma omoleksemalar deb ajratiladi. 1. omonim omoleksemalar barcha muqobil grammatik shakllarida teng keladi. masalan, qovoq- i (koâz ustidagi qovoq) - qovoq- ii (oâsimlik nomi), chaq- …

lishi uchun ular grammatik shakllanishga ega boâlmasligi kerak. masalan, albatta i (albatta boraman â ravish) â albatta ii (boraman, albatta â modal birlik). bunday munosabat balki i modal birligi bilan balki ii bogâlovchisi orasida ham voqe boâlgan. 2. omoforma omoleksemalar deb oâzaro ba'zi grammatik shakllarida-gina teng keladigan omoleksemalarga aytiladi: burun- i (kishi tanasidagi a'zoning nomi) - burun- ii (payt ravishi - (ilgari(), soz- i (muzika asbobining nomi) â soz- ii ((yaxshi() kabi. birinchi juftda ot leksema bilan ravish leksema oâzaro bir necha shaklida teng keladi (burun i â burun ii, burundan i â burundan ii, burunlari i â burunlari ii kabi), lekin boshqa shakllarida farqlanib turadi: ot leksemada burnim, burning, burnimni kabi shakllanishlar voqe boâlsa, ravish leksemada burunroq kabi shakllanish voqe boâladi, demak, bu ikki leksema faqat ayrim grammatik shakllarida-gina teng keladi. ikkinchi juftda esa ot leksema bilan sifat leksema oâzaro ikki shaklida teng keladi (soz- i â soz- ii, …

masi orasida voqe boâladi (keyingi tur omoleksemalar umumtil lugâatida aks etadi). omonim omoleksemalar asli leksemalar omonimiyasi boâlib, ularga bir xil grammatik koârsatkichlar qoâshiladi: qovoq- i ( i im ing ( ii ning (( nisbð°tlð¾vchi) qovoq- ii lar i imiz ingiz lari ni dan ga da omoforma omoleksemalarda esa omoleksemalarga omomorfemalar qoâshiladi: tñt- i ( i lar im ing i imiz ingiz lari ( ii ning (( nisbð°tlð¾vchi) ni dan ga da tut- ii ay(in) (gin), ing sin aylik ingiz, inglar, laring sinlar yuqorida keltirilgan misollar bir omoifodaga ikki omoleksema birlashadigan holatlarni aks ettiradi. ð¢ilimizda bir omoifoda ostiga ikkitadan oltitagacha omoleksemaning birlashuvi kuzatiladi; bularning miqdoriy hissasi quyidagicha: ikki omoleksemali holat â 74,5 %, uch omoleksemali holat â 19 %, toârt omoleksemali holat â 4 %, besh omoleksemali holat â 1 %, olti omoleksemali holat â 1,5 %. m i s o l l a r: 1) ot- i ((ism() â ot- …

malar, sur- i bilan sur- ii, sur- iii, sur- iv, sur- v, sur vi munosabatlarining har biri â omoforma omoleksemalar. 3- â§. leksemalar turli grammatik koârsatkichlar olishi bilan leksemashakllar yuzaga keladi (leksemashakllar alohida boâlimda tasvirlanadi); ana shunday leksemashakllar orasida ham omonimiya voqe boâlishi mumkin. bularni omoleksemashakllar deb yuritamiz. masalan, qovogâim i bilan qovo- gâim ii, tuting i bilan tuting ii omoleksemashakllar boâlib, birinchisi omonim omoleksemalar asosida, ikkinchisi omoforma omoleksemalar asosida yuzaga chiqadi. omoleksemashakllar nutq birliklari orasida hosil boâladi, shunga koâra ular omoleksemalar doirasi bilan cheklanmaydi. nutqda omoleksemashakllarning rang-barang koârinishlari yuzaga keladi: terim i (ter- ot leksemasi ( im nisbatlovchisi = leksemashakl) â terim ii (teri- ot leksemasi ( m nisbatlovchisi = leksemashakl); yer i (ot leksemashakl) â yer ii (ye- fe'l leksemasi ( r sifatdosh shakli yasovchisi : zamon shakli yasovchisi = leksemashakl); yoqamiz i (yoq- fe'l leksemasi ( a zamon shakli yasovchisi + miz tuslovchisi = leksemashakl) â yoqamiz …

keyinchalik bunday sinkretizm yoâqolib, ikki leksemaga aylangan va shunday holatda hozirgi oâzbek tiliga omoleksemalar sifatida yetib kelgan. ii. leksemalarning ifoda jihatida voqe boâlgan tovush oâzgarishlari oqibatida teng kelib qolishi bilan yuzaga kelgan. demak, bunday omonimiya tovush oâzgarishlari asosida izohlanadi. masalan, oq- i sifat leksemasi asli a:q- ifoda jihatiga, oq- ii fe'l leksemasi esa aq- ifoda jihatiga ega boâlgan, sifat leksema tarkibidagi a: tovushiga xos choâziqlik belgisi yoâqolishi oqibatida bu ikki leksema omoleksemalar holatiga oâtgan va shunday holatda a tovushi ã¢ tovushiga almashib hozirgi oâzbek tiliga yetib kelgan; oz- i ravish leksemasi asli a:z- ifoda jihatiga, oz- ((oriqla-() fe'l leksemasi ar- ifoda jihatiga ega boâlgan, a: tovushi a tovushiga va a tovushlari ã¢ tovushlariga, r tovushi z tovushiga almashib hozirgi oâzbek tiliga omoleksemalar tarzida yetib kelgan; but- i ((chot() ot leksemasi asli bu:t- ifoda jihatiga, but- ii ((bekam-u koâst mavjud() kesimlik leksemasi asli bã¼t- ifoda jihatiga ega boâlgan, ot leksema tarkibidagi …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Faylni Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"leksemalarda ifoda jihaтiga ko‘ra voqe bo‘ladigan munosabaтlar" haqida

1405665048_56123.doc leksemalarda ifoda jihañiga koâra voqe boâladigan munosabañlar reja: 1. omoleksemalar 2. omoleksemalarga yondosh hodisalar 3. leksemalarda paronimiya 4. leksemaning mazmun jihañi 5. leksik ma'noning semalari 6. baho semasi 7. lisoniy ma'no va nutqiy ma'no leksemalarda ifoda jihatiga koâra voqe boâladigan munosabatlar deb omonimiya va paronimiya hodisalari koârsatiladi. omoleksemalar 1- â§. ifoda jihati teng leksemalar omoleksemalar deyiladi (yunoncha homos - (bir xil(). omoleksemalarni belgilashda talaffuz jihatidan boâladigan bir xillik ham, harfiy (grafik) ifoda jihatidan boâladigan bir xillik ham hisobga olinadi. masalan, tuy- i ((kukun holatga keltir-() leksemasi bilan tuy- ii ((his et-() leksemasi, yon- i ((predmetning oâng yoki chap tomoni() le...

DOC format, 142,0 KB. "leksemalarda ifoda jihaтiga ko‘ra voqe bo‘ladigan munosabaтlar"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: leksemalarda ifoda jihaтiga ko‘… DOC Bepul yuklash Telegram

leksemalarda ifoda jihaтiga ko‘ra voqe bo‘ladigan munosabaтlar

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

"leksemalarda ifoda jihaтiga ko‘ra voqe bo‘ladigan munosabaтlar" haqida

O'xshash fayllar