morfologiya

DOC 107,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1405682367_56232.doc morfologiya reja: kirish 1. morfologiya 2. hindiy tili morfologiyasigа xos bа`zi xususiyatlаr 3. otgа oid so`z turkumlаri xulosa kirish 60 yildan ortiqroq tarixga ega o`zbek ilmiy hindshunoslik an`analari asosan 20 - asr mobaynida rivoj topgan mahalliy va xorijiy, xususan moskva, sankt-peterburg ilmiy maktablarining nazariy va metodologik yutuqlari hamda tajribalarini inobatga olgan holda shakllanib kelmoqda. bu ikki maktabdan – birinchisi, hozirgi jonli tillarni, ikkinchisi esa ko`proq qadimgi mumtoz sharq tillarini o`rganishga yo`naltirilgani bois asosiy nazariyalar va yo`nalishlar jihatidan o`zaro farqlanishini ta`kidlash joiz. ushbu ikki maktab vakillari toshdshi hind filologiyasi (hozirda janubiy osiyo tillari) kafedrasining asoschilari bo`lib, ular dastlabki paytlarda shimoliy hind filologiyasi, ya`ni urdu - hindiy tillari va adabiyoti buyicha mutaxassislarni tayorlash vazifasini bajarish bilan bir qatorda kafedra faoliyatining dastlabki yillaridan to 60- yillar o`rtalarigacha hind tillarini o`qitish nazariyasi va amaliyotida o`ziga xos yondashuvlarning shakllanishiga katta hissa qo`shdilar. yuqorida sanab o`tilgan masalalarni o`zbek sharqshunosligi nuqtai nazaridan tadqiq etish jarayoni faqat …

qo`llanmalarni tilga olish lozim. bugungi kun o`zbek sharqshunosligi maktabi namoyondalari sifatida hindiy va boshqa hind tillari o`qituvchilarining, xususan, kafedrada faoliyat ko`rsatgan ustozlarimizning ijodiy merosini doimo atroflicha va chuqur o`rganish, uni kundalik ilmiy va o`qitish ishlarida qo`llab, nazariy va amaliy imkoniyatlarimizni yuksaltirib borishni birdan-bir faxrli burchimiz deb bilamiz. hozirgi davrning xususiyatlaridan biri shuki, o`zbekiston respublikasi oliy va o`rta ta`lim tizimida olib borilayotgan islohotlar poydevori sanalmish uzluksiz ta`lim konsepsiyasiga tayangan holda hindiy tilini o`qitish tizimida ham o`zgarishlar yuz berdi. endilikda bu sohada ham uch bosqichli tizimga o`tildi. ikkinchidan sakkizinchi sinfgacha birinchi bosqich, so`ngra akademik litseylarda to`qqizinchidan o`n birinchi sinfgacha ikkinchi bosqich va nihoyat, oliy maktabning bakalavriat darajasi uchinchi bosqich hisoblanadi. shubhasiz, har bir bosqichning o`ziga xos xususiyatlari bor. lekin har bir bosqichga tegishli mushtarak va yetakchi, ilmiy va uslubiy tamoyil sifatida fikrimizcha, ona tilimiz o`zbek tili va o`rganilayotgan hindiy tili orasidagi madaniy va tipologik yaqinlik asosiy tamal toshi bo`lishi zarur. ma`lumki, ushbu …

holda o`zbek tili sohiblariga hindiy tilini va aksincha, hindiyzabon shaxslarga o`zbek tilini o`qitish uchun didaktik tamoyillarni shakllantirish - o`zbek hindshunosligi poydevorini mustahkamlashga xizmat qiladi. shu yerda, fonetika sohasida arab, fors va turkiy tillarga xos bo`lgan “q”,”g`”, “f”, “z” undoshlarining mavjudligi, morfologiyada esa intensiv, qo`shma otlashgan va qo`shma fe`llashgan tuzilmalar, o`zbek tilidagi so`z o`zgartiruvchi qo`shimchalar va hindiy tili ort ko`makchi (poslelog)larining funksional-semantik mushtarakligi, modal va zamon shakllarining tuzilishidagi muayyan bir xillikni sanab o`tish joiz. sintaktik jihatdan esa sodda gapdagi bir xil turdagi so`z tartibi, qo`shma gaplarda esa teng va tobe munosabatlarni ifodalashda ko`p ishlatiladigan lekin, balki, ki, ta (o`zbekchada to), taa ki (toki), agar, agarchi (garchi, garchand), yaa (yo, yoki) na bog`lovchi va yuklamalarning qo`llanilishi fikrimizning isbotidir. bu hol bir tomondan, o`zbek tiliga turkiy va eroniy tillarning, ikkinchi tomondan, hindiyga hind-oriy tillari bilan dravid va keyinchalik eroniy tillarning tarixiy o`zaro ta`sirining natijasi hisoblanadi1. o`qitish metodikasidan kelib chiqqan holda quyidagi jihatlarga e`tibor …

ayni paytda morfologik va sintaktik ko`nikmalar fikrni ifodalash jarayonining funksional sathida alohida e`tiborga loyiqdir. jumladan, qo`shma gapda zamon shakllarini yoki turli tipdagi gaplarni dialogik va monologik kabi turli nutqlarda to`g`ri qo`llash zarurdir. bu sath muqobil nutq ko`nikmalarida o`z aksini topadi. bundan tashqari, bu yerda o`qitish vositasi sifatida metatilning o`rni ham ahamiyatlidir. masalan, hindiy tilini o`zbek tili muhitida o`qitish jarayonida ikkitillik - o`zbekcha-ruscha yoki ruscha-o`zbekcha turlarning bo`lishi muhimdir. bunda hindiy tilida otlar va fe`llarning yasalishida analitik elementlarning ko`pligi bilan birga flektiv (fuziya va agglyutinatsiya) tuzilmalari ham katta o`rin tutadi. o`zbek tilida esa agglyutinativ elementlar ko`proq bo`lib, rus tilida fuziya shakllari ko`pchilikni tashkil etadi. shuning uchun hindiy tilini o`qitishda qiyosiy metoddan foydalanib, hindiy tili faktlarini goh o`zbek, goh rus tili bilan qiyoslash zarurdir. masalan, sodda gapning sintaktik jihatdan tuzilishi qoidalarini o`rganayotganda o`zbek tiliga murojaat qilish samarali bo`ladi, kelishik paradigmasi masalasiga yondashganda esa (ya`ni vositali shakl yasalishi) hindiy tili qoidalarini rus tili bilan …

ojlanish qonuniyatlarini tushunib, ularni talabalar va o`quvchilarga etkaza bilish nihoyatda zaruriy vazifadir. boshqa tomondan qaraganda, hozirda xalqaro aloqalar jarayonida nihoyatda kuchli vositaga aylangan, hamda, hindiy tili leksikasi, fonetikasi va grammatikasiga salmoqli ta`sirini o`tkazuvchi omilga aylangan ingliz tilini ham chetlab o`tib bo`lmaydi. oliy ta`lim, hamda, o`rta maktablarda faoliyat ko`rsatuvchi hindshunoslar shuning uchun ingliz tili grammatikasi va leksikasi asoslarini yaxshi bilib, inglizcha va tub hindiycha so`zlarning farqini anglab, inglizcha va hindcha serebral tovushlarning talaffuzidagi farqlarni ajrata bilishi lozim. nihoyat, eng oxirgi va eng muhim jihatlardan biri shuki, o`zbek va hindiy tillarini ularga xos ijtimoiy va funksional xususiyatlari ham birlashtirib turadi. har ikki til mustaqil, ko`p millatli, turfa madaniyatli davlatlarning rasmiy tilidir. binobarin, ham o`zbek, ham hindiy tillarida yonma-yon ravishda til qurilishi bilan bog`langan va til vaziyatlari hamda til siyosatidan kelib chiqadigan o`ziga xos muhim jarayonlar yuz beryapti. jumladan, bu jihat albatta termin yasash va me`yorlashtirish, yangi so`z va iboralar uchun manbalarni tanlash …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "morfologiya"

1405682367_56232.doc morfologiya reja: kirish 1. morfologiya 2. hindiy tili morfologiyasigа xos bа`zi xususiyatlаr 3. otgа oid so`z turkumlаri xulosa kirish 60 yildan ortiqroq tarixga ega o`zbek ilmiy hindshunoslik an`analari asosan 20 - asr mobaynida rivoj topgan mahalliy va xorijiy, xususan moskva, sankt-peterburg ilmiy maktablarining nazariy va metodologik yutuqlari hamda tajribalarini inobatga olgan holda shakllanib kelmoqda. bu ikki maktabdan – birinchisi, hozirgi jonli tillarni, ikkinchisi esa ko`proq qadimgi mumtoz sharq tillarini o`rganishga yo`naltirilgani bois asosiy nazariyalar va yo`nalishlar jihatidan o`zaro farqlanishini ta`kidlash joiz. ushbu ikki maktab vakillari toshdshi hind filologiyasi (hozirda janubiy osiyo tillari) kafedrasining asoschilari bo`lib, ular dastlabki p...

Формат DOC, 107,5 КБ. Чтобы скачать "morfologiya", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: morfologiya DOC Бесплатная загрузка Telegram