leksemalar (leksosememalar) orasidagi semanтik munosabaтlar

DOC 128,0 KB Bepul yuklash

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1405665004_56122.doc leksemalar (leksosememalar) orasidagi semanñik munosabañlar reja: 1. leksemalarda (leksosememalarda) sinonimik munosabat (leksosinonimlar) 2. leksemalarda (leksosememalarda) antonimik (oppozitiv) munosabat (leksoantonimlar) 3. leksemalar (leksosememalar) orasidagi assosiativ semantik munosabatlar 4. leksemalarni (leksosememalarni) semantic guruhlash haqida leksemalar (leksosememalar) orasidagi semanð¢ik munosabað¢lar leksemalar (leksosememalar) oâzaro sinonimik, antonimik (oppozitiv) va boshqa tur semantik munosabatlarda boâladi. leksemalarda (leksosememalarda) sinonimik munosabat (leksosinonimlar) ideografik semalari teng, bir yoki bir necha jihati oâzaro farqli leksemalar (leksosememalar) leksik sinonimlar (leksosinonimlar) deyiladi (yunoncha synonimos - (birgalikda nomlash(). masalan, yalqov-, dangasa- leksemalari hozirgi adabiy oâzbek tilida ayni bir ideografik semalar yigâimiga ega, ayni bir leksik ma'noni ((mehnat qilishni yoqtirmaydigan() anglatadi va ayrim belgi-xususiyati bilan farqlanib turadi, shunga koâra bu leksemalar oâzaro sinonim deyiladi. leksosinonimlik kamida ikkita leksema (leksosemema) orasida vujudga keladi va tom ma'noda leksik paradigmaga teng boâladi: 1) sinonimlarning leksik ma'nosi (ideografik semalari) teng boâlgani sababli ularni tanlab ishlatish mumkin, 2) shu xususiyatiga koâra sinonimlar muntazam tuzum hosil etadi, 3) sinonimlik …

q holda oâzgarishi mumkin: ayrim sinonim iste'moldan chiqib, uyadan ham chiqib ketadi, uyaga yangi sinonim qoâshiladi. leksik birliklar oâzaro sinonim boâlishi uchun ular umumiylikka ham, farqli belgiga ham ega boâlishi lozim: leksik ma'no tarkibidagi ideografik semalari teng boâladi; farqlanish odatda biror ideografik semaning ma'no qirrasida, baho semasida, nutq koârinishiga birkitilish belgisida voqe boâladi. sinonimlar oâzaro yuqorida sanalgan har uch jihati bilan yoki ikki jihati bilan, hatto bir jihati bilan farq qilishi mumkin. sinonimlarga bunday uch jihatdan yondashib beriladigan tavsif - ularni uchga tasniflash emas, balki sinonimlarni har xil nuqtayi nazardan baholash; shunga koâra bunday tavsiflar bir-birini inkor qilmaydi. agar ikki leksema (leksosemema) har jihatdan teng boâlsa, oâzaro farq-lovchi belgiga ega boâlmasa, leksik dubletlar deyiladi (bu hodisani absolut sinonimiya deb nomlash ham mavjud). leksik dubletlar odatda terminlarda uchraydi: ayni bir tushunchani anglatish uchun bir necha leksema ishlatiladi: affiks - qoâshimcha kabi. bunday debletlardan biri asli ortiqcha deyiladi. agar bunday leksemalarda biror …

ek koârinadi. aslida bu leksemalar boshqa-boshqa leksik ma'noni anglatadi: "chaqqon"lik "epchil"lik emas, epchil kishi chaqqon boâlishi ham, boâlmasligi ham mumkin. demak, bular â har xil leksik ma'noni anglatuvchi leksemalar: chaqqon leksemasi oyoq-qoâli yengil iborasi anglatadigan ma'noni, epchil leksemasi esa ishning koâzini biladigan iborasi anglatadigan ma'noni bildiradi. ora- va oârta- leksemalari ham bosh leksik ma'nosida oâzaro sinonim emas: ora- 1 - (ikki nuqtani ajratib turuvchi oraliq (masofa, vaqt)( oârta- 1 - (ikki nuqtani ajratib turuvchi oraliqning qoq yarmidagi nuqta (masofa, vaqt)(. shunga koâra oraga qil ham sigâmaydi deyiladi-yu, lekin oârtaga qil ham sigâmaydi deyish xato. bu yerdagi farq bir leksik ma'no doirasidagi farq boâlmay, ayrim-ayrim ma'nolar mavjud. shu sababli ikki oârtadagi uzun masofa mening koâzlarimning nuri-la toâlgan (hamid olimjon) deb ishlatish toâgâri boâlmagan: oârta- leksemasi oldidan ikki- miqdor sifatlovchisini ishlatib boâlmaydi, (oârta( uzun yoki qisqa boâlmaydi; bu matnda asli ora- leksemasini ishlatish lozim edi. 3- â§. sinonimlar oâzaro baho semasi bilan …

voqelikka soâzlovchining ijobiy yoki salbiy munosabatini bildirib turadi. sinonimlar oâzaro nutq uslublariga birkitilish belgisi bilan farq-lansa, uslubiy sinonimlar deyiladi. masalan, yuz-, bet-, aft-, bashara-, chehra- sinonimlaridan yuz- leksemasining ishlatilishi nutq uslublari boâyicha chegaralanmagan, bet-, aft-, bashara- leksemalari asosan soâzlashuv nutqida, cheh-ra- leksemasi esa asosan badiiy nutqda ishlatiladi. uslubiy sinonimlar quyidagicha voqe boâladi: 1) umumnutq leksemasi (nutqning barcha koârinishlarida ishlatilaveradigan leksema) bilan badiiy nutq leksemasi orasida: nur- â umumnutq leksemasi, yogâdu- â badiiy nutq leksemasi, peshana- â umumnutq leksemasi, manglay- â badiiy nutq leksemasi, xat- - umumnutq leksemasi, maktub- â badiiy nutq leksemasi kabi; 2) umumnutq leksemasi bilan rasmiy nutq leksemasi orasida: tuga- - tamom boâl-, qatnash- - ishtirok et- kabi; 3) umumnutq leksemasi bilan soâzlashuv nutqi leksemasi orasida: yana- â tagâin-, boshqa- â boâlak-, almash- - alish- kabi; 4) soâzlashuv nutqi leksemasi bilan badiiy nutq leksemasi orasida: aft- â chehra-, boâlak- â oâzga- kabi. 5- â§. yuqorida sinonimlarga uch jihatdan …

sosida ta'riflanadi, soângra shu uyadagi har bir sinonimning oâziga xos ma'no qirrasi, baho semasi, nutqiy xoslanish belgisi va boshqa xususiyatlari tasvirlanadi. sinonimik munosabat: 1) bir tilning oâz leksemalari orasida boâladi. bu â har bir tilning oâz ichki taraqqiyoti bilan yuzaga keladigan holat. masalan, gapir-, soâzla-; yanch-, tuy- kabi sinonimlar oâzbek tilining oâz imkoniyati asosida yuzaga kelgan; 2) oâz leksema bilan oâlashma leksema orasida boâladi. masalan, oz-, kam-; barcha-, hamma-; toza-, pok-; yolgâon-, soxta- (oâzbekcha â tojikcha); ayirma-, farq-, tafovut-; boâlak-, qism-; kishi-, inson-, odam-; uyushma-, ittifoq- (oâzbekcha â arabcha) kabi; 3) oâzlashma leksemalar orasida ham voqe boâladi. masalan, analiz-, tahlil- (yunoncha â arabcha), maktub-, noma- (arabcha â tojikcha); rasm-, odat- (arabcha â arabcha) kabi. demak, sinonimik munosabat avvalo oâzbek tili lugâat boyligidagi oâz qatlam leksemalari orasida voqe boâladi. shu bilan birga, boshqa tildan leksema oâzlashtirish oqibatida ham sinonimik munosabat yuzaga kelishi mumkin. sinonimik uyadagi leksemalar tuzilishiga koâra turlicha boâlishi mumkin. …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Faylni Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"leksemalar (leksosememalar) orasidagi semanтik munosabaтlar" haqida

1405665004_56122.doc leksemalar (leksosememalar) orasidagi semanñik munosabañlar reja: 1. leksemalarda (leksosememalarda) sinonimik munosabat (leksosinonimlar) 2. leksemalarda (leksosememalarda) antonimik (oppozitiv) munosabat (leksoantonimlar) 3. leksemalar (leksosememalar) orasidagi assosiativ semantik munosabatlar 4. leksemalarni (leksosememalarni) semantic guruhlash haqida leksemalar (leksosememalar) orasidagi semanð¢ik munosabað¢lar leksemalar (leksosememalar) oâzaro sinonimik, antonimik (oppozitiv) va boshqa tur semantik munosabatlarda boâladi. leksemalarda (leksosememalarda) sinonimik munosabat (leksosinonimlar) ideografik semalari teng, bir yoki bir necha jihati oâzaro farqli leksemalar (leksosememalar) leksik sinonimlar (leksosinonimlar) deyiladi (yunoncha synonimos - (bir...

DOC format, 128,0 KB. "leksemalar (leksosememalar) orasidagi semanтik munosabaтlar"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: leksemalar (leksosememalar) ora… DOC Bepul yuklash Telegram