kesim va uning ifodalanishi

DOC 110,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1405662269_56113.doc kesim va uning ifodalanishi reja: 1. kesimning asosiy xususiyatlari. 2. kesimning ifodalanishi. 3. kesimning ma`no turlari. 4. kesimning tuzilish turlari. 5. kesimning tarkibida bogâlama va uning vazifasi. 6. kesimning ega bilan moslashuvi (koordinaciya). ega bilan kesim orasida tirening ishlatilishi. kesim bosh boâlaklarning ikkinchisi boâlib, egadan anglashilgan predmetning belgisini ifoda qiluvchi boâlakdir. kesim belgi anglatish jihatidan aniqlovchiga oâxshaydi. lekin aniqlovchi belgini predmet bilan bo`lanib, atributiv yul bilan ifoda qilsa, kesim belgini egadan anglashilgan predmetda mavjud yoki emasligi nuqtai nazardan ifoda etadi. kesim gap tuzishda asosiy boâlak hisoblanadi. gapning asosiy belgisi boâlmish predikativlik, asosan, kesim orqali ifodalanadi: saida oâzida yuq xursand edi (a.qaxxor). kesim predmetning aktiv (ishqharakat) yoki (sifat, holat) belgisini ifodalaydi: kishilar ishchi qizlarni maqtashdi (oybek). istiqbolimiz naqadar porloq va quvonchli! (â«xalq soâziâ»). birinchi gapda kesim aktiv belgini, ikkinchisida passiv belgini ifodalangan. kesim nima qildi? nima qilmoqda? qanday? qancha? kimdir? nimadir? kabi soâroqlarga javob boâladi. kesim uchun tipik soâz turkumi …

bilan ifodalangan kesimlar ot kesim deyiladi. ot kesimlar quyidagi soâzlar bilan ifodalanadi: ot bilan: bizning xotinlarga xayo fazilat, vafo xunaridir, mehnat-odati (gâ.gâulom). sifat bilan: poâlat yagrinlarini koâtargan erlar koâm-koâk (x.olimjon). son bilan: berishda sanogâi-toâqqiz, olishda sanogâi oâttiz (maqol). olmosh bilan: biz tinchlikni istaymiz: yaxshi niyatli kishilarning ahdi shu (â«xalq soâziâ»). ravish bilan: ish koâp, kun qikqaâ¦ (a.qahhor). harakat nomi bilan: yashamoq -- kurashmaoq. kurashmoq -- oârnak boâlib yashamoq (i.raxim). undov bilan: orqada qolganlarning hayotiga voy! (uygâun). taqlidiy soâz bilan: mana xat bilan ishlar gumdir (x.x.niyoziy). modal soâz bilan: xalq orzusini amalga oshirishdan kattaroq baxt bormi? (oybek). choâlni obod qilish uchun koâp kuch kerak (â«sharq yulduziâ»). kesimning ma`no turlari. kesimni ma`nosiga koâra tubandagi guruxlarga ajratish mumkin: 1) harakat-holat bildiruvchi kesimlar: gâulomjon qishloqda boâlgan voqealarni oqizmay-tomizmay soâlab berdi (m.ismoiliy). koâkni qoplab olgan sanoqsiz yulduz yiltirab turibdi (i.raxim). 2) belgi bildiruvchi kesimlar kesimlar: sensan har narsadan moâ`tabar, aziz (uygâun). 3) miqdor bildiruvchi kesimlar: …

mat qiladi va u quyidagi soâz turkumlari bilan ifodalanadi: â· ot bilan: xakimzodani faqat ulugâ shoirgina deyish kifoya emas! u â bastakor, u â dramaturg, u â muallim, u â murabbiy, u â rejisser, u â publicist, u â redaktor, u â jamoat arbobi, u â notiq, u â jangchi, u â masalnavis, u â teatrshunos (m.shayxzoda). â· sifat bilan: shirkatning bagâri keng, mehnati serbaraka (oybek). â· son bilan: haydar choâkki bobongiz ham saksonda (gâ.gâulom). â· olmosh bilan: yaxshi niyatli kishilarning ahdi â shu (â«oâzbekiston ovoziâ»). oâzim har joydaman, koânglim sendadir (muqimiy). â· ravish bilan: quloqlaringga tugib olinglarki, dalada ish koâp, vaqt oz (oybek). â· harakat nomi bilan: hammadan ogâir narsa sogâinish (oybek). â· bor, yuq soâzlari kesim vazifasida keladi: qurilish uchun etarli yogâoch bor (oybek). hozir raisimiz yuq, tuyga taklif qilingan (â«sharq yulduziâ»). sostavli kesim. analitik shakldagi qurilmalar bilan ifodalangan kesimlar sostavli kesim deyiladi. buning tarkibi etakchi va koâmakchi …

aytdingiz-quydingiz (p.tursun). sostavli ot kesimlar keng ma`nodagi ot bogâlama yoki toâliqsiz fe`l tipidagi qurilmalar bilan ifodalanadi. bunda asosiy ma`no otdan anglashilib kesimning ega bilan moslashuvini ta`minlaydi: gulnora, mana bu manzara juda chiroyli ekanmi? gulning toâni qirq yamoq, barglari yirtiq boâlsa ham, husni toza emasmi?! (oybek). kelgan ikki kishi professor ekan (oybek). sostavli ot kesim harakat nomiqkerak (zarur, lozim, darkor) tipidagi qurilmalar bilan ham ifodalanadi: el moliga uzatilgan qoâllarini kesish kerak (oybek). har ishni yaxshi bajarish uchun unga koângil berib kurashmaoq kerak (â«sharq yulduziâ»). ishning mana shu ikki tomonini oârganishiz, juda yaxshi bilishimiz zarur (a.qahhor). sostavli ot kesim ba`zan chiqish kelishigi shaklidagi soâzqiborat tipidagi qurilmalar bilan ham ifodalanadi: vazifamiz yigâim-terimni muvaffaqiyatli yakunlashdan iborat (â«xalq soâziâ»). sostavli ot kesim bor, yuq soâzlari va toâliqsiz fe`l tipidagi qurilmalar bilan ifodalanadi: maktab xovlisida ta`til boâlgani uchun xech kim yoâq edi (oybek). jamongizda koâpgina tashabbuskor yoshlar bor ekan (sh.xolmirzayev). murakkab kesim. ikki va undan ortiq …

og`lanma sanaladi. u quyidagicha ifodalaninadi: edi, ekan, emish kabi to`liqsiz fe`llar bilan: usta azim sharqcha binolar ko`rishda mashhur edi (oybek). bu chinorning ochil buvaning uzoq ajdodlaridan biri o`tkazgan emish (a.muxtor). predikativ-modal so`zlar bilan (kerak, zarur, shart, lozim, mumkin): men ertaga qolib bo`lsa ham, loyihani muhokamaga tayyorlashim shart (a.muxtor). klub ishini faqat bashoratxon bajarishi mumkin (a.muxtor). ko`makchi fe`llar bilan: noz-ne`mat to`la dasturxon ustida suhbat boshlanib ketdi (oybek). ko`makchilar bilan: baliqning tirigi suv, odamning tirikligi el bilan (maqol). bor, yo`q, emas so`zlari bilan: uch soatdan beri biron kimsa duch kelgani yo`q (a.muxtor). sanaladi, hisoblanadi, iborat so`zlari bilan: korxonaning tarixi safarbarlikdan iborat (a.muxtor). predikativlik affikslari bilan: biz ham inson o`g`limiz (x.x.niyoziy). bog`lamalar tuzilish jihatdan so`z bog`lama va affiks bog`lamaga va affiks bog`lamaga bo`linadi: kesimning ega bilan moslashuvi (koordinatsiya). ikki sostavli gaplarda ega va kesim moslashadi. bu shaxs-son affikslari fe`llari fe`lning ham grammatik jihatdan moslashadi: qishloq xo`jaligi xodimlari paxtadan mo`l hosil olish uchun kurashmoqdalar. …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "kesim va uning ifodalanishi"

1405662269_56113.doc kesim va uning ifodalanishi reja: 1. kesimning asosiy xususiyatlari. 2. kesimning ifodalanishi. 3. kesimning ma`no turlari. 4. kesimning tuzilish turlari. 5. kesimning tarkibida bogâlama va uning vazifasi. 6. kesimning ega bilan moslashuvi (koordinaciya). ega bilan kesim orasida tirening ishlatilishi. kesim bosh boâlaklarning ikkinchisi boâlib, egadan anglashilgan predmetning belgisini ifoda qiluvchi boâlakdir. kesim belgi anglatish jihatidan aniqlovchiga oâxshaydi. lekin aniqlovchi belgini predmet bilan bo`lanib, atributiv yul bilan ifoda qilsa, kesim belgini egadan anglashilgan predmetda mavjud yoki emasligi nuqtai nazardan ifoda etadi. kesim gap tuzishda asosiy boâlak hisoblanadi. gapning asosiy belgisi boâlmish predikativlik, asosan, kesim orqali ifod...

Формат DOC, 110,5 КБ. Чтобы скачать "kesim va uning ifodalanishi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: kesim va uning ifodalanishi DOC Бесплатная загрузка Telegram