kesimning nutqiy voqelanishi kesimning leksemashakl bilan ifodalanishi

DOC 128,0 KB Bepul yuklash

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1405662178_56110.doc kesimning nutqiy voqelanishi kesimning leksemashakl bilan ifodalanishi reja: 1. kesimning nutqiy voqelanishi 2. kesimning leksemashakl bilan ifodalanishi 3. kesimning tuslovchili fe'l leksemashakl bilan ifodalanishi 4. kesimning fe'ldan boshqa leksemashakllar bilan ifodalanishi 5. kesimning tuslovchili birikmashakl bilan ifodalanishi 6. kesimning ism birikmashakl bilan ifodalanishi 7. ð¢oâldiruvchining nutqiy voqelanishi 8. vositasiz va vositali toâldiruvchining birgalikda voqelanishi kesimning nutqiy voqelanishi kesimning leksemashakl bilan ifodalanishi 1- â§. boshqa sintaktik boâlaklar qatori kesim ham asosan leksemashakl bilan, qisman birikmashakl bilan, frazemashakl bilan ifodalanadi. ð¢ahlilga jalb qilingan 502 misoldan 404 misolda kesim leksemashakl bilan, 60 misolda birikmashakl bilan, 35 misolda frazemashakl bilan ifodalangan. kesim vazifasida tuslovchili leksemashakl keladi; shaxsâson ma'nosining kesim tarkibida nisbatlovchi bilan ifodalanishi ayrim sintaktik qurilmalarda-gina voqe boâladi, bularda nisbatlovchi goâyo tuslovchi vazifasini bajaradi. bunday holatga quyidagi ikki misol uchradi: ertalab maktabga borishing kerak (oâtkir hoshimov). ishga tushguncha ancha narsa oâqib olishim kerak (hamid gâulom). bajaruvchining shaxsâsoni nisbatlovchi bilan aniq ifodalanishi tufayli bunday …

rsatkich â tuslovchi ta'minlaydi. kesimlik koârsatkichlari (kesimlik kategoriyasi) qatoriga harakatning voqelanish tarzini ifodalaydigan koâmakchi fe'llarning kiritilishi nooârin: bular kesimni shakllantiradigan vosita emas. analitik grammatik shakl hosil qiladigan edi, ekan, emish affiksoidlarini alohida ajratish uchun asos yoâq: grammatik ma'noning (bu yerda zamon ma'nosining) sintetik va analitik shakllar bilan ifodalanishi bir butun holda baholanishi toâgâri. kesim vazifasidagi fe'l leksemashakl tarkibida boâlishli-boâlishsizlik paradigmasining (b) va tuslash paradigmasining (ð¢) koârsatkichi albatta qatnashadi; fl + b + ð¢s. demak, boray leksemashakli bor + ( iv + ay qismlaridan, bormay leksemashakli bor + ma + y qismlaridan tarkib topgan. ð¢uslovchilarning bu subparadigmasi mayl ma'nosini ham ifodalashga xoslangan; shunga koâra bunday tuslovchini asli ð¢(m tarzida yozib koârsatish toâgâriroq. koârinadiki, tuslovchilarning bu subparadigmasiga mansub koârsatkichlar shaxs-son ma'nosini mayl ma'nosi bilan birga ifodalaydi, shunga koâra sin-kretiklik, fuziya haqida gapiriladi. asli bu yerda sinkretiklik, fuziya shaxs-son ma'nosi bilan mayl ma'nosining birga ifodalanishidan iborat; shaxs va son ma'nolari esa asli alohida-alohida …

ilik, kelasi zamon ma'nolarini ham ifodalaydi degan fikr grammatik paradigmalar tarkibidagi nol koârsatkichli morfemalarni toâgâri hisobga olmaslik oqibatida yuzaga kelgan. ð¢uslovchili fe'l leksemashakl tarkibida mayl va zamon koârsatkichlarining turlicha qatnashuvi "gapshaklni yuzaga keltiradigan asosiy omillar" sarlavhasi ostida bayon qilindi. 3- â§. boâlishliâboâlishsizlik paradigmasi shakllarining nutqda voqelanishi keskin farq qiladi: 330 tuslovchili fe'l leksemashakldan faqat 21 misol boâlishsiz shaklda, qolgan 309 misol boâlishli shaklda ishlatilgan, nol koârsatkichli morfema bilan ifodalangan. bir misolda qat'iy boâlishlilik -ma affiksini leksemashakl tarkibida ikki marta ishlatish bilan ifodalangan: bormasam boâlmaydi ( (albatta borishim kerak( kabi. mayl turlari ham nutqda juda oz voqelanadi. kuzatilgan fe'l leksema-shakllar orasida 26 misol buyruq-istak mayli shaklida (asosan ii shaxs, qisman i shaxs, juda oz iii shaxs shaklida), -sa istak mayli ikki misolda, -moq-chi maqsad mayli ham ikki misolda ishlatilgan (-sa affiksining shart mayli yasovchisi boâlib kelishi "qoâshma gapshakl" bahsida tasvirlanadi). qolgan 300 misol zamon paradigmasining turli shakllarida voqelangan: 230dan ortiq misol …

yaqin oâtgan zamon shaklida va -a(-y affiksi bilan yasaladigan sof aniq kelasi zamon shaklida ishlatiladi. kesimning fe'ldan boshqa leksemashakllar bilan ifodalanishi 4- â§. ð¢ahlilga jalb qilingan misollar orasida tuslovchili fe'l leksemashakllardan tashqari quyidagi turkum leksemashakllari ham kesim vazifasida kelgan (63): 1. misollarning 25tasida kesimlik leksemasi kesim boâlib kelgan: 1) bor- leksemasi (12): shu bir parcha yerda mening binafshalarim bor (hamid gâulom). ð¢ol tagida buloq bor (oâtkir hoshimov). ð¢ashqarida dadam bormi? (oybek). xizmatkorxonada yoâlchiboy aka bor ekan (oybek) kabi; 2) yoâq- leksemasi (4): kutib oâtirishga vaqt yoâq (oâtkir hoshimov). moâ'jaz oyoqlarida mahsi yoâq (oybek) kabi; 3) kerak- leksemasi (3): yana nima kerak, suyunchimi? (pirimqul qodirov). kerakmas maktabi, opa! (oâtkir hoshimov) kabi; 4) xursand- leksemasi (2): olimjon xursand (oâtkir hoshimov). jonim, menga qarang. xursandmisiz? (oybek); 5) hayron- leksemasi (1): avaz hayron: u davlatbekovdan hech qachon bunday maqtov eshitmagan (pirimqul qodirov); 6) muborak- leksemasi (1): ha, aytganday, kandidatlik muborak! (hamid gâulom); 7) tashakkur- …

sema boâl- yordamchisi qoâshilgan holda kesim boâlib kelgan (3): a) hoâl- leksemasi: daftaring hoâl boâlib qoldi (oâtkir hoshimov); b) qiyin- leksemasi: har qanday ishning oxiri qiyin boâladi (oâtkir hoshimov); d) oson- leksemasi: motorni qaytadan oât oldirish oson boâlsa ekan (oâtkir hoshimov); 7) mehribon- leksemasi qil- yordamchisi qoâshilgan holda kesim boâlib kelgan: kim bu odamni bunchalik mehribon qilib qoâydi ekan? (pirimqul qodirov); 8) kambagâal- leksemasi ekan+lik shaklining ekan affiksoidi ellipslangan koârinishida kesim boâlib kelgan: uning bitta qusuri â kambagâalligi (oy-bek). 3. misollarning 7tasida ravish leksema kesim boâlib kelgan: 1) koâp- leksemasi (2): ..buqabuloq atroflarida bunaqa antiqa qishloqlar koâp (hamid gâulom). voy, biram koâp! avaz aka, belbogâingizni bering, terib olaylik (pirimqul qodirov); 2) kam- leksemasi (2): voy, alixoâja boylardan nimamiz kam? (oybek). bu yil suv kamroq (hamid gâulom); 3) boshqacha- leksemasi (1); erta bahorda tuproq hidi boshqacha boâladi (oâtkir hoshimov); 4) eskicha- leksemasi (1): biroq bu gal ham javob eskicha boâldi (hamid …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Faylni Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"kesimning nutqiy voqelanishi kesimning leksemashakl bilan ifodalanishi" haqida

1405662178_56110.doc kesimning nutqiy voqelanishi kesimning leksemashakl bilan ifodalanishi reja: 1. kesimning nutqiy voqelanishi 2. kesimning leksemashakl bilan ifodalanishi 3. kesimning tuslovchili fe'l leksemashakl bilan ifodalanishi 4. kesimning fe'ldan boshqa leksemashakllar bilan ifodalanishi 5. kesimning tuslovchili birikmashakl bilan ifodalanishi 6. kesimning ism birikmashakl bilan ifodalanishi 7. ð¢oâldiruvchining nutqiy voqelanishi 8. vositasiz va vositali toâldiruvchining birgalikda voqelanishi kesimning nutqiy voqelanishi kesimning leksemashakl bilan ifodalanishi 1- â§. boshqa sintaktik boâlaklar qatori kesim ham asosan leksemashakl bilan, qisman birikmashakl bilan, frazemashakl bilan ifodalanadi. ð¢ahlilga jalb qilingan 502 misoldan 404 misolda kesim leksemashakl bilan, ...

DOC format, 128,0 KB. "kesimning nutqiy voqelanishi kesimning leksemashakl bilan ifodalanishi"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: kesimning nutqiy voqelanishi ke… DOC Bepul yuklash Telegram