hozirgi o`zbek tilshunosligi taraqqiyotida ernst begmastovning xizmatlari

DOC 44,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1405658523_56058.doc mavzu: hozirgi o`zbek tilshunosligi taraqqiyotida ernst begmastovning xizmatlari hozirgi o`zbek tilshunosligi taraqqiyotida ernst begmastovning xizmatlari reja: i. kirish. hozirgi o`zbek tilshunoslari. ii. asosiy qism. 1. ernst begmatovning hayoti va ilmiy-lisoniy faoliyati. 2. ernst begmatov taniqli sermahsul tilshunos olim. 3. olimning o`zbek nutq madaniyati va onomastika sohasi taraqqiyotiga qo`shgan hissasi. iii. xulosa. ernst begmatov buyuk tilshunos olim. kirish o`zbek tilshunosligi turkiy tilshunoslik sirasida peshqadam, о‘ziga xos yо‘nalishlarga, ta’limotlarga, ilmiy — nazariy va amaliyot bilan bog‘liq jiddiy va puxta tadqiqotlarga ega bо‘lgan yetakchi tilshunosliqdir. haqiqatan, turkiy tilshunosliqda yetakchi tilshunosliklardan biri sifatida tan olingan hozirgi o`zbek tilshunosligining mustahkam poydevorini yaratishda, tilshunoslikning deyarli barcha soha va yо‘nalishlari bо‘yicha jiddiy izlanishlar olib borgan, salmoqli — fundamental tadkiqotlar yaratgan va yaratib kelayotgan olimlarning: g‘.o.yunusov a.g‘ulomov, a.k.borovkov, o.azizov, a.n.kononov s.usmonov, ye.d.polivanov, sh.shoabdurahmonov, g‘.abdurahmonov, s.n.ivanov, m.mirzayev, z.ma’rufov, m.asqarova, s.ibrohimov, f.abdullayev, i.rasulov, sh.rahmatullayev, s.mutallibov, a.rustamov, g‘.salomov, e.fozilov, o.usmonov, a.hojiyev, q.mahmudov, ashermatov, n.mamatov, m.sodiqova x.nazarova, e.umarov, m.mirtojiyev, asafayev, a.mahmudov, …

va, m.hakimov, sh.shohobiddinova, b.mengliyev, sh.kо‘chimov, i.yо‘ldoshev va boshqa о‘nlab keksa hamda yosh avlod tilshunoslarining xizmatlari kattadir. jahon tilshunosligi tarixi bir ummon ki, unda imkoniyatga, talab va maqsadga ko`ra xabardor bo`lish, shu yo`nalishda bilimga ega bo`lish, undan foydalanish va tadqiqotlarga ushbu ”ummon”ga asoslanish har bir jiddiy tadqiqot uchun, tilshunos uchun sharafdir. buyuk tilshunos olimimiz a.navoiy so`z haqida ”so`z bir dur bo`lib, uning daryosi ko`ngildir” deydilar. o`zbek tili ummonning durlarini boyishiga a.navoiydan tashqari mahmud qoshg`ariy, bobur kabi olimlarimizning o`rni beqiyos. tilshunoslik fanining kelajagi aslida tilshunoslik tarixidan lisoniy bitmas-tuganmas xazinasidan boshlanadi. mana shu xazinalarning eng yirigi o`zbek tilshunosligi hisoblanadi. buyuk tilshunoslarimizning munosib davomchisi ernst begmatov. ernst begmatov tanikdi sermahsul tilshunos olim, o`zbek onomastikasining — antroponimikasining asoschisi, filologiya fanlari doktori (1988), professor (1990). ernst begmatov 1936 yilda namangan viloyatida tug‘ildi, yoshlik yillari janubiy qozog‘istonda о‘tdi. 1955 yilda maktabni, 1959 yilda navoiy nomidagi samduning filologiya fakultetini bitirdi. 1961 yildan alisher navoiy nomidagi til va adabiyot …

utq madaniyati» (1983). 8. «hozirgi o`zbek adabiy tilining leksik qatlamlari» (1985). 9. «o`zbek nutq madaniyati ocherklari» (hamkor, 1988). 10. «o`zbek ismlari» (1991). 11. «nutq madaniyati va uslubiyat asoslari»' (hamkor, 1992). 12. «ism chiroyi» (1994). 13. «o`zbek ismlari. 14.600 ismlar izohi» (1998) va boshqalar. umuman, olimning hozirga qadar zlon qilgan ishla-rining umumiy miqori 300 ga yaqin bо‘lib, ularning 8 tasi monografiya, 13 tasi risoladir. ernst begmatovning o`zbek nutq madaniyati va o`zbek leksikologiyasi sohasidagi faoliyati – ushbu yo`nalishlar taraqqiyotiga qo`shgan hissasi ham salmoqlidir. istiqlol bois ona tilimizning qo`llanish doirasi kengaydi. jamiyatimizdagi oddiy yig`imdan oliy majlis sessiyasidagi fikr almashinuvlarigacha davlat o`zbek tilida olib borilayotganligi barchamizni behad quvontirmoqda. nutq madaniyati haqidagi dastlabki qarashlari qadimgi rim va afinada shakllangan bo`lsa ham, unga qadar misrda, assuriyada, vavelyon va hindistonda paydo bo`lganligi tarixdan ma’lum. mahmud qoshg`ariy o`zining ”devoni turk” asarida garchi nutq madaniyati deb ataluvchi sohasi shu nom bilan atamasa-da, unga doir qimmatli ma’lumotlarni yozib qoldirganlar. mir …

lisoniy ijodida nomshunoslik bilan — ismlar muammosi bilan jiddiy shug‘ullandi. u ming-minglab ismlarni tо‘pladi, tartibga soldi, ismlarning etimologiyasini - ma’nosini aniqladi, izohini berdi, ularning qanday yozilishi lozimligi haqida fikrlarini bayon etdi. ana shunday og‘ir, sermashaqqat mehnat natijasida o`zbek ismlariga bag‘ishlangan о‘nlab yirik tadqiqotlar, yuzlab maqolalar maydonga keldi. shunga kо‘ra olim turkiy tilshunoslikda onomastika yо‘nalishida eng faxrli о‘rinlardan birini haqli ravishda egallaydi. xulosa olim o`zbek tilshunoslari orasida insonga nom qо‘yish, ism berish ma’naviyatining targ‘ibotchisi, tashviqotchisi, jonkuyari sifatida ajralib turadi. u ism chiroyi haqida fikr yuritar ekan, farzandlarga ismlar tо‘g‘ri tanlanishi, tо‘g‘ri yozilishi lozimligini uqgirib, shunday deydi «ism chiroyi faqatgina nomning mazmunidagina emas, balki uning tо‘g‘ri shaklida hamdir. mazmunan teran va gо‘zal, shaklan esa tо‘g‘ri va kurkam ism chiroyli ismdir. tо‘g‘ri yozilgan, talaffuzi oson, qulay ism — chiroyli ismdir. o`zbekistan diyorining, o`zbek xalqining buyuk orzularini, ota - onalarning о‘z farzandiga bо‘lgan ezgu niyatlarini, armon va tilaklarini ifoda qiluvchi ismlar chiroyli ismdir».64 bu …

ulohazalarimizni keltirdik. bugungi va kelajak avlodlar uchun bu meros uzoq yillar davomida xizmat qiladi. nutq madaniyati bo`yicha ilmiy adabiyotlari kelajakda ajoyib notiqlar yetishib chiqishiga xizmat qiladi degan umiddamiz. olimning esa keyingi ilmiy faoliyatlarida muvaffaqiyat tilaymiz. adabiyotlar: 1. m.qoshg'ariy "devonu lug'otitturk". tom. i, ii, iii, indeks lug'at tb 1960-63-67. 2. qo'chqortoev i.isabekov b. ''turkiy filologiyaga kirish". t, 1984. 3. ne'matov h, ahmatov n. "o'zbek tilining tarixiy leksikologiyasi". buxoro. 1987 4. tursunov u. va boshqalar. `'o'zbek adabiy tili tarixi" t. 1995. 5. aliev a., sodiqov q. "o'zbek adabiy tili tarixidan". t. 1994. 6. sodiqov q. "buyuk qumaru". "o'zbekiston adabiyoti vasan'ati" gaz-si. 1991 10 may soni. 7. ne'matov h. "o'zbek tilining tarixiy fbnetikasi". t. 1992. 8. a.xojiyev o`zbek tili sinonimlarining izohli lug`ati. t., 1974, 6-bet.

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "hozirgi o`zbek tilshunosligi taraqqiyotida ernst begmastovning xizmatlari"

1405658523_56058.doc mavzu: hozirgi o`zbek tilshunosligi taraqqiyotida ernst begmastovning xizmatlari hozirgi o`zbek tilshunosligi taraqqiyotida ernst begmastovning xizmatlari reja: i. kirish. hozirgi o`zbek tilshunoslari. ii. asosiy qism. 1. ernst begmatovning hayoti va ilmiy-lisoniy faoliyati. 2. ernst begmatov taniqli sermahsul tilshunos olim. 3. olimning o`zbek nutq madaniyati va onomastika sohasi taraqqiyotiga qo`shgan hissasi. iii. xulosa. ernst begmatov buyuk tilshunos olim. kirish o`zbek tilshunosligi turkiy tilshunoslik sirasida peshqadam, о‘ziga xos yо‘nalishlarga, ta’limotlarga, ilmiy — nazariy va amaliyot bilan bog‘liq jiddiy va puxta tadqiqotlarga ega bо‘lgan yetakchi tilshunosliqdir. haqiqatan, turkiy tilshunosliqda yetakchi tilshunosliklardan biri sifatida tan olingan hozirg...

Формат DOC, 44,5 КБ. Чтобы скачать "hozirgi o`zbek tilshunosligi taraqqiyotida ernst begmastovning xizmatlari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: hozirgi o`zbek tilshunosligi ta… DOC Бесплатная загрузка Telegram