jamiyat va til taraqqiyoti

DOC 43,0 KB Bepul yuklash

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1405661645_56099.doc jamiyat va til taraqqiyoti reja: 1. til taraqqyoitida tashqi omillar. 2. jamiyat va til aloqadorligi. 3. differensiya va integratsiya. 4. tillarning bir-biriga taâsiri. 5. xulosa. tashqi omillar, jamiyat va til, tilning ekstralingvistik omillari, differensiya, integratsiya, tillarning oâzaro taâsiri, tillarning chatishuvi, bilingvizm, tillarning oâzaro progressiv va regressiv taâsiri. til taraqqiyotidagi tashqi omillar- jamiyat va til, nutqiy situatsiya, tilning boshqa tillar bilan oâzaro aloqasi va taâsiri, tir taraqqiyotida differensiya va integratsiya hodisalari, tilning ekstralingvistik faktorlarini oâz ichiga oladi. paralingvistika, psixolingvistika, areal lingvistika, sotsiolingvistika, ekstralingvistika singari sohalar mana shu tashqi omillarni tadqiq qiladi. lisoniy rivojlanishning tashqi omillari tilning hududiy (areal), davriy, ijtimoiy va tarixiy sharoitlariga koâra yuz beradi. bunda nutq jarayoni aloqa va kontakt masalalari va vaziyatlari (situatsiya) hisobga olinadi. tillarning oâzaro taâsiri va bilingvizm hodisasi, nutqiy iqtisod va tushunarlilik qonuniyatlari oârganiladi. tashqi omillarning asosini- tilning ijtimoiy ahamiyati va funksiyalari, tillarning tarixiy taraqqiyotini tashkil qiladi. til hamisha jamiyat bilan aloqadorlikda ekan, soâzlovchilarning …

k, insoniy til ham jamiyat bilan birgalikda rivojlanishdadir. til ijtimoiy hodisa sifatida tabiiy hodisalardan ajralib turadi. masalan, kishilarning tabiiy biologik xususiyatlari (ovqat eyishi, nafas olishi va h.) tabiat qonunlariga muvofiq, jamiyatga bogâliq boâlmagan holda rivojlanib boradi. ammo tilda soâzlashish va fikrlashish uchun kishilik jamiyati (sotsial muhit) boâlishi shart. til nasldan- naslga, avloddan-avlodga oâtadigan irsiy hodisa emas, aksincha, til jamiyat taraqqiyotining mahsulidir. agarda yosh goâdak kimsasiz orolga yoki hayvonlar orasiga tashlab qoâyilsa, u insoniy tildan bexabar boâlib oâsadi (olimlar bunday tajriba oâtkazishgan yoki eslang: maugli) yoki agar xitoy bolasi oâzbeklar orasida ulgâaya, tarbiyalansa, u faqat oâzbekcha soâzlab, ajdodi tilini bilmasligi mumkin. lekin xitoy bolasining biologik belgilari (yuz koârinishi) irsiy holda oâzgarmaydi. til va jamiyatning uzluksiz taâsirini tildagi argo, jargon, tabu va evfemizmlar yoki semantik oâzgarishlar misolida kuzatish mumkin. tilimizda muayyan bir guruh kishilarni ishlatuvchi- âkoâkidanâ, âsoqqaâ, âmullajiringâ, âmalakâ , âshefâ, âoqidanâ, âkabutarâ kabi soâz va tushunchalar tilga, jamiyatga oid hodisalardir. shuningdek, …

ir. differensiya natijasida tillar qardosh tillarga yoki dialektlarga boâlinib ketadi. integratsiya esa, aksincha, sheva va dialektlarning qisqarib, adabiy tilga yaqinlashuvi,uygâunlushvi hodisasidir. demak, bular bir-biriga zid tushunchalar boâlib, differensiya tillar va dialektlar sonini koâpaytirsa, integratsiya ularni qisqartiradi. har ikkala holat ham tilning tarixiy va davriy omillariga tegishli boâlib, lisoniy traqqiyotning oâziga xos ijtimoiy tarixini ifodalaydi. bu hodisalar ilm- fanda ijtimoiy mehnat nazariyasi asosida rivojlantirilgandir. chunonchi, kishilarning dastlabki ibtidoiy toâdalari bora-bora urugâga, soângra qabilaga aylangan. bu qabilaning oâz tili (dialekti) boâlgan. qabila maâlum bir ijtimoiy-siyosiy., hududiy sabablarga koâra boâlinib ketgach, qarindosh - urugâlar paydo boâladi. endi bu qarindosh - urugâlar bir til doirasida, lekin turli sheva va dialektlarda soâzlashuvchi xalqqa aylanadi. âyangi â yangi dialekt va tillarning paydo boâlishida ikki faktor hal qiluvchi ahamiyatga ega boâldi: vaqt va masofa. vaqt oâtgan sayin masofaning kengaya borishi yangi dialekt va tillar paydo boâlishiga olib keladiâ (qarang: ð¡ð¾ð´ð¸òð¾ð² ð. ð²ð° ð±. ð¢ð¸ð»ññð½ð¾ñð»ð¸ðºðºð° ðºð¸ñð¸ñ. t., 1981. …

irga uchraydi. ilm-fan va texnika taraqqiyoti, savdo-sotiq, madaniy va maishiy aloqalar, hattoki, urush va bosqinlar ham tilga oâz taâsirini oâtkazadi. tillar tarixiga nazar tashalydigan boâlsak, tashqi taâsir natijalarini koâra olamiz. masalan, hozirgi oâzbek adabiy tilidagi aksariyat soâzlar arabcha va ruscha-internatsionaldir. arablar bosqini va arab tili taâsiri, hukmronligi oqibatida tilimizga koâplab arabcha soâzlar kirib keldi: kitob, madrasa, maâlum, mashhur, maktab, domla, maktub, iymon. arabcha leksika tilning kattagina qismini egallab olgan. shuningdek, qardosh xalqlar bilan munosabat, savdo-sotiq va boshqalar fors-tojik, uygâur, xitoy tillaridan soâz oâzlashtirishga asos boâldi: xona, barg, xazon, devor, zimiston, dil xhat, kulba, shahar, siyoh; manti, lagâmon, xonim va hokazolar. chor rossiyasining oârta osiyoni zabt etishi hamda ruslashtirish oqibatida oâzbek tili leksikasida, umuman butun til tizimida kuchli taâsir sodir boâldi. bolshevik, partiya, sovet, kommunizm, sotsializm singari koârinishlar oâsha davr neologizmlari edi. stol, stul, papka,sumka, doska, klass, lampochka, ostanovka, dirijyor, muzikant, televizor va hokazo soâzlar ommalashdi. rus tili orqali inglizcha-baynalmilal soâzlar …

ashsa, bu tillarning chatishuvi deyiladi. lekin bu tushunchalar ham nisbiydir. masalan, arab xalifaligi davrida turkiyzabon va eroniy xalqlar uning tazyiqi ostida edilar. arab tili nafaqat davlat tili, balki madaniy va diniy (ilohiy kitob âqurâonâ arab tilida boâlganligi, hamda uni oârganish, oâqish majburiy qilib qo`yilganligi bois mustamlaka xalqlardan arab tilining nafaqat leksikasini, balki grammatikasi va fonetik, ifodali (qiroat) oâqish malakalarini egallashlarini ham talb qilar edi) taâsir vositasiga aylantirilgan edi. biroq, arab tili turkiy tilga jips singganligi bilan, uning grammatik qurilishi (flektiv) turkiy tilga koâchmagan. fransiyaning xi asrda britaniya orolini bosib olishi va fransuz tili bilan anglosakson tillari orasidagi kurash natijasi chatishuvga misoldir. fransuz tili angliya hududida gâolib, ingliz tili esa magâlub boâldi, lekin fransuz tili oâz vatanida yashar, rivojlanar ham edi. xullas, til kurashlaridan keyin, gâoliblar oâz tillarini unutib, angtosakson tilini qabul qiladilar. ingliz tili ham fransuz tilidagi soâzlarning maâlum bir qismini saqlab qolib, tilning (kelgindi tilni) oâzini siqib chiqaradi. demak, …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Faylni Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"jamiyat va til taraqqiyoti" haqida

1405661645_56099.doc jamiyat va til taraqqiyoti reja: 1. til taraqqyoitida tashqi omillar. 2. jamiyat va til aloqadorligi. 3. differensiya va integratsiya. 4. tillarning bir-biriga taâsiri. 5. xulosa. tashqi omillar, jamiyat va til, tilning ekstralingvistik omillari, differensiya, integratsiya, tillarning oâzaro taâsiri, tillarning chatishuvi, bilingvizm, tillarning oâzaro progressiv va regressiv taâsiri. til taraqqiyotidagi tashqi omillar- jamiyat va til, nutqiy situatsiya, tilning boshqa tillar bilan oâzaro aloqasi va taâsiri, tir taraqqiyotida differensiya va integratsiya hodisalari, tilning ekstralingvistik faktorlarini oâz ichiga oladi. paralingvistika, psixolingvistika, areal lingvistika, sotsiolingvistika, ekstralingvistika singari sohalar mana shu tashqi omillarni t...

DOC format, 43,0 KB. "jamiyat va til taraqqiyoti"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: jamiyat va til taraqqiyoti DOC Bepul yuklash Telegram