gapning uyushiq bo'laklari

DOC 94.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1405656230_56015.doc gapning uyushiq bo'laklari gapning uyushiq bo'laklari reja: 1. uyushiqning ifoda vositalari 2. uyushiq bo'laklardaumumlashtiruvchibirliklar 3. gapning ajratilgan bo'laklari 4. gap bo'laklari sanalmaydigan so'z va birikmalar 5. undalma 6. kirish so'z va kirish birikma 7. kiritmagap va kiritma belgi 8. bir bosh bo'lakli gaplar va ularning turlari 9. bo'laklarga ajratilmaydigan gaplar 10 . so'z—gaplar haqida tushuncha 11. to'liq va to'liqsiz gaplar gapda bir xil so'roqqa javob berib, bir xildagi sintaktik vazifani bajarib, sanash ohangi va teng bog'lovchilar yordamida birikkan gap bo'laklari gapning uyushiq bo'laklari deyiladi. masalan: o'z yurtimiz, bog'imiz, o'z vodiymiz, tog'imiz, o'z qutli chirog'imiz hamisha bo'lur omon. (g'. g'.) bu gapdagi yurtimiz. bog'imiz. vodiyimiz, tog'imiz, chirog'imiz so'zlari uyushib kelgan va bir xil so'roqqa javob bo'lib, sanash ohangi orqali o'zaro birikkan. har bir gap bo'lagi uyushib kela oladi. masalan: l.ega uyushadi: muhayo, surayo, ra'no, muqaddas, ko'zlarni yashnatib kiyibsiz atlas. (qo'shiq.) 2. kesim uyushadi: 1) fe'l kesim: haqiqat bukilar, lekin sinmas.(maqol.) …

sharpasiz va shabadasizoqmoqda (i.r.). uyushiq bo'laklarda son, egalik, kelishik qo'shimchalari va ko'makchilar odatda uyushuvchi so'zlarning oxiriga qo'shilib. hammasi uchun umumiy bo'ladi. maktabimizda rasm, musiqa va drama to'garaklari bor.(gazetadan.) son, egalik, kelishik qo'shimchalari va ko'makchilar ba'zan uyushuvchi so'zlarning har biriga qo'shilib keladi. masalan: tog' etaklaridan nafis gullarning, xushbo'y giyohlarning hidlar an-qiydi. (o.) xalqi uchun vatani uchun o'z jonini ayamadi bizning mard o'g'lonlar. (teleeshittiruvdan.) uyushiq bo'laklarda qo'shimchalar emas, balki so'zlar ham umumlashib, ular har bir ujtishuvchi so'z bilan takrorlanmay, uvushiq bo'lak oxirida keladi. dalada kim unumli, kim ko'p, kim tez ishlash uchun musobaqa qilishdi. uyushiqning ifoda vositalari uyshiq bo'laklarda gap bo'laklarining uyushib kelishi ikki xil yo'l bilan amalga oshadi. 1) ohang. 2) teng bog'lovchilar. ohang yordamida uyushiq bo'laklar sanash ohangi orqali birikadi va yozuvda vergul bilan ajratiladi: oqarar. bo'zarar, lovullar yuzlar, falak zamin bo'lar, osmon.(u.a.) teng bog'lovchilar. gap bo'laklarining uyushib kelishida bog'lovchilarning o'rni katta. bular quyidagicha: 1) va, hamda bog'lovchilari orqali: bulbullarning …

li gaplarda umumiashtiruvchi so'z ham ishlatiladi. umumlashtiruvchi so'z uyushiq bo'laklardan oldin yoki keyin kelishi mumkin. umumlashtiruvchi so'z uyushiq bo'laklar uchun berilgan so'roqqa javob beradi va umumlashtiruvchi so'zdan keyin ikki nuqta qo'yiladi: daraxtdagi barcha qushlar: sa'va, bulbul, mayna va boshqalar unga jo'r bo'ldi (h. f.) umumlashtiruvchi birlik uyushiqlardan keyin kelganda, undan oldin tire qo'yiladi. samarqandlik. bog'dodlik. misrlik, hindistonlik va xitoylik - hamma sayohatchilarga bu shahar manzur bo'ldi. (0.) gapning ajratilgan bo'laklari o'zlari aloqador bo'igan so'zlarning ma'nosini izohlab, bo'rttinb, aniqlashtirib keladigan va boshqa bo'laklardan maxsus to'xtam bilan ajratilib, logik urg'u oladigan bo'laklar gapning ajratilgan bo'laklari deyiladi. masalan: ariqning bo’yida qalin-qalin mirzateraklarning soyasida, chiroyli taxta karavot turardi. (sh. r.) ajratilgan bo'laklar, qaysi gap bo'lagiga oid ekanligiga ko'ra ajratilgan aniqlovchi, ajratilgan to'ldiruvchi, ajratilgan hol kabi turlarga bo'linadi. ajratilgan aniqlovchilar. ajratilgan aniqlovchilar uch xil: ajratilgan sifatlovchi, ajratilgan qaratuvchi, ajratilgan izohlovchilarga bo'linadi. ajratilgan sifatlovchilar sifatlanmishdan keyin kelib uning belgisini bo'rttirish. alohida ta'kidlash uchun xizmatqiladi. masalan: seryoja—oddiy, …

m bilan aytiladi. masalan: biz, paxtakorlar bu yil mo'l hosil beramiz. abdulla qodiriy o'zbek romanchiligining asoschisi - bizning qalbimizda abadiy yashaydi. aj ratilgan to'ldiruvchilar o'zidan oldin kelgan to'ldiruvchining ma'nosini izohlaydi, aniqlashtiradi.masalan: bolalarining eng kichigini, durbekni, oldin ko'rmagan ekanman. biz sinf rahbarimizga, salima opaga, ko'proq o'rganib qolgan edik. ajratilgan hollar o'zidan oldin kelgan holning ma'nosini izohlaydi va unga aniqlik kiritadi.masalan: yozda, kanikul kunlarida, ko'pgina badiiy asarlar o'qidik. uzoqda, ko'kimtir tuman ichida mudragan tog'lar ustida, siyrak yulduzlar ko'zlarini horg'ingina qisadilar.(o.) agap tomondagi mevazor bog'lar baland ko'tarilgan oy shu'lasida xuddi tutash qalin o'rmonga o'xshab qorayib turar, o'ng, tomonda jarlikning ustida bir qo'rg'on ko'zga chalinadi. (o. yo.) ajratilgan bo'laklar o'zi aloqador bo'lgan bo'lakdan ham, gapning boshqa bo'laklaridan ham, yozuvda vergul orqali ajratiladi. agar ajratilgan bo'laklar tarkibi—keng (yoyiq) bo'lsa, yoki uning tarkibida uyushiq bo'lak bo'lsa ajratilgan bo'lak bilan izohlanayotgan bo'lak o'rtasida ya'm so'zini ishlatish mumkin bo'lsa, ajratilgan sifatlovchi gap oxirida kelsa, bunday holda ajratilgan bo'lak …

i otllashgan so'z bilan ifodalanadi va bu jihatdan egaga o'xshaydi, lekin u gapning kesimi bilan grammatik jihatdan bog'lanishligi va maxsus ohangga ega bo'lmasligi bilan gap bo'laklaridan farq qiladi. masalan: azizim, devorda chiqillar soat. kunu tunni bo'ldik yigirma to'rtga. (u. a.) undalma ikkinchi shaxsga qaratilgan bo'ladi. ko'p hollarda shaxs otlari,qarindoshlik, hunar, kasbni anglatuvclii so'zlar undalma bo'iib keladi. masalan: ey. mening munisginam, mehribonim, opajon. (u.a.) to'kilganidan tomchilagan yomon, uka, tomchilagan yomon. ayrim hollarda, ayniqsa, she'riy asarlarda hayvonlar, qushlar, jonsiz predmetlarning nomini bildirgan so'zlar ham undalma bo'iib keladi. masalan: sayrang. bulbulim, sayrang, u gulning shoxi sinsin. (qo'shiq.) to'pim, to'p - to'p etasan, ursam uchib ketasan. undalma bir so'z bilan shuningdek, so'z birikmasi bilan ifodalanadi. bir so'z bilan ifodalangan undalma yolg'iz undalma deb yuritiladi. masalan: qo'llarim gullagan edi, bahorim, qara, gullab turgan qo'llarim xazon. (u.a.) so'z birikmasi bilan ifodalangan undalma yoyiq undalma deyiladi. masalan: nechun bu tuproqni deb yig'ladi furqat. 0, koshgar tuprog'i, qishloqmiding …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "gapning uyushiq bo'laklari"

1405656230_56015.doc gapning uyushiq bo'laklari gapning uyushiq bo'laklari reja: 1. uyushiqning ifoda vositalari 2. uyushiq bo'laklardaumumlashtiruvchibirliklar 3. gapning ajratilgan bo'laklari 4. gap bo'laklari sanalmaydigan so'z va birikmalar 5. undalma 6. kirish so'z va kirish birikma 7. kiritmagap va kiritma belgi 8. bir bosh bo'lakli gaplar va ularning turlari 9. bo'laklarga ajratilmaydigan gaplar 10 . so'z—gaplar haqida tushuncha 11. to'liq va to'liqsiz gaplar gapda bir xil so'roqqa javob berib, bir xildagi sintaktik vazifani bajarib, sanash ohangi va teng bog'lovchilar yordamida birikkan gap bo'laklari gapning uyushiq bo'laklari deyiladi. masalan: o'z yurtimiz, bog'imiz, o'z vodiymiz, tog'imiz, o'z qutli chirog'imiz hamisha bo'lur omon. (g'. g'.) bu gapdagi yurtimiz. bog'imiz. vodiy...

DOC format, 94.0 KB. To download "gapning uyushiq bo'laklari", click the Telegram button on the left.

Tags: gapning uyushiq bo'laklari DOC Free download Telegram