badiiy matnning fonetik-fonologik xususiyatlari

DOC 76,5 KB Bepul yuklash

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1405597137_55877.doc badiiy matnning fonetik-fonologik xususiyatlari reja: 1. badiiy matnning fonetik-grafik vositalari. 2. badiiy matn tarkibida unli va undosh tovushlar o`rni. 3. badiiy matnda geminatsiya holati. tayanch va tushunchalar: fonetik-fonologik vositalar, alleteratsiya, assonans, germinatsiya. badiiy matnni tahlil qilish jarayonida fonetik birliklarning estetik xususiyatlariga ham alohida eâtiborni qaratish zarur. sheâriy matnda nutq tovushlarining estetik imkoniyatlari tez va qulay idrok etiladi. chunki sheârda ð¾âziga xos jozibador ohang bð¾âladi. bu ohangdorlikka tovushlarni uslubiy qð¾âllash natijasida erishiladi. sheâriyatda asosan, alliteratsiya (undoshlar takrori), assonans (unlilar takrori), geminatsiya (undoshlarni qavatlash) kabi fonetik usullardan foydalaniladi. nasrda unlilarni chð¾âzish, undoshlarni qavatlash, tovushlarni takrorlash, sð¾âzlarni notð¾âgâri talaffuz qilish, tovush orttirish yoki tovush tushirish kabi fonetik usullar yordamida ekspressivlik taâminlanadi. tovushlarni uslubiy qð¾âllash bilan bogâliq qonuniyatlarni yozuvda â«aynanâ» ifodalash imkoniyati cheklangan. biroq, talaffuz va bayon muvofiqligiga fonografik vositalar yordamida erishish mumkin. aflotun va arastu yashagan zamonlardayoq sð¾âzning talaffuz tarzi va uni aynan yozuvga kð¾âchirish muammosi mutafakkirlar eâtiborini ð¾âziga jalb qilgan edi. …

axassislar â«uâ», â«dâ», â«râ» tovushlari dahshatni yodga solishi, â«iâ» xursandchilikning, â«mâ», â«nâ», â«lâ» tovushlari nazokatning sirli ramzlari ekanligi haqidagi mulohazalarini bayon qilishgan. badiiy asarlarda ruhiy holatni yozuvda ifodalash ð¾âziga xos murakkablikni yuzaga chiqaradi. qahramonlar ruhiyatidagi ichki hayajon, xursand bð¾âlish, xafa bð¾âlish, rozilik, taajjub, yalinish, hayratlanish, kinoya, piching, kesatiq, olqish, sð¾âroq, taâkid, qoniqmaslik, norizolik, tilak-istak, qð¾âllab-quvvatlash kabi holatlarni aynan berishda yozuvchilar unli yoki undoshlarni birdan ortiq yozish usuli â fonografik vositalardan foydalanadilar. masalan: 1.unlilarni birdan ortiq yozish. bunda unlini chð¾âzib talaffuz qilinganligi tushuniladi. unlini chð¾âzib talaffuz qilish orqali qahramonning voqelikka munosabati oydinlashtiriladi. ilmiy adabiyotlarda mazkur usul orqali belgining meyordan kuchsiz yoki ortiq ekanligini ifodalashda foydalanilishi taâkidlanadi. masalan, belgining kuchsizligi: ortiq jizzaki kð¾ârinmaslik uchun bos-i-iq tovush bilan dedi... (p.qodirov). belgining ortiqligi: uzo-oq yð¾âl, ahyo-onda bir keladi, qato-or imoratlar, ð¾âyla-ab tursam, ð¾âgâlim, dunyoni ishi qiziq.(a.muxtor) â«sharqâ» sahnasi bilan â«turonâ»ning tð¾ârtta karnayi: gâo-o-o-o-ot, gâo-o-otu-u-u gâo-o-o-ot! gâort-gâort-gâort! ha, tovushing ð¾âchkur, ha, egasiz qolgâur!! (a.qodiriy) - …

mirzayev) -a-a-a, ð¾âsha sizmidingiz, buni qarang-a, tanimapman. uyimizga yana bir kelgan ekansiz. yð¾âqligimni qarang-a.(s.ahmad) men ð¾âzimning odmi plashimni ham devordan daromad qilib yasalgan shifonerga ildim. â o-o! â deb yana ð¾âzi ichkariga yð¾âl tortdi tavakkal.- yaxshi-ii... a, gulsara? bir kishiga bð¾âladi-da! (sh. xolmirzayev) mazkur fonografik usuldan badiiy matnda xitob, chaqirish, daâvat, tinglovchi eâtiborini jalb qilish kabi maqsadlarda ham foydalanilishini kuzatish mumkin. masalan, chaqirish: ziyodni onasi paxtazor qarab-paxtazor qarab chaqiradi: -ziyod-u-u-u! men ziyodni onasi qð¾âlidan tortib-tortib yigâlab qð¾âyaberaman. yuring ketamiz, momo! â deydi . â yuring ketamiz, hozir samolyot keladi! ziyodni onasi gapimni korlamaydi. entikib-entikib chaqiradi: -ziyod-u-u-u! ziyodni onasi ð¾âpkasi tð¾âlib-tð¾âlib chaqiradi: -ziyod-u-u-u! (t.murod) 2.undoshlarni birdan ortiq yozish. aslida orfoepik meyor bð¾âyicha bir undosh talaffuz qilinishi kerak bð¾âlgan sð¾âzlar muayyan vaziyatlarda ekspressiya va estetik maqsad talabi bilan atayin qavatlab talaffuz qilinadi. sð¾âzlovchining ichki ruhiyati (siqilish, xursandlik kabilar) va maqsadini kitobxonga â«aynanâ» yetkazish uchun yozuvchilar badiiy matnda bu holatni undoshlarni birdan ortiq …

iqib shiftga tegdi, sð¾ângra u yerdan sachrab tovchadagi katta jomga kelib tushdi, â«jar-r-rang!â»... etdi jom. â ha-ha-ha!.. â dedi mingboshi. jomlaringni jaranglatdim, sintaloq! (chð¾âlpon). ðâh-hð¾â, bunaqa sigir bozorda falon pul bð¾âlsa kerak.(s.ahmad) ziyodni onasi betini bilaklariga bosadi. ziyodni onasi iz-z-iz-z yigâlaydi. ziyodni onasi yum-m-yum-m yigâlaydi. (t.murod) yarim soatlik qonli â«gâov-v-v-v, gâu-v-v-v, ov-v-v-v-v, ov-v-v-vâ»dan sð¾âng mallaxonning davangisi magâlub bð¾âlib, fajeâ bir suratda yaralandi. (a.qodiriy) harakatning oniyligi: mashina chuqursoyga qayrilish ð¾ârniga yð¾âlning ð¾ârtasida taqqa tð¾âxtadi. ovoz kuchining balandligi: â«bummmâ» degan tovush eshitildiyu, kð¾âkni chang tð¾âzon qopladi.(gazetadan) ovoz kuchining pastligi: ammo shunchalik davru davronlar ð¾âtquzilgâan va ð¾âtquzilmoqda bð¾âlgâan bð¾âlsa ham bunchalik ochubâ...tis-s-s! yopigâliq qozon-yopigâliq... tuya kð¾ârdingmi - yð¾âq... (a.qodiriy) mashina bir-ikki pigâ-gâ-gâ degan ovoz chiqardi-da butunlay ð¾âchib qoldi. 3.sð¾âzlarni notð¾âgâri talaffuz qilish. ogâzaki nutqda turli sabablarga kð¾âra ayrim sð¾âzlar, asosan, ð¾âzlashma sð¾âzlarni buzib talaffuz qilish holati mavjud. bunday xato sð¾âzlovchining ð¾âzlashgan sð¾âz imlosini tð¾âgâri tasavvur qilmasligi, boshqa millatga mansubligi, paronimlarni farqlamaslik natijasida yuzaga …

r, kampirlar, qizlar, tumsalar faje bir qiyofa bilan â«alvido, yo mohi ramazonâ», deb rð¾âmol silkitadirlar.(a.qodiriy) âxð¾âp, bð¾âpti. uning oti zulfiqor, fomilasi... âaytaveraymi, deb unga qaradi. (s.ahmad) bð¾ârixon begona uyga kirib qolgan odamdek qovushmay turardi. u ukalariga, singillariga nima deyishni bilmasdi. tð¾âgâri, nima deyishni bilardi. ammo, til bilmasa nima qilsin? ðâylab-ð¾âylab, â«salyam!â» dedi. jigarlari kulishni ham, yigâlashni ham bilmay hayron turib qolishdi. (s.ahmad) rejissyor tagâin yelkam qoqdi. âbarra kalla, barra kalla! â dedi. rejissyor yelkam qoqa-qoqa meni mashina taraf jð¾ânatdi. men yð¾âl-yð¾âlakay raisimizdan sð¾âradim: ârais bova, rejissyor nima deyapti? âbarakalla deyapti, barakalla.(t.murod) alliteratsiy. badiiy nutqning ohandorligini va taâsirchanligini taâminlashda alliteratsiyaning ð¾ârni beqiyosdir. sheâriy nutqda misralar, undagi sð¾âzlar hamda bð¾âgâinlar boshida yoki oxirida bir xil undosh tovushlarning takror qð¾âllanishiga alliteratsiya deyiladi. tovushlar zamiridagi musiqiylikka asoslangan bu usul qadimdan sharq sheâriyatida keng qð¾âllanilib kelingan. kð¾âhna badiiyatshunoslik(â«ilmi badeââ»)da alliteratsiya â«tavziâ sanâatiâ» deb yuritilgan. alliteratsiya deganda zabardast shoir erkin vohidovning mashhur â«qâ» alliteratsiyali sheâri kð¾âz …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Faylni Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"badiiy matnning fonetik-fonologik xususiyatlari" haqida

1405597137_55877.doc badiiy matnning fonetik-fonologik xususiyatlari reja: 1. badiiy matnning fonetik-grafik vositalari. 2. badiiy matn tarkibida unli va undosh tovushlar o`rni. 3. badiiy matnda geminatsiya holati. tayanch va tushunchalar: fonetik-fonologik vositalar, alleteratsiya, assonans, germinatsiya. badiiy matnni tahlil qilish jarayonida fonetik birliklarning estetik xususiyatlariga ham alohida eâtiborni qaratish zarur. sheâriy matnda nutq tovushlarining estetik imkoniyatlari tez va qulay idrok etiladi. chunki sheârda ð¾âziga xos jozibador ohang bð¾âladi. bu ohangdorlikka tovushlarni uslubiy qð¾âllash natijasida erishiladi. sheâriyatda asosan, alliteratsiya (undoshlar takrori), assonans (unlilar takrori), geminatsiya (undoshlarni qavatlash) kabi fonetik usullardan foyd...

DOC format, 76,5 KB. "badiiy matnning fonetik-fonologik xususiyatlari"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: badiiy matnning fonetik-fonolog… DOC Bepul yuklash Telegram