arab tilshunosligi. kufa va basra maktablari

DOC 43,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1405596332_55865.doc arab tilshunosligi. kufa va basra maktablari reja: 1. arab tilshunosligining vujudga kelish sabablari. 2. arab tilshunosligi maktablari. 3. arab tilshunosligida lug`at tuzish an’analari. asosiy tayanch tushunchalar: tilshunoslikning yuzaga kelishidagi amaliy ehtiyoj; arab tilshunosligining dastlabki markazlari – kufa va basra grammatika maktablari; arab tilshunosligida leksikografiya sohasidagi yutuqlar; «al - kitob» asari, qomus – “okean” demakdir; «at - tuhfatuz zakiyatu fillug`atit turkiya» («turkiy til haqida noyob tuhfa») asari. vii-viii asrlarda arabiston hududida va arablar tomonidan bosib olingan qator mamlakatlarda - old osiyo, shimoliy amerika hamda pireney yarim orolida - jahon miqyosidagi mamlakat - arab xalifaligi tashkil topdi. arab xalifaligi islom diniga asoslangan ko`pmillatli davlat bo`lib, xalifalikda ish yuritish vositasi va fan tili arab til hisoblangan. arab xalifaligida tilshunoslikning paydo bo`lishi va rivojlanishi, hindistondagi kabi, amaliy ehtiyojlar bilan bog`lanadi. ya`ni bu davrda eski yodgorliklar va qur’on tili bilan jonli arab tili (shevalari) orasida katta farqlanish yuzaga keladi. bir tomondan musulmon dunyosining muqaddas …

k fanining markazi arab xalifaligining poytaxti bo`lgan bag`dod shahriga ko`chirilgandan so`ng to`xtagan. arab tilshunosligining asoschilaridan biri basra grammatika maktabining vakili xalil al - farohidi (taxminan 718-791y) birinchi arab tili lug`atini yaratdi. u lug`atini «kitobul ayn» («ayn harfi kitobi») deb nomlab, unda grammatikaga oid muhim fikrlarni bayon etdi. shuningdek, olim «kitobul avomil» («boshqaruvchilar kitobi») nomli asarni ham yozdi. ammo bu asarlar bizgacha etib kelmagan. xalil al - farohidining shogirdi, mashhur arab tilshunosi, kelib chiqishiga ko`ra fors basralik amir bin usmon sibavayxiy (733 yilda vafot etgan) o`zining salmoqli «al - kitob» asarini yaratdi. muallif ushbu asarda o`zigacha bo`lgan barcha tadqiqotchilarning ta`limotlarini, fikrlarini, qarashlarini umumlashtiradi. u arab tili grammatikasining tugal va mukammal ko`rinishini taqdim etadi. ushbu asar har ikkala: basra va kufa maktabi vakillari tomonidan bir xilda yuqori baholangan va qadrlangan. kelib chiqishiga ko`ra yunon abu-abayda (770-837) noyob so`z va ibora, ifodalarning keng qamrovli lug`atini tuzadi. bag`dodlik hind sag`ani (1181-1252) 20 tomlik lug`at …

ak, arab tilshunoslari leksikografiya sohasida juda katta yutuqlarga erishganlar. xullas, arab leksikografiyasida lug`atlar mazmuniga ko`ra olti guruhga bo`linadi: 1. to`liq izohli lug`atlar. 2. predmet lug`atlari (masalan, hayvonlar bilan bog`liq lug`atlar va b). 3. sinonimlar lug`ati. 4. noyob so`zlar lug`ati. 5. o`zlashgan so`zlar lug`ati. 6. tarjima lug`atlari. arab leksikografiyasi sharq - eron, turkiya, qisman hind xalqlariga ham, evropa xalqlariga ham katta ta`sir ko`rsatdi. turkiy tilga bag`ishlangan muallifi noma`lum «at - tuhfatuz zakiyatu fillug`atit turkiya» («turkiy til haqida noyob tuhfa») asari ham bo`lib, u xiv asrga oid deb taxmin qilinadi. arab tilida yozilgan bu manba prof. s.mutallibov tarjimasida o`zbek tilida 1968 yilda toshkentda nashr qilingan. 1978 yilda esa asar akad. e.fozilov va m.t.ziyayevlar tomonidan rus tiliga o`girilib, «iziuskanniuy dar tyurkskomu yaziuku» nomi ostida (akad. a.n.kononov muharrirligida) toshkentda chop etildi. asarda qipchoq shevasining lug`at tarkibi va grammatik qurilishi tasvirlanadi. tadqiqot uch bo`limdan: 1. qisqacha kirish. 2. lug`at va 3. grammatikadan tashkil topgan. manbaning …

hozirgi zamon va kelasi zamon kategoriyalari ham atroflicha yoritiladi. «at - tuhfa» da harfun - yordamchi so`zlar masalasiga ham e`tibor beriladi. turkiy tilda dag`i, taqi, yo`qsa, yo`q, ya, ammo kabi so`zlar bog`lovchi bo`lib kelishi aytiladi. yuklamalar haqida fikr yuritilgan bo`limda faqat ta`kid yuklamalarigina emas, balki, umuman ma`noni kuchaytirish usullari haqida fikr beriladi. qiyoslang: biy-biy (bek-bek); al-al; uk-uk. turkiy tilda undovlarning uchta ekanligi aytiladi. bular: ey, abav, abu. masalan: a kichi! «ey odam!» «at - tuhfa» asarida grammatikaga – sintaksisga oid ma’lumotlar ham berilgan bo`lib, uning asosini gap haqidagi fikrlar tashkil qiladi. gaplar otli va fe`lli gaplarga ajratiladi. gapning zaruriy, tarkibiy qismlari sifatida ega (mubtado) va kesim (xabar beriladi). muallif: biy uydadir, gapini sintaktik jihatdan mutlaqo to`g`ri ega (biy) va kesim (uydadir) kabi bo`laklarga ajratadi. ishda, asosan, so`roq gaplar haqida fikr yuritiladi. so`roq gaplarning o`ziga xos xususiyatlari, hosil bo`lishi, so`roq vositalari haqida fikrlar beriladi. masalan, biylar keldilarmi? nadan kularsan? necha aqchadir? …

arab tilshunosligi. kufa va basra maktablari - Page 5

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "arab tilshunosligi. kufa va basra maktablari"

1405596332_55865.doc arab tilshunosligi. kufa va basra maktablari reja: 1. arab tilshunosligining vujudga kelish sabablari. 2. arab tilshunosligi maktablari. 3. arab tilshunosligida lug`at tuzish an’analari. asosiy tayanch tushunchalar: tilshunoslikning yuzaga kelishidagi amaliy ehtiyoj; arab tilshunosligining dastlabki markazlari – kufa va basra grammatika maktablari; arab tilshunosligida leksikografiya sohasidagi yutuqlar; «al - kitob» asari, qomus – “okean” demakdir; «at - tuhfatuz zakiyatu fillug`atit turkiya» («turkiy til haqida noyob tuhfa») asari. vii-viii asrlarda arabiston hududida va arablar tomonidan bosib olingan qator mamlakatlarda - old osiyo, shimoliy amerika hamda pireney yarim orolida - jahon miqyosidagi mamlakat - arab xalifaligi tashkil topdi. arab xalifaligi islom dinig...

Формат DOC, 43,0 КБ. Чтобы скачать "arab tilshunosligi. kufa va basra maktablari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: arab tilshunosligi. kufa va bas… DOC Бесплатная загрузка Telegram