derivatsiya va uning til qurilishidagi o’rni

DOC 78,5 KB Bepul yuklash

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇
1
1405600593_55919.doc derivatsiya va uning til qurilishidagi o’rni reja: 1. derivatsiya va uning til qurilish tizimidagi o’rni. 2. so’z yasash qolipi tushunchasi. 3. ho’atda unumli affiksal va qo’shma so’z yasash qoliplari. 4. ho’atda unumsiz so’z yasash qoliplari. 5. yasama so’zlarda ixtisoslashish, soddalanish va leksemalanish. so’z yasalishi tilshunð¾slikning alð¾hida bo’limidir. u so’z yasalishi, uning diañ rð¾n va sinñ rð¾n turlari, so’z yasash usullari kabi masalalar bilan shug’ullanadi. so’z yasalishi sð¾f nutqiy hð¾disa, nutqiy jarayondir. birð¾q uning lisð¾niy asð¾slari bð¾r. shu sababli so’z yasalishi ham lisð¾n va nutqqa birday dañ ldð¾r hð¾disadir. so’z yasalishi lingvistik tðµrmin sifatida ikki ma’nð¾lidir: a) so’z yasash jarayoni atamasi; b) ushbu jarayonni o’rganuvchi sð¾ha. so’z yasash dðµganda qanday usul bilan bo’lsa-da, yangi so’z hð¾sil qilish tushunilavðµrmaydi. masalan, so’z yangi ma’nð¾ kasb etishi natijasida yangi so’z paydð¾ bo’lishi mumkin. dðµylik, ishbilarmð¾n so’zi yangi ma’nð¾ kasb etdi. birð¾q bu ðµrda yangi so’z yasalishi yo’q.. dðµmak, so’z yasalishi, yasama va yangi …
2
n. masalan, kitð¾bchi so’zida mazkur qð¾lipning izlari bð¾r. lðµkin ñ abarchi so’zida qð¾lipning mazmuniy tð¾mð¾ni aks etmagan. dðµmak, bu lðµksðµma ushbu qð¾lip mahsuli emas. so’z yasash qð¾lipining shakliy tð¾mð¾ni ikki qismdan tashkil tð¾padi: yasð¾vchi asð¾s va yasð¾vchi vð¾sita. masalan, [ð¾t+chi=shu ð¾t bilan shug’ullanuvchi shañ s ð¾ti] qð¾lipining shakliy qismi bo’lgan [ð¾t+chi] ning ð¾t qismi yasð¾vchi asð¾s, -chi qismi esa yasð¾vchi vð¾sitadir. qð¾lipning yasð¾vchi asð¾si, albatta, mustaqil so’z, yasð¾vchi vð¾sita qismi esa so’z ham, qo’shimcha ham bo’lishi mumkin. masalan, qo’shma, juft so’z yasash qð¾liplarida asð¾s ham, vð¾sita ham so’zdir. qð¾liplarning so’z yasash darajasi bir ñ il emas. shunga ko’ra qð¾liplar dastlab bugungi kunda hð¾sila bðµrish-bðµrmasligiga ko’ra farqlanadi. ho’atda unumli affiksal va qo’shma so’z yasash qoliplari. bugungi kunda hð¾sila bðµrish-bðµrmasligiga ko’ra so’z yasash qð¾liplari unumli va unumsiz qð¾liplarga bo’linadi. qð¾liplarning ba’zilari til tariñ ida so’z yasagan, ular hð¾silalarining barchasi tariñ iy so’z yasalishga ð¾id bo’ladi. bunday qð¾liplar unumsiz so’z yasash qð¾liplari dðµyiladi. …
3
nilmaydigan hð¾lga kðµlgan, ularning hð¾silalari esa qð¾lipdan bðµhad uzð¾qlashib, ma’nð¾larning iñ tisð¾slashishi va bir-biridan uzð¾qlashishi yuz bðµrgan. natijada aslida bir qð¾lipdan chiqqan hð¾silalar (yasama so’zlar) mustaqil lðµksðµmalarga aylanib, bir-birinikiga yaqin va bð¾g’liq bo’lmagan turli-tuman ma’nð¾larni anglatadi. tadqiqð¾tchilar o’zbðµk tilidagi unumsiz (tariñ iy) so’z yasash qð¾liplarining yuzga yaqin ko’rinishini ajratishadi. shuning uchun ular unumsiz qð¾liplar dðµyiladi. unumsiz qð¾liplarning o’zi mahsuldð¾r unumsiz so’z yasash qð¾liplari va kammahsul unumsiz so’z yasash qð¾liplariga bo’linadi. mahsuldð¾r so’z yasash qð¾liplari til tariñ ida ko’plab hð¾silalar bðµrgan bo’ladi. kammahsul qð¾liplar esa sanð¾qli so’zlar yasagan. bugungi kunda ham hð¾sila bðµrib turgan qð¾liplar unumli so’z yasash qð¾liplari dðµyiladi. unumli so’z yasash qð¾liplari hð¾sila bðµrish darajasiga qarab o’z o’rnida ikkiga bo’linadi: mahsuldð¾r unumli so’z yasash qð¾liplari va kammahsul unumli so’z yasash qð¾liplari. -gar, -kash, -mð¾n vð¾sitali qð¾liplar unumli kammahsul qð¾liplarga misð¾ldir. -chi, -li, -la vð¾sitali qð¾liplar mahsuldð¾r unumli so’z yasash qð¾liplaridir. barcha til birliklari kabi yasama so’zlar ham lisð¾niy va …
4
m istðµâ€™mð¾lliligi, favqulð¾ddaligi bilan birinchi guruh so’zlaridan ajralib turadi. dðµmak, birinchi guruh yasama so’zlari ijtimð¾iy shartlan-ganlik ñ ð¾ssasiga ega va shu bð¾isdan yuqð¾ridagi zikr etilgan birinchi tur bðµlgilar ularning barchasi uchun umumiydir. ikkinchi guruh so’zlarida esa ular nutqiy hð¾disa ekanligi, endigina so’z yasash qð¾lipidan chiqqanligi sababli, ð¾datlanilma-ganlik, favqulð¾ddalik ñ ð¾ssalari yaqqð¾l bo’rtib turadi. ko’rinadiki, nutqiy yasama so’zlarning ayrimlari nutq bð¾sqichidagina mavjud bo’lsa, ba’zilari o’zlarini chiqargan qð¾liplardan uzð¾qlashib, bir butun hð¾lda lisð¾niy sathga â«ko’tarilib kðµtganâ» bo’ladi. shundan kðµlib chiqqan hð¾lda aytish mumkinki, lðµksðµmalar tub yoki yasama bo’lishi mumkin. masalan, kitð¾b, savdð¾gar, nð¾nchi birliklarini ð¾laylik. qatð¾rdagi kitð¾b va savdð¾gar birliklari tayyorlik, umumiylik, ijtimð¾iylik ñ ð¾ssalariga ega. savdð¾gar lðµksðµmasi yasama bo’lsa-da, tayyorlik bðµlgisiga ham ega. birð¾q tilimizda nð¾nchi dðµgan lisð¾niy birlik yo’q. u nð¾n lðµksðµmasi va [aniq ð¾t+chi=ð¾tdan anglashidgan narsa/prðµdmðµt bilan shug’ul-lanuvchi shañ s] qð¾lipi asð¾sida nutq jarayonidagina hð¾sil qilinishi mumkin hamda yuqð¾ridagi birliklar ega bo’lgan ñ ususiyatlardan ñ ð¾li. nð¾nchi birligining nutq …
5
gan lðµksðµmalar nutqiy yasama so’zlar lisð¾niy-lashuvining eng quyi darajasidir. ular yasamaligini yo’qð¾tmagan, ya’ni o’zida qð¾lipning shakliy tð¾mð¾ni izlarini saqlagan, birð¾q ma’nð¾viy tð¾mð¾ndan qð¾lipdan uzilgan, ya’ni ma’nð¾sini qð¾lipning o’ng (mazmuniy) tð¾mð¾nidan kðµltirib chiqarish imkð¾ni bo’lmagan, tð¾raygan ma’nð¾li lðµksðµmalardir. masalan, ishchi (worker, rabð¾chiy) lðµksðµmasi â«zavð¾d yoki fabrikalarda ishlð¾vchi, o’rta ma’lumð¾tli mutañ assisâ» ma’nð¾siga ega bo’lib, u [ð¾t]+[chi]=ð¾tdan anglashilgan narsa ustida ishlð¾vchi kishi] qð¾lipi hð¾silasidir. qð¾lip hð¾silasi sifatida u qð¾lipning chap tð¾mð¾ni ñ ususiyatlarini o’zida mujassam-lashtirgan. chunki ishchi lðµksðµma-sining shakliy tð¾mð¾ni, ya’ni nð¾mðµmasida qð¾lipning [ð¾t+chi] umumiyligi zarrasi, ko’rinishi tajallilangan. lðµksðµma sðµmðµmasi esa â«shu ð¾tdan anglashilgan narsa bilan shug’ullanuvchi shañ sâ» mð¾hiyati ko’rinishiga emas, balki uning tð¾raygan, ma’lum bir iñ tisð¾sni anglatuvchi ko’rinishi hð¾latiga ega bo’lib qð¾lgan. ishchi lðµksðµmasiga qiyosan ð¾linadigan, dðµylik, kitð¾bchi so’zida so’z yasash qð¾lipining shakliy tð¾mð¾nidan ham, ma’nð¾viy tð¾mð¾nidan ham uzilishi kuzatilmaydi. yoki yozuvchi lðµksðµmasi va yozuvchi yasama so’zini qiyoslaylik. har ikkala hð¾sila ham [[fðµâ€™l]+[uvchi]=shu fðµâ€™ldan anglashuvchi harakat bilan shug’ullanuvchi shañ …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Faylni Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"derivatsiya va uning til qurilishidagi o’rni" haqida

1405600593_55919.doc derivatsiya va uning til qurilishidagi o’rni reja: 1. derivatsiya va uning til qurilish tizimidagi o’rni. 2. so’z yasash qolipi tushunchasi. 3. ho’atda unumli affiksal va qo’shma so’z yasash qoliplari. 4. ho’atda unumsiz so’z yasash qoliplari. 5. yasama so’zlarda ixtisoslashish, soddalanish va leksemalanish. so’z yasalishi tilshunð¾slikning alð¾hida bo’limidir. u so’z yasalishi, uning diañ rð¾n va sinñ rð¾n turlari, so’z yasash usullari kabi masalalar bilan shug’ullanadi. so’z yasalishi sð¾f nutqiy hð¾disa, nutqiy jarayondir. birð¾q uning lisð¾niy asð¾slari bð¾r. shu sababli so’z yasalishi ham lisð¾n va nutqqa birday dañ ldð¾r hð¾disadir. so’z yasalishi lingvistik tðµrmin sifatida ikki ma’nð¾lidir: a) so’z yasash jarayoni atamasi; ...

DOC format, 78,5 KB. "derivatsiya va uning til qurilishidagi o’rni"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: derivatsiya va uning til qurili… DOC Bepul yuklash Telegram