alifbo va imlo qoidalari

DOC 84.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1405596056_55858.doc alifbo va imlo qoidalari reja: 1. oâzbðµk tilining asosiy imlo qoidalari 2. yonma-yon kðµladigan unlilar imlosi 3. undoshlar imlosi nutqlar ikki shakldan iborat boâladi: ogâaki va yozma. ogâzaki nutq oâzaro muomala tilidir. undan oâzaro suhbatlarda, ma'ruzalarda, radio hamda tðµlðµvidðµniyada, uy, oila bahslarida foydalaniladi. har ikki nutq shakli oldiga bir xil talablar qoâyiladi: fikrning aniq va tushunarli boâlishi, jumlaning toâgâri, ravon hamda ta'sirli qurilishi har handay nutqning bosh fazilatidir. lðµkin yozma va ogâzaki nutq ayrim holatlari bilan bir-biridan farq qiladi. ogâzaki nutq tovushlar orqali amalga oshiriladi, shuning uchun tovushni toâgâri aytish ham, uni eshitish ham muhim ahamiyatga ega. ogâzaki nutqda ohang muhim mðµzondir. yozma nutq, ma'lum bir tartib-qoidalar asosida yoziladi. bu qoidalar umum tomonidan qabul qilinib, hukumatning maxsus farmoni bilan tasdiqlanadi. qabul qilingan alifbo hðµch vaqt mukammal boâlavðµrmaydi.birinchi marta 1929 yili qabul qilingan lotin alifbosi 1934 yili yana qayta koârib chiqildi. (avval 9 unli ijrolar tasdiqlangan boâlsa, udarning soni 6 …

b, lotin alifbosi, 1940 yildan esa rus alifbosiga asoslangan alifboga kirdi. bu alifbo bir nðµcha marta isloh qilinishiga qaramay (1956 yili isloh v. b.), oâzbðµk tilining xususiyatiga koâp jihatdan mos kðµlmas edi. (oâziga xos tovushlar uchun maxsus bðµlgilarninn boâlmasligi, ortiqcha harf va ishoralarning qoâllanilishi v.b.) oâzbðµkiston mustaqillikga erishgach boshqa turkiy xalqlar bilan, gâarbiy ðvropa aloqani mustahkamlash uchun oâzbðµk tili yozuvi asosida oâzbðµk alifbosiga koâchildi. muhokamalardan kðµyin oâzbðµkiston oliy kðµngashi 1999 yil 2 sðµntyabrda bu alifbo qabul qilig toâgârisidagi qonunini ta'kidladi va bu toâgârida rðµspublika prðµzidðµntning farmoni e'lon qilindi. yangi alifbo 2006 yilgacha joriy qilinishi kðµrak. shu davr albatta, bu alifbo mukammallasha boradi, zarur oâzgarishlar kiritiladi. oâzbðµk tilining asosiy imlo qoidalari unlilar imlosi. 1. a a harfi: 1) aka, alanga, aloqa, ogâa, sðµntyabr, noyabr kabi soâzlarning oldingi boâgâinida vaqt, vahm kabi soâzlarda a aytiladi va yoziladi. 2. o o harfi: 1) ona, omon, quyosh, baho, xola, lotin, mukofot, mahorat, kabi soâzlarda …

, nooârin kabi soâzlarda orqa qator âoârta kðµng unlini ifoyudalash uchun yoziladi. 6. e e harfi: esla, evara, ekran, eksport, kðµl, zðµhn, kðµcha, bðµhi, tðµlðµfon, tðµart, poðµzd, e'lon, nðµ'mat, shðµ'r kabi soâzlada old qator oârta- kðµng unlini ifodalash uchun yoziladi. yonma-yon kðµladigan unlilar imlosi: 1) unlilar orasiga ba'zan u undosh qoâshib aytilsa ham yozilmaydi: undoshlar imlosi. 8. b b harfi: 1) bobo, bahor, bir, majbur, zarb kabi soâzlarda jarangli portlovchi lab undoshini ifodalash uchun yoziladi. 2) kitob, yuzlab, kðµlib kabi soâzlar oxirida p aytilsa ham b yoziladi. 3) qibla, tobla kabi soâzlarda ba'zan v aytilsa ham b yoziladi. 9. p p harfi: paxta, pishloq, opa, tðµpa, tup, yop, kabi soâzlarda jarangsiz portlovchi lab undoshini ifodalash uchun yoziladi. 10. v.v. harfi: 1) ov; suv; kuyov; ovoz; savol; volida; vatan kabi soâzlarda ovozdor sirgâaluvchi lab undoshini ifodalash uchun yoziladi; 2) avtobus; avtomat kabi oâzlashma soâzlarda v ba'zan f aytilsa ham v yoziladi. …

ogâ, somon, oson, asos, olmos, kabi soâzlarda til oldi jarangsiz sirgâaluvchi undoshini ifodalash uchun yoziladi; 17. sh.sh. harflar birikmasi: shahar, shisha, shodlik, ishq, pishiq, bosh, tosh kabi soâzlarda til oldi jarangsiz sirgâaluvchi undoshini ifodalash uchun yoziladi; 18. j.j. harfi: 1) jon, jahon, jiyda, tijorat, rivoj, vaj kabi soâzlarda til oldi jarangli qorishiq undoshni ifodalash uchun yoziladi; 2) jurnal, prjðµktor, ajdar, garaj, tiraj kabi oâzlashma soâzlarda til oldi jarangli sirgâaluvchi undoshni ifodalash uchun yoziladi; 19. ch.ch. harflar birikmasi: choy, chðµvar, chiroy, chaman, uchun, kuch, kðµch kabi soâzlarda til oldi jarangsiz qorishiq undoshni ifodalash uchun yoziladi; 20. r.r. harfi: rahmat, rohat, orom, doira, bor, diyor, kabi soâzlarda til oldi ovozdor titroq undoshini ifodalash uchun yoziladi; 21. l.l. harfi: lola, loyiq, la'l, iloj, kanal, kabi soâzlarda sirgâaluvchi ovozdor yon undoshni ifodalash uchun yoziladi; 22. n.n. harfi: 1) nomus, ona, tana, bilan, tomon kabi oâzlashma soâzlarda til oldi ovozdor burun undoshni ifodalash uchun yoziladi; …

uqur til orqa jarangli sirgâaluvchi undoshni ifodalash uchun yoziladi; 29. x.x. harfi: xabar, xoâroz, xonish, xushnud, baxt, axborot, kabi soâzlarda chuqur til orqa jarangsiz sirgâaluvchi undoshni ifodalash uchun yoziladi; 30. h.h. harfi: hosil, hamma, bahor, isloh nikoh kabi soâzlarda jarangsiz sirgâaluvchi undoshni ifodalash uchun yoziladi; 31.yonma-yon kðµladigan undoshlarning imlosi: 1) baland, samarqand, poðµzd, doâst, past, gâisht kabi soâzlarda d, t tovushi bilan aytilmasa ham yoziladi; 2) mðµtall, kilogramm, kilovatt, kongrðµss kabi oâzlashma soâzlar oxirida bir undosh aytilsa ham, ikki harf yoziladi. lðµkin, bunday soâzga xuddi shu tovush bilan boshlanadigan qism qoâshilsa, soâz oxiridagi bir harf yozilmaydi: mðµtall+lar = metallar kabi. 32. tutugâ bðµlgisi: 1) a'lo, ba'zan, ma'yus, ra'y, ta'b, e'lon, fðµ'l, nu'mon, shu'la kabi oâzlashma soâzlarda unlidan kðµyin shu unli tovushning choâziqroq aytilishini ifodalash uchun qoâyiladi; moâjiza, moâtadil, moâ'tabar kabi soâzlarda oâ unlisi choâziqroq aytilsa ham, tutuq bðµlgisi qoâyilmaydi; 2) in'om, san'at, qat'i kabi oâzlashma soâzlarda unlidan oldin shu unli …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "alifbo va imlo qoidalari"

1405596056_55858.doc alifbo va imlo qoidalari reja: 1. oâzbðµk tilining asosiy imlo qoidalari 2. yonma-yon kðµladigan unlilar imlosi 3. undoshlar imlosi nutqlar ikki shakldan iborat boâladi: ogâaki va yozma. ogâzaki nutq oâzaro muomala tilidir. undan oâzaro suhbatlarda, ma'ruzalarda, radio hamda tðµlðµvidðµniyada, uy, oila bahslarida foydalaniladi. har ikki nutq shakli oldiga bir xil talablar qoâyiladi: fikrning aniq va tushunarli boâlishi, jumlaning toâgâri, ravon hamda ta'sirli qurilishi har handay nutqning bosh fazilatidir. lðµkin yozma va ogâzaki nutq ayrim holatlari bilan bir-biridan farq qiladi. ogâzaki nutq tovushlar orqali amalga oshiriladi, shuning uchun tovushni toâgâri aytish ham, uni eshitish ham muhim ahamiyatga ega. ogâzaki nutqda ohang muhim mðµ...

DOC format, 84.0 KB. To download "alifbo va imlo qoidalari", click the Telegram button on the left.

Tags: alifbo va imlo qoidalari DOC Free download Telegram