immunitet haqida ta’limot

DOCX 19.6 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1662403463.docx immunitet haqida ta’limot reja: 1. immunnologiya fanini ahamiyati, rivojlanishi, tarixi. 2. organizmning immun javoblari. immunitet (lotincha immuniutas –ozod bo’lish, qutilish) organizmning patogen mikrob yoki zaharli moddasiga chidamliligi immunitet deyiladi. imunitet bu organizmning himoya vositalaridir. immunitetni tekshiruvchi fan immunologiya deyiladi. immunologiyaning rivojlanish tarixi medisina mikrobiologiyasining rivojlanishi bilan chambarchas bog’liq bo’lib, uzoq vaqt davomida asosan ko’pchilik virus va mikroblar chaqiradigan kasalliklarga qarshi kurashish vositalarini yaratishga qaratilgan edi. l. paster mikrobiologiyaning asoschisi bo’lgani singari, immunologiyaning ham asoschisidir. u birinchi marta kuydirgi va quturishga qarshi emlash usullarini ishlab chiqdi va 18 asr oxirida e. djenner tayyorlagan chechakka qarshi vaksinaning ta’sir qilish mexanizmini tushuntirdi. infeksion immunologiyada fransiyada e.ru, germaniyada e. beringni defteriya tayoqchasining toksinlarini neytrallovchi antitoksinli zardob olish bo’yicha qilgan ishlari muhim ahamiyatga ega bo’ldi. immunologiyaning rivojlanishida gumoral va hujayra immuniteti yo’nalishlarini asoschilari p.erlix (1854-1915) va i.i.mechnikovlar (1845-1916)ning ham xizmatlari katta. keyinchalik 20 asrning 60-70 yillarida gumoral va hujayra immunitetining o’zaro bog’liqligi aniqlanib, hozirgi …

t organizmga ma’lum oqsil tanachasining (mikrob, toksin, to’qima) kirishi natijasida hosil bo’lib, ularga qarshi maxsus himoya vositalari (antitela yoki immunoglobulinlar) paydo qiladi. nomaxsus immunitet. tabiiy (tug’ma, genetik) immunitet hayvonning ma’lum turiga bog’liq. u evolyusiya davomida paydo bo’lib, biologik belgilar singari nasldan naslga o’tadi. bunda bir turdagi hayvonlar ikkinchi bir turdagi hayvonlarning yuqumli kasalliklariga chidamli bo’lishadi. masalan, otlarda yirik shohli hayvonlar o’lati, cho’chqa o’latiga tabiiy, tug’ma turiga xos immuniteti bo’lganligi cababli ular bilan kasallanmaydilar. tabiiy tug’ma absolyut immunitet absolyut va nisbiy bo’lishi mumkin. absolyut immunitetda ma’lum bir turdagi hayvonda hech qaysi sharoitda zararli materialning hech qanday dozalarida kasallik paydo bo’lmaydi. nisbiy turga xos immunitetda tashqi muhit sharoitining o’zgarishi yoki qo’zg’atuvchi dozasining yuqori bo’lishi bilan paydo bo’lgan immunitet uzilishi mumkin. organizmning nomaxsus rezistetlik faktorlari. odam va hayvon organizmi patogen mikrobning kirishiga to’sqinlik qiladigan, o’ldiradigan yoki organizmdan tezlik bilan chiqarib yuboradigan bir qancha tabiiy himoya qilish anatomik va fiziologik faktorlarga – xususiyatlarga ega. …

krofaglar va organizmning boshqa hujayralari ham fagositar aktivlikga ega. maxsus immunitet tabiiy yoki sun’iy orttirilgan bo’lishi mumkin. tabiiy orttirilgan immunitet odam yoki hayvonning ma’lum bir infeksiyani boshidan kechirish natijasida hosil bo’ladi. bunda organizm aynan kasallikni qo’zg’agan mikrobga qarshi immunitet hosil qiladi. sun’iy orttirilgan immunitet organizmga maxsus biopreparatlar –vaksina (mikrob yoki ularning toksinlari) yuborilgandan keyin hosil bo’ladi. tabiiy orttirilgan immunitet uzoq muddat davom etadi. orttirilgan immunitet o’z navbatida aktiv va passiv immunitetlarga bo’lanadi. aktiv immunitet yuqumli kasallik yoki emlash natijasida paydo bo’lib, bunda organizm aktiv ishtrok etadi. organizm qancha og’ir kasallansa tabiiy aktiv immunitet shuncha uzoq davom etadi. shuning uchun ham suniy aktiv immunitet (emlashdan so’ng paydo bo’lgan) uzoq davom etmaydi. sun’iy passiv immunitet organizmga tayyor immun moddasi –antitelolarni yuborish natijasida paydo bo’ladi. antitelolar tabiiy kasallanib sog’aygan yoki emlangan hayvonlar qon zardobida bo’ladi. giperimmunlash bir necha haftadan, bir necha oygacha davom etishi mumkin. passiv immunitet zardobni yuborgandan keyin bir necha soat …

o’q bo’ladi (sil, brusellyoz, manqa, kasalliklarida). antigenlar, (grekcha anti-qarshi, genes-tur). organizmga parenterial yo’l bilan yuborilganda o’ziga qarshi immun modda hosil qiluvchi moddalar antigen deyiladi. antigen termini 1899 yilda venger olimi ladislau doych tomonidan kiritilgan. antigenlarga mikroorganizmlar va ularning toksinlari, begona oqsillar, fermentlar, to’qimalarning hujayra elementlari, shuningdek o’simlik va hayvon zaharlari kiradi. sifatli va sifatsiz antigenlar farq qilinadi. sifatli antigenlar organizmda antitelolar hosil qilib ular bilan spesefik ravishda birlashadigan oqsillardir. yuqori molekulali nukleyn kislotalari va murakkab polisaharidlar ham shunday xususiyatga ega. sifatsiz antigenlar yoki gaptenlar (gapten‖- termini 1936 yilda k.landshteyner tomonidan kiritilgan) murakkab uglevodlar, lipidlar va boshqa moddalar bo’lib, antitelo hosil qilmaydi, lekin ular bilan spesifik ravishda birlashadi. gaptenlar o’zicha antitelo hosil qila olmasa ham, lekin ularni antigenlik xususiyatiga ega bo’lgan bironta oqsil moddalar bilan birlashtirib organizmga yuborilsa gaptenga qarshi immun moddalar hosil bo’ladi. gaptenlarga antigenlik qilishda ishtirok etadigan oqsil moddalar yetakchi yoki shlepper deyiladi. yod, brom, atoksil, xinin va boshqa …

alqoro kommissiyasi tomonidan pragada (1964) immunoglobulinlar beshta sinfga bo’lingan: igg, igm, iga, ige va igd. ular qon zardobi globulinlari tarkibidagi miqdori, molekulyar og’irligi va boshqa belgilar bilan farq qiladi. antitelolarning asosiy xususiyati ularning maxsusligi spesefikligidadir. ya’ni, aynan ularni hosil qilgan antigenga ta’sir qiladi. antigen bilan antiteloning o’zaro ta’siri natijasida, antigen inaktivasiyalanadi. antitelolar o’z antigeniga qanday ta’sir qilishiga qarab uchga bo’linadi: mikrobga qarshi, zaharga qarshi-antitoksinlar va hujayraga qarshi agglyutininlar hujayralarni (mikroblar, eritrositlar) yopishtiradi, antitoksin lar-toksinlarni neytrallaydi, presepitinlar oqsilni koagulyasiya qiladi, lizinlar mikrob, eritrosit va hokazolarni eritadi. monoklonal antitelolar. normal immun sistema millionlab har xil antitelolar ishlab chiqaradi. lekin immun sistemaning yomon sifatli miyeloma hujayrasi faqat bir xil (biron bir immunoglobulinli oqsil) antitelolarni uzoq vaqt davomida sintez qiladi. miyeloma hujayralari, immunitet hosil qilish uchun ishlatilgan ma’lum bir antigenga antetilo hosil qila olmaydi. 1975 yil g.kyoler, s.milshteyn. (kembridj, velikobritaniya)lar miyeloma hujayralarini, ma’lum spesefik antigen bilan immunlangan sichqon talog’ini vlimfositlari bilan briktirdilar. natijada gibrid …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "immunitet haqida ta’limot"

1662403463.docx immunitet haqida ta’limot reja: 1. immunnologiya fanini ahamiyati, rivojlanishi, tarixi. 2. organizmning immun javoblari. immunitet (lotincha immuniutas –ozod bo’lish, qutilish) organizmning patogen mikrob yoki zaharli moddasiga chidamliligi immunitet deyiladi. imunitet bu organizmning himoya vositalaridir. immunitetni tekshiruvchi fan immunologiya deyiladi. immunologiyaning rivojlanish tarixi medisina mikrobiologiyasining rivojlanishi bilan chambarchas bog’liq bo’lib, uzoq vaqt davomida asosan ko’pchilik virus va mikroblar chaqiradigan kasalliklarga qarshi kurashish vositalarini yaratishga qaratilgan edi. l. paster mikrobiologiyaning asoschisi bo’lgani singari, immunologiyaning ham asoschisidir. u birinchi marta kuydirgi va quturishga qarshi emlash usullarini ishlab chiqdi...

DOCX format, 19.6 KB. To download "immunitet haqida ta’limot", click the Telegram button on the left.

Tags: immunitet haqida ta’limot DOCX Free download Telegram