alifbo. adabiy yozish. adabiy тalaffuz

DOC 111,5 KB Bepul yuklash

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1405596015_55857.doc 1 alifbo. adabiy yozish. adabiy ñalaffuz reja: 1. adabiy yozish 2. adabiy talaffuz a l i f b o 1- â§. nutq deganda odatda tovush nutqi tushuniladi. ð¢abiiy nutq - tovush nutqi. yozuv - shu nutqni ma'lum shakllar bilan aks ettirish vositasi. yozuv tovush nutqidan ancha keyin, kishilik jamiyagi madaniy taraqqiyotining muayyan bosqichida yuzaga kelgan. demak, tovush nutqi - birlamchi, u oâz qonuniyatlari asosida tabiiy yoâsinda oâzgarib, rivojlanib boradi; yozuv esa tovush nutqiga nisbatan ikkilamchi, ongli ravishda oâylab topilgan sun'iy vosita. ð¢ovush nutqini uzoq masofaga, kelgusi avlodga uzatib boâlmaydi. ana shu ikki ehtiyojni qondirish talabi yozuvni yuzaga keltirdi. yozuv yuzaga kelganidan keyin adabiy tilning ikki holati â ogâzaki adabiy til va yozma adabiy til farqlana boshlagan. yozuv - yozma adabiy tilga xizmat qiladigan bebaho vosita. ma'lumki, yozuvning piktografiya (lot. pictus - 'boâyoq bilan ifodalangan(, yunoncha grapho - 'yozaman'), ideografiya (yunoncha idea -'tushuncha') kabi turlari bor. bulardan birinchisi kishilar hamda …

shini ta'kidlaydigan shakl ham uchraydi. yozuvda ishlatiladigan bunday shaklga b e l g i deyiladi. masalan, ba(zi leksemasi besh shakl vositasida yoziladi, toârttasi - harf, bittasi belgi. demak, bu leksema tarkibida toârt tovush bor, belgi esa ikkinchi tovushning choâziq ekanini yozuvda koârsatish uchun yoziladi. bu yerda tovushni a harfi, shu tovushning choâziq aytilishini belgi koârsatadi, har ikkisi birgalikda choâziq a: tovushini bildiradi. fonografik yozuvga xos harf va belgiga fonogramma deyiladi. fonogrammani boshqa tur belgilardan farqlash kerak. masalan, arifmetik amallarni koârsatuvchi qoâshuv ((), oluv (-), koâpaytiruv (x), boâluv (:) alomatlari ham belgi. bular oâz tabiatiga koâra ideografik yozuvni eslatadi: ularni hamma bir xil tushunadi, lekin har bir til vakili ularni oâz leksemasi bilan (oâz tovushlari bilan) oâqiydi. demak, bu tur belgilar tovushga birkitilgan boâlmaydi, shu sababli milliy emas, balki umumbashariy. ð¢il tovushlarini koârsatishga xizmat qiladigan shakllar-gina fonoâgrafik yozuvga mansub deb qaraladi. 2- â§. qadimgi yozuvlarni hisobga olmasak, oâzbeklarning arab alifbosi asosida …

otin alifbosiga oâtdi. masalan, oâzbeklar bilan bir qatorda tojiklar ham viii asrdan buyon foydalanib kelayotgan forsiy alifboni lotin alifbosi asosida tuzilgan alifboga almashtirdi. 30- yillarning oxiriga kelib rus alifbosi asosidagi alifbolarga oâtish boshlandi. hozirgi vaqtda bir qancha tillarning yozuvi rus alifbosidan lotin alifbosi asosida tuzilgan alifbolarga almashtirildi. yangi oâzbek lotin alifbosini tuzishda klassik lotin alifbosi aynan olingani yoâq: i) lotin alifbosidagi 26 harfdan w, c harflari oâzbek lotin alifbosiga olinmadi, 2) lotin alifbosida ks tovushlari tizmasini ifodalaydigan x harfiga oâzbek lotin alifbosida chuqur til orqa (x( tovushini ifodalash vazifasi birkitildi, 3) y harfiga til oârta ovozdor tovushni ifodalash vazifasi birkitildi, 4) j harfiga sirgâaluvchi (z( tovushini ifodalashdan tashqari portlovchi 'ã§' tovushini ham ifodalash vazifasi yuklandi, 5) o harfiga oârtadan tor (o( tovushini ifodalashdan tashqari oâzbekcha kengdan torroq 'ã¢' tovushini ifodalash vazifasi yuklandi (bir harf bilan ikki boshqa-boshqa tovushni ifodalashdek salbiy hodisa hozirgi alifboga rus alifbosi asosidagi oâzbek alifbosidan koâchib oâtdi), …

$oârin oldi. alifboda bosh harflar va kichik harflarning, shuningdek bosma va yozma harf-larning shakllari koârsatiladi. joriy oâzbek lotin alifbosidagi harfâlarning bosh va kichik, bosma va yozma shakllari quyidagicha: bosma yozma nomi kir.h. bosma yozma nomi kir.h. ð ð° ð° ð ð° q q qe + = b b be ð ð± r r re ð ñ d d de ð d s s se ð¡ ñ e e e e e t t te ð¢ t f f fe ð¤ ñ u u u u ñ g g ge ð ð³ v v ve ð ð² h h he ò² ò³ x x xe ð¥ ñ i i i ð i y y ye ð ð¹ j j je ð ð¶ z z ze ð ð· k k ke ð ðº oâ oâ oâ ð« ñ l l le ð l gâ gâ gâðµ / \ m m me ð …$

qoidalari hozirgi adabiy oâzbek tilida yozilgan asarlarga tatbiq qilinadi, oldingi davr asarlarini nashr qi-lishda, eski talaffuzni ta'kidlash zarur boâlgan oârinlarda esa oâsha davr tili xususiyatlarini hisobga olib yozish lozim. imlo qoidalari tilshunos olimlar tomonidan tuziladi, hukumatning qarori bilan tasdiqlanadi va joriy qilinadi. shunga koâra imlo qoidalariga rioya qilish qat'iy tejab-tergaladi. imlo qoidasi nutqda namoyon boâladigan barcha til hodisalari uchun tuzilmaydi. avvalo, soâzlashuv nutqiga xos hodisalarning koâpchiligi nazardan soqit qilinadi. ada-biy nutqqa mansub boâlib, talaffuzi bilan yozilishi bir xil hodisalar uchun esa imlo qoidalari hojat emas. adabiy yozishni belgilash har xil talqinga yoâl qoâyiladigan, ada-biy talaffuz bilan adabiy yozish orasida biror farq mavjud oârinlarda-gina zarur. bunda ayni bir hodisani bir necha xil yozish imkoniyati boâladi, shulardan biri adabiy yozish deb belgilanadi. ana shunday holatda nima adabiy yozish deb belgilansa, unga orfogramma deyiladi. orfogrammalarning koâpchiligi nutq tovushlarini, nutqda sodir boâladigan turli-tuman tovush oâzgarishlarini yozuvda aks ettirish yoki aks ettirmaslik munosabati bilan yuzaga …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Faylni Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"alifbo. adabiy yozish. adabiy тalaffuz" haqida

1405596015_55857.doc 1 alifbo. adabiy yozish. adabiy ñalaffuz reja: 1. adabiy yozish 2. adabiy talaffuz a l i f b o 1- â§. nutq deganda odatda tovush nutqi tushuniladi. ð¢abiiy nutq - tovush nutqi. yozuv - shu nutqni ma'lum shakllar bilan aks ettirish vositasi. yozuv tovush nutqidan ancha keyin, kishilik jamiyagi madaniy taraqqiyotining muayyan bosqichida yuzaga kelgan. demak, tovush nutqi - birlamchi, u oâz qonuniyatlari asosida tabiiy yoâsinda oâzgarib, rivojlanib boradi; yozuv esa tovush nutqiga nisbatan ikkilamchi, ongli ravishda oâylab topilgan sun'iy vosita. ð¢ovush nutqini uzoq masofaga, kelgusi avlodga uzatib boâlmaydi. ana shu ikki ehtiyojni qondirish talabi yozuvni yuzaga keltirdi. yozuv yuzaga kelganidan keyin adabiy tilning ikki holati â ogâzaki adabiy til va yoz...

DOC format, 111,5 KB. "alifbo. adabiy yozish. adabiy тalaffuz"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: alifbo. adabiy yozish. adabiy т… DOC Bepul yuklash Telegram