узбекистон республикасининг «давлат тили хакида»ги конуни, «лотин ёзуви асосидаги узбек алифбосини жорий этиш тугрисида»ги конуни

DOC 70,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1403000983_43187.doc узбекистон республикасининг «давлат тили ҳақида»ги қонуни, «лотин ёзуви асосидаги ўзбек алифбосини жорий этиш тўгрисида»ги қонуни, ўзбек тилининг асосий имло қоидалари узбекистон республикасининг «давлат тили ҳақида»ги қонуни, «лотин ёзуви асосидаги ўзбек алифбосини жорий этиш тўгрисида»ги қонуни режа: 1. давлат тили мақоми, унга бўлган эҳтиёж тўғрисида (икки тиллилик, метрополия тили тушунчаларининг келиб чиқиши сабаблари). 2. «давлат тили ҳақида»ги қонуннинг қабул қилиниши, унинг аҳамияти, мақсад ва вазифалари, бажарилиши. 3. ўзбек тили ўқитувчиларининг долзарб вазифалари ҳақида. давлат тили мақоми тўғрисида гапиришдан аввал бу тушунчанинг моҳияти, аҳамияти, дунё халқлари ҳаётида қандай ўрин олганлиги ҳақида фикр юритиш тўғри бўлади. чунки дунё миқёсида икки тиллилик, метрополия тили каби тушунчаларни билиб олиш ҳам давлат тили мақомининг аҳамиятини тушуниб олиш учун туртки бўлади. дунёда икки тиллилик амалда бўлган давлатлар ҳам бор. бундай давлатларда барча расмий ишлар икки тилда, яъни миллий тил ва иккинчи тилда олиб борилади. бу, албатта, миллий тил мавқеининг ўсишига салбий таъсир кўрсатади. айрим давлатларда эса …

а умумҳиндистон тили деб хинду тили эълон қилинган бўлса ҳам, ҳар бир штатда яшовчи аҳоли уни қабул қилмаган. иккинчидан, бу давлатда жаҳонга чиқишнинг бир йўли сифатида инглиз тили қабул қилинган. хуллас, тил мавқеи ҳар бир давлат учун алоҳида аҳамиятга эга. чунки тил жамият маънавий тараққиётининг даражасини, мавқеини кўрсатувчи омиллардандир. бизнинг республикамизда эса ўзбек тилига давлат тили мақомининг берилиши жуда муҳим воқеа бўлган. тилимизнинг софлигини сақлаш, мавқеини кўтариш ниҳоятда долзарб бўлиб турган бир пайтда бу масала таҳлил этилиб, унга давлат тили мақомини бериш тўғрисидаги қонун қабул қилинган. чунки ўша давр ижтимоий ҳаётимиздаги вазият, тоталитор тузумнинг тилимиз тараққиётига ҳам салбий таъсир этаётганлиги аён бўлиб қолган эди. барча расмий ҳужжатлар рус тилида тўлдирилар, расмий йиғинлар рус тилида олиб борилар, ҳаттоки, мактабларда ҳам рус тилининг ўқитилишига алоҳида эътибор қаратилиб, ўзбек миллатига мансуб кишилар ўз она тилларида эркин гаплаша олмасликлари ҳолатлари ҳам кўпайиб кетган эди. шу ва шу каби сабаблар, умуман, тилимизга бўлган эътиборсизликнинг олдини …

г давлат тили ўзбек тилидир» деб белгилаб қўйилган. шунингдек, ўзбек тилига давлат тили мақомининг берилиши ҳуқуқий жиҳатдан мустаҳкамланган бўлиб, унга сиёсий, ижтимоий, иқтисодий ва маданий ҳаётнинг барча соҳаларида тўлиқ ҳолда амал қилишни таъминлаш вазифаси қўйилганлиги, бу вазифанинг бажарилиши давлат органлари, жамоат ташкилотлари, мансабдор шахслар ва ҳар бир фуқоронинг бурчи эканлиги таъкидланган. қонунда белгиланган вазифаларнинг бажарилиши. (атамашунослик қўмитаси ташкил этилган ва унинг фаолияти, ўзбек тилини ўргатиш масалалари билан ўқитувчилар (тингловчилар)нинг танишлик даражасини аниқлаб, уларнинг бу борадаги фикрлари тингланади). маълумки, ёзувнинг жамият тараққиётидаги ўрни катта. республикамизда кирилл ёзувига асосланган ўзбек алифбоси ўрнига янги алифбони жорий этиш масаласи мустақилликка эришилгандан сўнг долзарб муаммолардан бўлиб қолди. 1993 йил 2 сентябрда «лотин ёзувига асосланган янги ўзбек алифбосини жорий этиш тўғрисида»ги қонун қабул қилинди. таклиф этилган алифбо бир қанча муҳокамалардан сўнг ўзгартирилиб, 1995 йил 6 майда бу қонунга айрим ўзгаришлар киритилди. 1995 йилнинг 24 августида вазирлар маҳкамаси томонидан янги имло қоидалари тасдиқланди. буларнинг барчаси давлат тилини …

қат тўғри ёзишни билиш, балки ўқувчининг билим даражаси, савияси тушунилади. саводхонлик даражасининг юксак бўлиши ҳар жиҳатдан она тили ва адабиёт ўқитувчиларига боғлиқ, деб ўйлаймиз. шунингдек, бугунги кунда ўзбек тили ўқитувчиларининг олдида турган асосий вазифалар сифатида қуйидагиларни кўрсатиш мумкин: 1. миллат, ватан тушунчаларининг асл маъносини ўқувчилар онгига, қалбига сингдириш, миллий ғурурни шакллантириш ва мустаҳкамлаш. 2. тилимизга ҳурмат ҳиссини шакллантириш. ўқувчилар нутқида тилимиз софлигини сақлашга эришиш. 3. ўқувчиларнинг ўз она тилимизда фикрлаб, ўз она тилимизда сўзлашларига, фикрларини мустақил баён эта олишларига эришиш. 4. ўз тилимиз ва ўз ёзувимизнинг тарихий тараққиётини манбалар асосида тушунтириш, ўтмиш меросимизга ҳурмат билан қарашга, улардан фойдаланишга ўргатиш. 5. мантиқий фикрлашга, боғланишли нутқ тузишга, сўзларни тўғри, ўринли қўллашга ўргатиш. 6. матн тилшунослигини ўрганиш, илмий маълумотларни амалиётда қўллаш. 7. таълим тизимини ислоҳ қилишга қаратилган қонун, дастур, дтс, вазирлар маҳкамасининг таълим тизимига алоқадор қарорлари ва бошқа меъёрий ҳужжатларни синчиклаб ўрганиш ва амалда уларга риоя қилиш. 8. таълим мазмунини янгилаш бўйича ўқув …

ган эди. ана шу сўнгги вариант ҳозирги амалдаги ёзувимизнинг имло меъёрларини белгилаб берувчи асосий ҳужжатдир. юқорида айтганимиздек, лотин графикаси асосидаги янги ўзбек ёзувининг асосий имло қоидалари 1995 йилнинг 24 августида ўзбекистон республикаси вазирлар маҳкамасининг 339-сон қарори билан тасдиқланган. мана шу иккала “қоида“ларни ўзаро қиёслаш натижасида уларнинг тузилиши ва мазмунида қуйидаги тафовутлар борлиги аниқланди. қуйида биз ана шулар ҳақида сўз юритамиз: кирилл ёзуви лотин ёзуви 1. қовун, совун, тарвуз, тасаввур, қувур каби сўзларда олдинги бўғинда о, а, у унлиларидан кейин в ёзилади. 1. фақат о унлисидан кейинги ёпиқ бўғинда у ёзилади: qovun, sovun. tarvuz, quvur каби сўзлар киритилмаган. 2. қоидалаштирилмаган 2. uz – uzuq, yut – yutuq. лекин: uyushiq, burushiq, uchuriq. 3. шовул, овул, қувур; шовилламоқ, ловилламоқ, ғувилламоқ. 3. shovullamoq, lovullamoq, g’uvullamoq. 4. чўмилтирмоқ, севинтирмоқ, томиздирмоқ, оқиздирмоқ. 4. жарангли ундош блан тугаган бир бўғинли сўзларга (kel дан бошқа), z билан тугаган сўзларга dir қўшилади, бошқа ҳолларда tir қўшилади: quvdir, kuldir, o’tkazdir; …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "узбекистон республикасининг «давлат тили хакида»ги конуни, «лотин ёзуви асосидаги узбек алифбосини жорий этиш тугрисида»ги конуни"

1403000983_43187.doc узбекистон республикасининг «давлат тили ҳақида»ги қонуни, «лотин ёзуви асосидаги ўзбек алифбосини жорий этиш тўгрисида»ги қонуни, ўзбек тилининг асосий имло қоидалари узбекистон республикасининг «давлат тили ҳақида»ги қонуни, «лотин ёзуви асосидаги ўзбек алифбосини жорий этиш тўгрисида»ги қонуни режа: 1. давлат тили мақоми, унга бўлган эҳтиёж тўғрисида (икки тиллилик, метрополия тили тушунчаларининг келиб чиқиши сабаблари). 2. «давлат тили ҳақида»ги қонуннинг қабул қилиниши, унинг аҳамияти, мақсад ва вазифалари, бажарилиши. 3. ўзбек тили ўқитувчиларининг долзарб вазифалари ҳақида. давлат тили мақоми тўғрисида гапиришдан аввал бу тушунчанинг моҳияти, аҳамияти, дунё халқлари ҳаётида қандай ўрин олганлиги ҳақида фикр юритиш тўғри бўлади. чунки дунё миқёсида икки тиллилик...

Формат DOC, 70,0 КБ. Чтобы скачать "узбекистон республикасининг «давлат тили хакида»ги конуни, «лотин ёзуви асосидаги узбек алифбосини жорий этиш тугрисида»ги конуни", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: узбекистон республикасининг «да… DOC Бесплатная загрузка Telegram