son va olmosh so'z turkumlari

PPTX 230.2 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1493222952_66356.pptx son soâz turkumi reja: son haqida maâlumot. sonning leksik, grammatik xususiyatlari. bir sonining oâziga xos xususiyatlari. miqdorni butun va qismlarga ajratib ifodalashga koâra turlari. sonning maâno turlari. sonning tuzilishiga koâra turlari. narsa-buyumning sanogâini, joylashish tartibini, ish-harakatning bajarilish tartibini bildirgan soâzlar son deyiladi. necha? qancha? nechanchi? soâroqlariga javob boâladi. sonlar harflar bilan ham, raqamlar bilan ham ifodalanadi. a) arab raqamlari: 1,2,3, 19, 1990 (sana, sinf, yil, moddalarni ifodalashda ishlatiladi). b) rim raqamlari: i, iv, vi, ix, viii, xx (asr, konferentsiya, anjumanlarni ifodalashda ishlatiladi). sonlar harflar bilan ham, raqamlar bilan ham ifodalanadi har qanday son raqam bilan ifodalanadi. oz, koâp soâzlari ham miqdorni ifodalaydi. eski oâzbek tilida tuman (10000), lak (yuz ming) sonlari ham boâlgan. boshqird, uygâur tilida (dmitrev fikricha) ming (10) ni bildirgan. tarixiy soâzlar. son predmetning miqdorini bildiradi. shuning uchun gapda predmet tushunchasini ifodalovchi otga bogâlanib keladi. masalan: rasulbek 4 ta gilamni mashinaga joylab boâlguncha, terlab-pishib ketdi. (predmetning miqdorini …

rlanmasligi: biz ozdan keyin shoir holvafurush tandiridan yangi uzilgan ikkita non bilan juda nafis ishlangan mis lagan kesma holva olib chiqdi: 4 kitob, 10 talaba. 1) otga bogâlanmaganda, son bogâlangan sifatlarning ot tushib qolganda (otlashadi). turlanadi (2 xil tushunchani âmiqdor, predmetni, tasavvurni aks ettiradi). (maqol, afforizm, hikmatli soâzlarda uchraydi). bilagi zoâr birni yiqar, bilimi zoâr mingni yiqar. (ikkoviga birov botolmas, otliqqa yayov yetolmas) 10 bir yonda, 100 bir yonda, botir yurar maydonda. son yasalish sistemasiga ega emas. otlashgan son fikrni stimistik jixatdan ixcham, obrazli ifodalash uchun xizmat qiladi. hamma turlari ham turlanmaydi, chamali son (-tacha, -lab) âlar, va kasr songa qoâshilmaydi. i shaxs birlik egalik sanoq son otlashgan formaga qoâshilmaydi: oltim, beshim. 2. son yasalish sistemasiga ega emas. 3. sonning turli modal formlarini hosil qilgan forma yasovchi qoâshimchalar bor, -ta, -tacha, -tadan, -ov kabi. sonning bu modal formalari predmetning toâdasini. taxminiy miqdorini, taqsimini, joylashish tartibini koârsatadi: beshtadan daftar, iii kurs, …

qiz kelishdi. tartib son. predmetning joylashish tartibini, sirasini, ish-harakatning bajarilish tartibini bildiradigan sonlar tartib son deyiladi. tartib son arab va rim raqamlari bilan ifodalanadi: 2000 â yil, 2 âsentyabrñ, xiv bob. tartib son otga bogâlanib kelganda sifatlovchi-aniqlovchi, otlashganda esa toâldiruvchi, kesim boâlib keladi. âdan qoâshimchasini olib, kirish soâz vazifasini bajaradi. tartib sonlar baâzan daraja, nav, tur maânolarini bildirib keladi: 1 â sinf xaydovchisi, 2-nav un, 1-tur oâyinlari. sonning tuzilish jihatdan turlari. sonlar tuzilishiga koâra 3 xil: 1. sodda sonlar; bir, ming, ellik. 2. murakkab sonlar: bir ming toâqqiz yuz ellik. 3. juft sonlar: besh-olti, oâttiz-qirq, ming-ming. boshqa soâzlar, shuningdek,soâz birikmasi va gap oârnida almashinib qoâllanuvchi, ularga ishora qiluvchi yoki soâroq bildiruvchi soâzlar âolmoshâ hisoblanadi. olmoshlarning aniq atash maânosi boâlmaydi.uning qaysi maânoda kelayotgani matnda qaysi soâz yoki gap oârnida almashinib kelishiga qarab belgilanadi. olmoshlar maânosiga koâra quyidagi yetti guruhga boâlinadi kishilik olmoshlari: men,sen,u,biz,siz,ular oâzlik olmoshi: oâz koârsatish olmoshlari: bu,shu,oâsha,ana soâroq olmoshlari: …

qaraladi.men,biz birinchi shaxs,sen,siz ikkinchi shaxs,u,ular uchinchi shaxs kishilik olmoshlari hisoblanadi. j kishilik olmoshlari oârnida qoâllanilib, koâpincha shaxsni,baâzan predmetni koârsatuvchi oâz soâzi oâzlik olmoshi sanaladi. oâzim, oâzing,oâzi soâzlari baâzan egalik qoâshimchalariga mos kishilik olmoshlari bilan mening oâzim,sening oâzing,u oâzi tarzida qoâllaniladi. shaxs, narsa-hodisa, belgi-xususiyat, miqdor, sabab, maqsad, oârin, payt haqida soâroqni bildiruvchi olmoshlar soâroq olmoshlari sanaladi.soâroq olmoshlari ishtirok etgan gaplar soâroq gap hisoblanadi. har soâzi soâroq olmoshlariga, bir soâziga qoâshilib toâpdan ajratilgan shaxs, narsa, belgilarni bildiradigan belgilash olmoshlarini hosil qiladi. hamma barcha, bari, butun olmoshlari esa shaxs, narsa, belgi, harakatlarni jamlab ifodalaydi. soâroq olmoshlariga alla-yoki âdir qoâshimchasini qoâshish yoâli bilan gumon olmoshlari hosil qilinadi. alla-qoâshimchasi soâroq olmoshlari oldidan, -dir qoâshimchasi esa soâroq olmoshlari soângidan qoâshiladi. har ikki qoâshimcha asos qism bilan qoâshib yoziladi. soâroq olmoshlari va bir,narsa,nima soâzlari oldidan hech soâzining qoâllanishi natijasida boâlishsizlik olmoshlari hosil boâladi. hech kim,hech nima,hech qachon,hech qanday,hech qancha,hech narsa soâzlari boâlishsizlik olmoshlari sanaladi va ular yozuvda …

arounnahrda koâchki bosgan buloq balki shu yerga kelib qayta koâz ochgandir?(p.qodirov) faqir u zotning suhbatlaridan bahramand boâlgan paytlarimni eslasam,yuragim ezilur!(p.qodirov) sizga ne boâldi,ikki haftadan buyon faqiringizni zoriqtirib qoâydingiz.(oybek) misol uchun: olmoshlar tuzilishiga koâra sodda,qoâshma,juft va takroriy boâladi. faqat bir asosdan iborat boâlgan olmoshlar sodda,ikki asosdan tashkil topgan olmoshlar qoâshma olmoshlar hisoblanadi bir-biriga mazmunan yaqin boâlgan olmoshlarning birikuvidan hosil boâlgan olmoshlar juft olmoshlar sanaladi. bir olmoshning aynan yoki ayrim tovush oâzgarishi bilan takrorlanishidan hosil boâlgan olmoshlar takroriy olmoshlar hisoblanadi. juft va takroriy olmoshlar qismlari chiziqcha bilan yoziladi. image2.wmf image3.wmf image4.wmf image5.wmf image6.wmf image7.wmf image8.wmf image9.wmf image1.jpeg

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "son va olmosh so'z turkumlari"

1493222952_66356.pptx son soâz turkumi reja: son haqida maâlumot. sonning leksik, grammatik xususiyatlari. bir sonining oâziga xos xususiyatlari. miqdorni butun va qismlarga ajratib ifodalashga koâra turlari. sonning maâno turlari. sonning tuzilishiga koâra turlari. narsa-buyumning sanogâini, joylashish tartibini, ish-harakatning bajarilish tartibini bildirgan soâzlar son deyiladi. necha? qancha? nechanchi? soâroqlariga javob boâladi. sonlar harflar bilan ham, raqamlar bilan ham ifodalanadi. a) arab raqamlari: 1,2,3, 19, 1990 (sana, sinf, yil, moddalarni ifodalashda ishlatiladi). b) rim raqamlari: i, iv, vi, ix, viii, xx (asr, konferentsiya, anjumanlarni ifodalashda ishlatiladi). sonlar harflar bilan ham, raqamlar bilan ham ifodalanadi har qanday son raqam bilan ifodala...

PPTX format, 230.2 KB. To download "son va olmosh so'z turkumlari", click the Telegram button on the left.

Tags: son va olmosh so'z turkumlari PPTX Free download Telegram