son va olmosh so'z turkumlari

PPTX 230.2 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1493222952_66356.pptx /docprops/thumbnail.jpeg презентация powerpoint son so’z turkumi reja: son haqida ma’lumot. sonning leksik, grammatik xususiyatlari. bir sonining o’ziga xos xususiyatlari. miqdorni butun va qismlarga ajratib ifodalashga ko’ra turlari. sonning ma’no turlari. sonning tuzilishiga ko’ra turlari. narsa-buyumning sanog’ini, joylashish tartibini, ish-harakatning bajarilish tartibini bildirgan so’zlar son deyiladi. necha? qancha? nechanchi? so’roqlariga javob bo’ladi. sonlar harflar bilan ham, raqamlar bilan ham ifodalanadi. a) arab raqamlari: 1,2,3, 19, 1990 (sana, sinf, yil, moddalarni ifodalashda ishlatiladi). b) rim raqamlari: i, iv, vi, ix, viii, xx (asr, konferentsiya, anjumanlarni ifodalashda ishlatiladi). sonlar harflar bilan ham, raqamlar bilan ham ifodalanadi har qanday son raqam bilan ifodalanadi. oz, ko’p so’zlari ham miqdorni ifodalaydi. eski o’zbek tilida tuman (10000), lak (yuz ming) sonlari ham bo’lgan. boshqird, uyg’ur tilida (dmitrev fikricha) ming (10) ni bildirgan. tarixiy so’zlar. son predmetning miqdorini bildiradi. shuning uchun gapda predmet tushunchasini ifodalovchi otga bog’lanib keladi. masalan: rasulbek 4 ta gilamni mashinaga joylab bo’lguncha, terlab-pishib …

iz ozdan keyin shoir holvafurush tandiridan yangi uzilgan ikkita non bilan juda nafis ishlangan mis lagan kesma holva olib chiqdi: 4 kitob, 10 talaba. 1) otga bog’lanmaganda, son bog’langan sifatlarning ot tushib qolganda (otlashadi). turlanadi (2 xil tushunchani –miqdor, predmetni, tasavvurni aks ettiradi). (maqol, afforizm, hikmatli so’zlarda uchraydi). bilagi zo’r birni yiqar, bilimi zo’r mingni yiqar. (ikkoviga birov botolmas, otliqqa yayov yetolmas) 10 bir yonda, 100 bir yonda, botir yurar maydonda. son yasalish sistemasiga ega emas. otlashgan son fikrni stimistik jixatdan ixcham, obrazli ifodalash uchun xizmat qiladi. hamma turlari ham turlanmaydi, chamali son (-tacha, -lab) –lar, va kasr songa qo’shilmaydi. i shaxs birlik egalik sanoq son otlashgan formaga qo’shilmaydi: oltim, beshim. 2. son yasalish sistemasiga ega emas. 3. sonning turli modal formlarini hosil qilgan forma yasovchi qo’shimchalar bor, -ta, -tacha, -tadan, -ov kabi. sonning bu modal formalari predmetning to’dasini. taxminiy miqdorini, taqsimini, joylashish tartibini ko’rsatadi: beshtadan daftar, iii kurs, uchchala …

h-harakatning bajarilish tartibini bildiradigan sonlar tartib son deyiladi. tartib son arab va rim raqamlari bilan ifodalanadi: 2000 – yil, 2 –sentyabrь, xiv bob. tartib son otga bog’lanib kelganda sifatlovchi-aniqlovchi, otlashganda esa to’ldiruvchi, kesim bo’lib keladi. –dan qo’shimchasini olib, kirish so’z vazifasini bajaradi. tartib sonlar ba’zan daraja, nav, tur ma’nolarini bildirib keladi: 1 – sinf xaydovchisi, 2-nav un, 1-tur o’yinlari. sonning tuzilish jihatdan turlari. sonlar tuzilishiga ko’ra 3 xil: 1. sodda sonlar; bir, ming, ellik. 2. murakkab sonlar: bir ming to’qqiz yuz ellik. 3. juft sonlar: besh-olti, o’ttiz-qirq, ming-ming. boshqa so’zlar, shuningdek,so’z birikmasi va gap o’rnida almashinib qo’llanuvchi, ularga ishora qiluvchi yoki so’roq bildiruvchi so’zlar ‘olmosh’ hisoblanadi. olmoshlarning aniq atash ma’nosi bo’lmaydi.uning qaysi ma’noda kelayotgani matnda qaysi so’z yoki gap o’rnida almashinib kelishiga qarab belgilanadi. olmoshlar ma’nosiga ko’ra quyidagi yetti guruhga bo’linadi kishilik olmoshlari: men,sen,u,biz,siz,ular o’zlik olmoshi: o’z ko’rsatish olmoshlari: bu,shu,o’sha,ana so’roq olmoshlari: kim?,nima?,qayer?,nega?,qancha?,qaysi kishilik olmoshlari belgilash olmoshlari: hamma,barcha,bari,har bir,har nima …

xsni,ba’zan predmetni ko’rsatuvchi o’z so’zi o’zlik olmoshi sanaladi. o’zim, o’zing,o’zi so’zlari ba’zan egalik qo’shimchalariga mos kishilik olmoshlari bilan mening o’zim,sening o’zing,u o’zi tarzida qo’llaniladi. shaxs, narsa-hodisa, belgi-xususiyat, miqdor, sabab, maqsad, o’rin, payt haqida so’roqni bildiruvchi olmoshlar so’roq olmoshlari sanaladi.so’roq olmoshlari ishtirok etgan gaplar so’roq gap hisoblanadi. har so’zi so’roq olmoshlariga, bir so’ziga qo’shilib to’pdan ajratilgan shaxs, narsa, belgilarni bildiradigan belgilash olmoshlarini hosil qiladi. hamma barcha, bari, butun olmoshlari esa shaxs, narsa, belgi, harakatlarni jamlab ifodalaydi. so’roq olmoshlariga alla-yoki –dir qo’shimchasini qo’shish yo’li bilan gumon olmoshlari hosil qilinadi. alla-qo’shimchasi so’roq olmoshlari oldidan, -dir qo’shimchasi esa so’roq olmoshlari so’ngidan qo’shiladi. har ikki qo’shimcha asos qism bilan qo’shib yoziladi. so’roq olmoshlari va bir,narsa,nima so’zlari oldidan hech so’zining qo’llanishi natijasida bo’lishsizlik olmoshlari hosil bo’ladi. hech kim,hech nima,hech qachon,hech qanday,hech qancha,hech narsa so’zlari bo’lishsizlik olmoshlari sanaladi va ular yozuvda ajratib yoziladi. bu olmoshlar ishtirok etgan gaplarning kesimi inkor shaklida bo’ladi. eski o’zbek tilida kamtarlik ifodasi …

’ra sodda,qo’shma,juft va takroriy bo’ladi. faqat bir asosdan iborat bo’lgan olmoshlar sodda,ikki asosdan tashkil topgan olmoshlar qo’shma olmoshlar hisoblanadi bir-biriga mazmunan yaqin bo’lgan olmoshlarning birikuvidan hosil bo’lgan olmoshlar juft olmoshlar sanaladi. bir olmoshning aynan yoki ayrim tovush o’zgarishi bilan takrorlanishidan hosil bo’lgan olmoshlar takroriy olmoshlar hisoblanadi. juft va takroriy olmoshlar qismlari chiziqcha bilan yoziladi. image2.wmf image3.wmf image4.wmf image5.wmf image6.wmf image7.wmf image8.wmf image9.wmf image1.jpeg

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "son va olmosh so'z turkumlari"

1493222952_66356.pptx /docprops/thumbnail.jpeg презентация powerpoint son so’z turkumi reja: son haqida ma’lumot. sonning leksik, grammatik xususiyatlari. bir sonining o’ziga xos xususiyatlari. miqdorni butun va qismlarga ajratib ifodalashga ko’ra turlari. sonning ma’no turlari. sonning tuzilishiga ko’ra turlari. narsa-buyumning sanog’ini, joylashish tartibini, ish-harakatning bajarilish tartibini bildirgan so’zlar son deyiladi. necha? qancha? nechanchi? so’roqlariga javob bo’ladi. sonlar harflar bilan ham, raqamlar bilan ham ifodalanadi. a) arab raqamlari: 1,2,3, 19, 1990 (sana, sinf, yil, moddalarni ifodalashda ishlatiladi). b) rim raqamlari: i, iv, vi, ix, viii, xx (asr, konferentsiya, anjumanlarni ifodalashda ishlatiladi). sonlar harflar bilan ham, raqamlar bilan ham ifodalanadi har qa...

PPTX format, 230.2 KB. To download "son va olmosh so'z turkumlari", click the Telegram button on the left.

Tags: son va olmosh so'z turkumlari PPTX Free download Telegram

son va olmosh so'z turkumlari

Page preview (5 pages)

Want to read more?

About "son va olmosh so'z turkumlari"

Similar files