tilshunoslikda tovush, fonema va harf tushunchalari haqida. (ingliz va ozbek tillari misollarida)

PPTX 94.3 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1428590538_61045.pptx /docprops/thumbnail.jpeg tilshunoslikda tovush, fonema va harf tushunchalari haqida. (ingliz va ozbek tillari misollarida) mavzu: tilshunoslikda tovush, fonema va harf tushunchalari haqida. (ingliz va ozbek tillari misollarida) www.arxiv.uz reja fonetika va fonologiya ingliz tili konsonantlar sistemasi o’zbek tili konsonantlar sistemasi www.arxiv.uz fonetika atamasi grekcha phone – tovush so’zidan olingan bo’lib, tilshunoslikning alohida sohasini bildiradi va tildagi tovushlar xususiyatini o’rganadi. [ djusupov, 1991, 85-b] fonetika keng ma’noda nutq tovushlarini hosil qilishda ishtirok etadigan nutq a’zolarining tuzilishi, fonetik birliklarning o’ziga xos xususiyatlari va tovush o’zgarishi hodisalarini tadqiq etadi. fonetik birliklarga nutq tovushlari, bo’g’in, fonetik so’z, takt, fraza, o’rg’u, ohang kabilar kiradi. shuni ta’kidlash lozimki, fonetika, tabiatdagi har qanday tovushlarni emas, balki inson nutq apparatida hosil bo’luvchi, ijtimoiy qiymatga ega bo’lgan tovushlarini o’rganadi. tabiatdagi boshqa tovushlarni esa fizika fanining akustika bo’limi tekshiradi. [ irisqulov, 1992, 22-b] fonetikaning maqsadi fonetik birliklarning akustik, anatomik-fiziologik va funksional xususiyatlarini o’rganish va ularning til mexanizmidagi rolini aniqlashdan iborat. …

a nutq tovushlari turli jihatdan o’rganiladi. shunga asosan uning quyidagi bo’limlari mavjud: 1) umumiy fonetika – fonetikaning barcha tillarga xos umumnazariy masalalari haqida ma’lumot beradi. 2) tavsifiy fonetika – muayyan tilning fonetik tizimini statik (o’zgarmas) holatda (til taraqqiyotining oldingi bosqichida yuz bergan hodisalar bilan bog’lanmagan holda) o’rganadi. 3) tarixiy fonetika – biror tilning tovush tizimini diaxron jihatda va dinamik holatda (tilning tarixiy taraqqiyoti bilan bog’lab) o’rganadi va shu asosda tilning tovushlar tizimida yuz bergan tarixiy o’zgarishlarni aniqlaydi. 4) qiyosiy fonetika – qardosh yoki noqardosh tillarning tovush tizimlarini qiyoslab o’rganadi. [abduazizov,1986, 8-b ] www.arxiv.uz inson nutqi makon va zamonda ketma-ket paydo bo’ladigan kichik va katta birliklardan tashkil topadi. tilda uch asosiy qatlam – fonetika, leksika, grammatika farqlanib, ularning har biri o’z oldiga qo’ygan vazifasiga ko’ra nutqni tarkibiy qismlarga ajratadi. nutqning eng kichik bo’linmas birligi tovush bo’lib, tildagi so’zlar, iboralar va umuman nutq tovushlar orqali shakllanadi. nutq tovushlari nutqning bu birliklari uchun …

ot amalga oshmaydi. www.arxiv.uz tilning tovush tizimi murakkab hodisa bo’lib, fonetik va fonologik tomondan quyidagi 4jihatga yani: fizik – akustik , anatomik – fiziologik , perseptiv (eshitib – xis etish) va lingvistik – funksional jihatlarda o’rganadi. [abduazizov,1986, 12-b] fizik hodisa sifatida tabiiy tovushning qanday akustik belgilari mavjud bo’lsa, nutq tovushlarining akustik xususiyatlari ham ana shulardan iborat, ya’ni nutq tovushlarining akustik xususiyatlari tovushning kuchi, balandligi, tembri, cho’ziq-qisqaligi bilan izohlanadi. tovushlarni hosil qilishga qatnashuvchi nutq a’zolari va ularning ishtiroki, harakat-holatini o’rganish anatomik-fiziologik jihatning tadqiqot doirasiga kiradi. buyuk rus tilshunosi bodeun de kurtene uni “antropofoniks” deb atagan. uning ma’nosi nutq tovushlarini antropologik o’rganishdir. akustik jihat nutq tovushlarining talaffuzi insonning biologik, fiziologik va aqliy faoliyati bilan bog’liqdir. [aduazizov, 1986, 12-b] fonetik birliklarning eshitish a’zolariga ta’sirini his etish orqali so’zning ma’nosini yoxud nutq va gap mazmunini idrok etish qonuniyatlarini perseptiv jihat o’rganadi. lingvistik – funksional aspektda fonetik birliklarning ijtimoiy vazifa bajarishi ya’ni ma’no farqlash xususiyati …

|sh|, |ch|, |l| fonemalariga ko’ra ma’no farqlangan. bu turdagi undosh tovushlar va ularning yozuvda harflar bilan ifodalanishini qiyoslashda turli o’xshashlik va farqlarni ko’rish mumkin. ingliz tilida 26ta harf va 44ta tovush mavjud. shulardan 20tasi unli tovush, 24tasi undosh tovushlardir. undosh tovushlarga quyidagilar kiradi: [b], bed- kravat, [d], do-bajarmoq, [f], safe-xafsiz [g] good-yaxshi, [h], hat-qalpoq, [j], you-siz, [k], cat-mushik, [l], allow-ruxsat bermoq, [m], me-menga [n], no-yo’q, [p], put-qo’ymoq, [r], run-yugirmoq, [s], soon-tez, [t], talk-suhbat [v], very-juda [w], win-g’olib, [z], zoo-zo’park [∫], ship-kema, [ʒ], measure-o’lchamoq, [ƞ], sing-kuylamoq, [ʧ], cheap-arzon, [θ], thin-nozik, [ð], then-o’sha vaqtda, [ʤ] june-iyun. [ irisqulov, 2007, b. 7] o’zbek tilida 29ta harf bo’lib shundan 6tasi unli 23ta undosh va 1ta tu’tuq belgisi mavjud. o’zbek tilida ham harf va tovushlar soni bir xil emasdir. o’zbek tilda undoshlar qatoriga [b], [d], [z], [g], [v], [g]’,[ j], [y], [m], [n], [ng], [l], [r], [p], [t], [s], [f], [k], [ch], [sh], [q], [h], …

ƞki] maymun. ingliz va o’zbek yozuvlarida, ba’zi bir undoshlarning turli xil harflar orqali ifodalanishini uchratish mumkin, masalan; ingliz undoshlari [θ], [ð], [w] o’zbek tilida mavjud emas, [kh], [g’], [q] undoshlari esa o’zbek tiliga mansub bo’lib, ular ingliz tilida yo’q. o’zbek tilida [t], [d] tovushlari til oldi undoshlari, ingliz tilida [t], [d] til o’rta undoshlari hisoblanadi. o’zbek tilidagi s, z, sh, j tovushlarining ingliz tilidagi vazifadoshi [s, z, ∫, ʒ] dir. o’zbek tilida s, z dorsal, sh, j til oldi undoshlari, ingliz tilida [s, z] apical, [∫, ʒ] til oldi undoshlaridir www.arxiv.uz masalan. put [put] qo’ymoq, feeling [fi:liƞ] hissiyot talk [tↄ:k] suxbatlashmoq, chip [ʧip] parcha, ship [∫ip] kema, thunder [θʌndǝ(r)] chaqmoq ingliz tilida jarangli: [b], [d], [g], [ʤ], [v], [ƞ], [z], [ð], [m], [n], [ʒ], [w], [l], [r], [j] tovushlar bo’lsa, o’zbek tilida jaranglilarga [b], [d], [z], [g], [v], [g’], [j], [g’], [m], [n], [ng], [y], [l], [r] tovushlari kiradi. [ …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "tilshunoslikda tovush, fonema va harf tushunchalari haqida. (ingliz va ozbek tillari misollarida)"

1428590538_61045.pptx /docprops/thumbnail.jpeg tilshunoslikda tovush, fonema va harf tushunchalari haqida. (ingliz va ozbek tillari misollarida) mavzu: tilshunoslikda tovush, fonema va harf tushunchalari haqida. (ingliz va ozbek tillari misollarida) www.arxiv.uz reja fonetika va fonologiya ingliz tili konsonantlar sistemasi o’zbek tili konsonantlar sistemasi www.arxiv.uz fonetika atamasi grekcha phone – tovush so’zidan olingan bo’lib, tilshunoslikning alohida sohasini bildiradi va tildagi tovushlar xususiyatini o’rganadi. [ djusupov, 1991, 85-b] fonetika keng ma’noda nutq tovushlarini hosil qilishda ishtirok etadigan nutq a’zolarining tuzilishi, fonetik birliklarning o’ziga xos xususiyatlari va tovush o’zgarishi hodisalarini tadqiq etadi. fonetik birliklarga nutq tovushlari, bo’g’in, fonet...

PPTX format, 94.3 KB. To download "tilshunoslikda tovush, fonema va harf tushunchalari haqida. (ingliz va ozbek tillari misollarida)", click the Telegram button on the left.

Tags: tilshunoslikda tovush, fonema v… PPTX Free download Telegram