sitologiyaning rivojlanish tarixi

DOCX 452.1 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1673513615.docx sitologiyaning rivojlanish tarixi referat sitologiyaning rivojlanish tarixi reja: · hujayraviy tuzilishi haqidagi tasavvurlarning paydo bo’lishi · mikroskoplarning yaratilishi va takomillashuvi hujayraviy tuzilishi haqidagi tasavvurlarning paydo bo’lishi sitologiya mustaqil fan sifatida o’tgan asrning oxirida paydo bo’lsada, hujayra haqidagi ma’lumotlar xvii asrdan boshlangan. sitologiyaning rivojlanishi mikroskopning kashf qilinishi,uning takomillanishi bilan bog’liq bo’lgani uchun, sitologik tekshirishlarning material bazasi bo’lib xizmat qilgan texnik muvaffaqiyatlarga to’xtalish zarur. mikroskoplarning yaratilishi va takomillashuvi yaqin vaqtlarga qadar birinchi mikroskop ko’zoynak oynalarini silliqlovchi gollandiyaning middelburg shahridan bo’lgan gans va zaxariy yansenlar tomonidan yaratilgan deb kelingan edi. bu juda ko’p darsliklarga kiritildi. ammo, bu ma’lumotlar aftidan, xato ekan. birinchi mikroskop galiley tomonidan 1609-1610 yillarda, avvalroq (1608) o’zi yasagan “yer durbini-teleskop” asosida ixtiro etildi. bunday mikroskop uchun linzalar galileyning chizmasi asosida batssi tomonidan silliqlandi. bu murakkab mikroskop obyektni kattalashtirib teskari tasvirini beruvchi obyektivdan va okulyardan tashkil topgan edi. galileyning birinchi mikroskopi uzun naychadan iborat bo’lib, u bilan ishlash ancha noqulay …

kopini ancha takomillashtirib qayta ishladi va u 30-40 marta kattalashtirish xususiyatiga ega bo’ldi. italiyada angliyadagiga nisbatan mikroskopga ko’proq ahamiyat berildi. galiley rimdagi o’zi a’zo bo’lgan “o’tkir zehnlilar akademiyasi”ga 1624-yilda o’z mikroskopini sovg’a qildi. 1625-yilda akademiyaning a’zosi stelluti mikroskopda qilingan asalarilar organlarining tuzilishi haqidagi kuzatishlarini e’lon qildi. jumladan, u birinchi bo’lib hasharotlarning ko’zining fasetali tuzilishini ochdi. f.chezi (1628) galileyning mikroskopidan foydalanib paporotnik- larning sporangiylarini o’rgandi. “mikroskop” terminini birinchi bo’lib iogann faber 1625-yilda ishlatdi. u galileyning mayda predmetlarni ko’rish uchun ishlatadigan asbobini "mikroskop" deb atadi. bu termin hozirgi vaqtgacha saqlanib kelmoqda. xviii asr oxiriga kelib mikroskop faqat usta hunarmandlar tomonidan ishlab chiqarila boshlandi. mikroskoplar industriyasining markazi london (djon keff ustaxonasi) bo’lib qoldi. bu mikroskoplar yordamida hattoki 5 mk gacha obyektlarni ko’rish imkoniyati tug`ildi. bu mikroskoplarda chetki nurlarni kesib turadigan xalqali diafragmalar qo’llanildi. xviii asrdayoq juda ko’p yirik olimlar mikroskopik ishlarning murakkablashishini tushungan edilar. bu haqda italiya tabiatshunosi feliks fontana shunday deydi: “mikroskopda …

asboblar ishlab chiqarildi. arxiv materiallarining ko’rsatishicha, rus ustalari ota-bola belyaevlar, matveev, remezov, kulibinlar mustaqil ravishda o’zlari yangi takomillashgan mikroskoplarni 1726-yildan boshlab chiqara boshladilar. keyinchalik mikroskoplarning yangi modellari ishlab chiqarildi va juda ko’p mutaxassisliklardagi olimlarning ish quroli bo’lib qoldi. xvii va xviii asrlarda mikroskop ilmiy tekshirish ishlarida kam qo’llanilgan. birinchi bo’lib mikroskopni ilmiy tekshirish ishlarida londondagi qirollik jamiyatining kotibi, ko’p qirrali olim (fizik, astronom, geolog va biolog) robert guk ishladi. fan tarixida uning 1665-yilda nashr etilgan "mikrofotografiya yoki mikroskopda tekshirilgan mayda tanachalarning fiziologik tasviri" asari ma’lum. bu asarida guk o’zi yasagan takomillashgan mikroskopning tasvirini va unda amalga oshirgan kuzatish natijalarini bayon qildi (2 rasm). guk o’z kuzatishlarini ma’lum bir maqsad va vazifa qo’ymagan holda olib bordi. b a 2-rasm. robert gukning mikroskopi(a) va u ko’rgan po’kakning tuzilishi(b) guk boshqa predmetlar (kichkina igna uchi, yupqa batist, siydikdagi qum, sovuqda yerda hosil bo’lgan shakllar, chumolilar va boshqalar) qatori o’simliklarning yupqa kesmalarini ham o’rgandi. …

hini o’rganishga sistemali qo’lladilar. ulardan biri m.malpigi 1671-yili “o’simliklar anatomiyasi haqidagi tasavvurlar”, 1672-1675 yillarda “o’simliklar anatomiyasi” asarlarini nashr ettirdi . 1671- yilda n.gryu o’zining “o’simliklar anatomiyasining boshlanishi” asarini london qirollik jamiyatiga taqdim etdi. malpigi va gryular o’simliklarning mikroskopik tuzilishini o’rganib ularning turli qismlari o’z tarkibida “pufakchalar yoki xaltachalar” tutishini aniqladilar. gryu botanikaga “to’qima” atamasini kiritdi, ammo “hujayra” tushunchasi kabi bu ham hozirgi zamon ma’nosidan butunlay farqlanadi. a. levenguk xvii asrning to’rtinchi yirik mikroskopisti edi. uning mutaxassisligi savdogar bo’lib, umrining deyarli 50 yilini mikroskop ostida mayda organizmlarni kuzatishga bag’ishladi va 1680-yilda london qirollik jamiyati (hozirgi fanlar akademiyasiga o’xshaydi) ga a’zo qilib saylandi. levenguk o’z kuzatishlarini 1696-yilda “tabiat sirlari“ nomli asarida bayon qildi. u bir hujayrali organizmlarning boy olamini ochgan, hayvonlarning hujayralari – eritrotsitlar va spermatozoidlarni ko’rgan birinchi olim bo’lgan. lekin, levenguk bu kuzatishlarini yetarlicha baholay olmadi va hayvonlarning hujayraviy tuzilishlari haqida xulosa chiqarmaydi. xviii asrda hayvon va odamning jinsiy hujayralari tekshirildi …

ulare”-animalkulistlar), qolganlari esa tuxum hujayraning ichida (“ovium”-ovistlar) bo’lg`usi organizmning uni hamma organlari bilan to’la tashkil topgan mayda murtagi joylashgan deb hisobladilar. binobarin, bu bilan ular individual taraqqiyotni qism va organlar kattaligini ortib borishiga tenglashtirdilar. xviii asr o’rtalarida preformistlar orasida “joylab qo’yish nazariyasi” tarqaldi. bunga binoan eng birinchi urg’ochining tuxumdoniga, u yaratilgan vaqtda, barcha keyingi avlodlarning murtaklari joylab qo’yilgan bo’ladi. hatto italiya olimi antonio vallisneri (1661-1730) momo havoning tuxumdonida o’tgan, hozirgi yashayotgan va kelgusi avlodlarning hammasini tayyor murtaklari joylab qo’yilgan deb hisobladi. bu nazariyaga qarshi o’laroq, epigenezning (epigenezis- keyin kelib chiqmoq) tarafdorlari fikricha butun qism va organlar embrional taraqqiyot jarayonida yangidan kelib chiqadilar. epigenez nazariyasining asoschisi va yirik namoyondasi peterburg fanlar akademiyasining a’zosi kaspar fridrix volf edi. u 1759-yilda 26 yoshida “kelib chiqish nazariyasi” nomli asar yozib, dissertatsiya yoqladi. volfning hayvonlarning embrional taraqqiyoti ustidagi ishlari, turlarning o’zgarmasligini ko’rsatuvchi dalillardan biri sifatida foydalanilgan preformizm nazariyasining asossizligini ishonarli qilib ko’rsatib berdi. lekin, k.volfning …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "sitologiyaning rivojlanish tarixi"

1673513615.docx sitologiyaning rivojlanish tarixi referat sitologiyaning rivojlanish tarixi reja: · hujayraviy tuzilishi haqidagi tasavvurlarning paydo bo’lishi · mikroskoplarning yaratilishi va takomillashuvi hujayraviy tuzilishi haqidagi tasavvurlarning paydo bo’lishi sitologiya mustaqil fan sifatida o’tgan asrning oxirida paydo bo’lsada, hujayra haqidagi ma’lumotlar xvii asrdan boshlangan. sitologiyaning rivojlanishi mikroskopning kashf qilinishi,uning takomillanishi bilan bog’liq bo’lgani uchun, sitologik tekshirishlarning material bazasi bo’lib xizmat qilgan texnik muvaffaqiyatlarga to’xtalish zarur. mikroskoplarning yaratilishi va takomillashuvi yaqin vaqtlarga qadar birinchi mikroskop ko’zoynak oynalarini silliqlovchi gollandiyaning middelburg shahridan bo’lgan gans va zaxariy yanse...

DOCX format, 452.1 KB. To download "sitologiyaning rivojlanish tarixi", click the Telegram button on the left.

Tags: sitologiyaning rivojlanish tari… DOCX Free download Telegram