alisher navoiy va uning o’zbek adabiy tili rivojiga qo’shgan hissasi

PPTX 2,2 МБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1711653241.pptx alisher navoiy va uning o’zbek adabiy tili rivojiga qo’shgan hissasi reja: navoiy- so’z mulkining sultoni navoiy ilmiy merosi mangu xotira alisher navoiy va uning o’zbek adabiy tili rivojiga qo’shgan hissasi alisher navoiy — sharq renessansining yirik namoyandasi sifatida jahon sivilizatsiyasi tarixida, ayniqsa, turkiyzabon xalqlar madaniy va maʼnaviy hayotining rivojida alohida oʻrin tutadigan yorqin shaxsdir. bunga quyidagilar dalil boʻla oladi. birinchidan, u oʻzining gumanistik gʻoyalari, badiiy-falsafiy qarashlari, oʻlmas sheʼriy asarlari bilan insoniyat tafakkuri rivojiga beqiyos hissa qoʻshgan buyuk shoir va mutafakkir. uning adabiy merosi nihoyatda ulkan va serqirra. ikkinchidan, alisher navoiy butun dunyo qarshisida turkiy — oʻzbek tilining boy imkoniyatlarini koʻrsatib, uning arab yo fors tillaridan hech qaysi jihatdan kam boʻlmagan goʻzal til ekanini isbotlab bergan buyuk tilshunos olimdir. uchinchidan, alisher navoiy — buyuk adabiyotshunos olim. u sharq sheʼriyatining muammo, qasida kabi xv asrga kelib deyarli unutilayozgan janrlarini tiklashga alohida eʼtibor berib, nafaqat turkiy adabiyot, balki forsiy adabiyot rivojiga ham …

a» 5 dostondan iborat. bular «hayrat ul-abror» («yaxshilar hayrati»), «farhod va shirin», «layli va majnun», «sab’ayi sayyor» («yetti sayyora»), «saddi iskandariy» («iskandar devori») dostonlaridir. fors adabiyotidagi xamsachilikka javob sifatida o‘zbek tilida birinchi marotaba yaratilgan alisher navoiy «xamsa»si bu tilning cheksiz imkoniyatlarini amalda isbot etdi. «lison ut-tayr» — alisher navoiyning so‘nggi dostoni «xamsa»dan 14 yil keyin — 1498—99 yilda yaratilgan. bu asarini shoir «foniy» taxallusi bilan yozgan. chunki bu davrda uning hayoti keksalikka yuz o‘girgan, aniqrog‘i, bu dunyosidan ko‘proq u dunyosini o‘ylay boshlagan edi. mazkur asar bolaligida sevib o‘qigani — farididdin attorning «mantiq ut-tayr» («qushlar tili») dostoniga javob tarzida, shoirning o‘z ta’biri bilan aytganda, «tarjima rasmi bila» yuzaga keltirgan she’riy mo‘‘jizasi edi. «muhokamat ul-lug‘atayn»da turkiy tilning ijtimoiy-siyosiy va madaniy hayotdagi o‘rni, uning grammatik mukammalligi, so‘zlarga boyligi forsiy til qoidalari va hodisalariga qiyoslangan holda chuqur va aniq misollar orqali tahlil etilgan. alisher navoiy o‘zining bu tilni, uning jamiyat taraqqiyotidagi o‘rnini, so‘z va …

da hikoya qiladi. bundagi ma’lumotlarni navoiy ko‘proq abulqosim firdavsiyning «shohnoma» dostonidan hamda «tarixi tabariy» kitobidan olgan.alisher navoiyning «tarixi anbiyo va hukamo» asari esa islom dini tarixi bilan bog‘liq rivoyatlar va adabiy asarlarni, xususan bir qator payg‘ambarlar hayotini buqrot (gippokrat), aflotun (platon), batlimus (ptolemey) kabi donishmandlarni bilib olish uchun muhim manbadir. ayni vaqtda alisher navoiyning bu asarlari o‘zbek badiiy nasrining qadimiy va go‘zal namunalaridir. sulton husayn boyqaro podshohlik qilgan, alisher navoiy hukumatda bosh vazir vazifasini egallagan paytlarda hech bir mamlakatga qarshi bosqinchilik urushi olib borilmadi. bosh vazir alisher navoiy madaniyat va san’atning chinakam homiysi sifatida taniladi. uning faoliyatida ijtimoiy-siyosiy masalalarni to‘g‘ri hal etishga intilish, jamiyatdagi barcha ijtimoiy qatlamlarga, barcha qavmlarga bir xil munosabatda bo‘lish, hech qaysi birini kamsitmaslik, hammaning manfaatiga barobar xizmat qiladigan jamoat binolarini qurishga alohida e’tibor berish oldingi o‘ringa chiqa boshladi. xondamirning qayd qilishicha, 80-yillar davomida alisher navoiy o‘z mablag‘lari hisobidan hirotda va mamlakatning boshqa shaharlarida bir necha madrasa, …

mamlakatimizda alisher navoiy xotirasi yuksak darajada e’zozlanadi. bir viloyat, shahar, oliy o‘quv yurti (samarqand davlat universiteti), toshkentdagi davlat kutubxonasi, o‘zbekiston fanlar akademiyasi til va adabiyot instituti, adabiyot muzeyi, toshkentdagi katta akademik opera va balet teatri, san’at saroyi, toshkentdagi metro bekati, o‘nlab ko‘chalar va jamoa xo‘jaliklari uning nomi bilan atalgan. alisher navoiy hayoti va ijodiga bag‘ishlab haykaltaroshlar, rassomlar va bastakorlar asarlar yaratishgan. har yili alisher navoiy tug‘ilgan kun - 9 fevralda ilmiy-an’naviy konferentsiya o‘tkazilib, alisher navoiy merosini o‘rganish sohasida qilingan yillik ishlarga yakun yasaladi. alisher navoiy vafot etganidan keyin o‘tgan davr mobaynida uning asarlari forsiy va turkiy xalqlar orasida keng yoyildi. atoqli tojik shoirlarining ko‘pchiligi, fuzuliy, kishvariy, mirzo fatali oxundov, sobir kabi ozarbayjon yozuvchilari, ozodiy, mahtumquli va zelili kabi turkman shoirlari, qozoq yozuvchisi abay qo‘nonboev, qoralpoq sohibqalamlari berdaq, ajiniyoz, tatar shoirlari abdulla to‘qay, hayum nosiriy va boshqa alisher navoiyga yuksak baho berib, asarlaridan ta’lim oldilar, ayrim asarlariga nazira bitdilar. alisher navoiy …

yuzaga keldi. bu sohada olimlar va adiblardan oybek, o. sharafiddinov, s. ayniy, v. zohidov, izzat sulton, a. qayumov, p. shamsiev, h. sulaymonov, n. mamaev, s. g‘anieva, a. hayitmetov, a. abdug‘afurov, a. rustamov va boshqa salmoqli ishlar qildilar, alisher navoiy ijodi bo‘yicha o‘nlab nomzodlik va doktorlik dissertatsiyalari yozildi. yozuvchi oybek «navoiy» romanini, izzat sulton «navoiyning qalb daftari» hujjatli qissasini, l. bat «hayot bo‘stoni» qissasini, mirkarim osim hikoyalar turkumini yaratdi. navoiy ijodi 15 asrning ikkichi yarmi o’zbek adabiy tilining rivojlanish tarixida juda muhim o’rin tutadi. o’zbek adabiy tili o’ziga xos fonetik va grammatik xususiyatlari (unlilar konvergentsiyasi, undoshlar, ba`zi morfologik forma va sintaktik konstrukturalar) mana shu davrdan rivojlana boshlagan edi.alisher navoiy o’zining barakali ijodi bilan o’zbek klassik adabiyotni yuksak pog’onaga ko’tardi. o’zbek adabiy tilining rivoji uchun ham juda salmoqli hissa qo’shdi. alisher navoiy shoh asarlari 15 asr o’zbek tilini o’zida aks ettirgan bo’lib, o’zbek tili tarixini o’rganish uchun eng boy manba hisoblanadi.alisher navoiy …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "alisher navoiy va uning o’zbek adabiy tili rivojiga qo’shgan hissasi"

1711653241.pptx alisher navoiy va uning o’zbek adabiy tili rivojiga qo’shgan hissasi reja: navoiy- so’z mulkining sultoni navoiy ilmiy merosi mangu xotira alisher navoiy va uning o’zbek adabiy tili rivojiga qo’shgan hissasi alisher navoiy — sharq renessansining yirik namoyandasi sifatida jahon sivilizatsiyasi tarixida, ayniqsa, turkiyzabon xalqlar madaniy va maʼnaviy hayotining rivojida alohida oʻrin tutadigan yorqin shaxsdir. bunga quyidagilar dalil boʻla oladi. birinchidan, u oʻzining gumanistik gʻoyalari, badiiy-falsafiy qarashlari, oʻlmas sheʼriy asarlari bilan insoniyat tafakkuri rivojiga beqiyos hissa qoʻshgan buyuk shoir va mutafakkir. uning adabiy merosi nihoyatda ulkan va serqirra. ikkinchidan, alisher navoiy butun dunyo qarshisida turkiy — oʻzbek tilining boy imkoniyatlarini koʻr...

Формат PPTX, 2,2 МБ. Чтобы скачать "alisher navoiy va uning o’zbek adabiy tili rivojiga qo’shgan hissasi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: alisher navoiy va uning o’zbek … PPTX Бесплатная загрузка Telegram