dorilar farmakokinetikasining klinik ahamiyati

ZIP 36 pages 274.5 KB Free download

36 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 274.5 KB

File type ZIP

Pages 36

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 36

1447863710_62366.doc dorilar farmakokinetikasining klinik ahamiyati reja: 1. dorilarning farmakokinetik ko‘rsatkichlari 2. dorilarning surilishi 3. dori moddalarining bolalarda va qariyalarda 4. surilishining uziga xosligi 5. dori vositalarining tarqalishi 6. dorilarning oqsillar bilan borlanishi 7. dorilar tarqalishining bolalarda va 8. qariyalarda o‘ziga xosligi 9. dorilarning chiqib ketishi (eliminatsiya) farmakokinetika — dorilarning so‘rilishini, oqsillar bilan bog‘lanishini, tarqalishini, biotransformatsiyasi va organizmdan chiqib ketish jarayonlarini o‘rganadi va dorining organizmda miqdoriy dinamikasi xaqida ma’lumot beradi. dorilarning farmakologik samarasi dori moddalarining retseptor qurilmalaridagi miqdoriga bogliq bo‘lib, bu miqdorni organizmda aniqlash murakkab jarayondir, amalda uni aniqlab bo‘lmaydi. shu sababli amalda dorining miqdorini biosuyuqliklar (qon, qon plazmasi, zardobi, so‘lak, siydik) da aniqlanadi, chunki dorining kiritilayotgan miqdoriga nisbatan uning qondagi miqdori va dorining farmakologik samarasi orasida korrelyativ bog‘liqlik borligi aniqlangan. dorilarning qondagi mikdori ko‘proq ularning organizmda tarqalishi va chiqib ketishiga bog‘liq jarayondir. dorilarni biosuyuqliklarda aniqlash dorining qonga tushishi va chiqib ketishi haqida ma’lumot beradi. dorilarning qon plazmasidagi miqdori suyuqlik va …

2 / 36

asm, a. vedaga yuborilgan doriaing tarqayaish yoa chiqib ke^ysh modellari (chizmasi) keltyrilgan (cl), tarqalish hajmi (vd), bir me’yordagi miqdor (css), biologik o‘zlashtirilishi (f) aniqlanadi. dorilarning organizmdagi dinamikasini matematik yo‘l bilan ifodalashda organizm bitta yoki bir necha kamera (kompartament) lardan tashkil topgan deb (papas qilinadi. yuborilgan dori kameralarga dori yuborilgan joydan to‘g‘ridanto‘g‘ri tushish yo‘li bilan yoki bir kameradan ikkinchisiga o‘tish yo‘li bilan tarqaladi. dori moddasi qonga tushadi, qon oqsillari bilan butunlay birikadi, metabolizm (biotransformatsiya) ga uchramaydi va chiqib ketmaydi. bu sharoitda dorining qondagi miqdori tezlikda yuqori darajaga ko‘tariladi va uzoq vaqt bir xilda saqlanib qoladi (1rasm, a). 1rasm, b. chizma yuborilgan dori birorta yo‘l bilan chiqarila boshlaydi (eliminatsiya) chizmadan (1rasm, b) ko‘rinishicha, kiritilgan faol moddaning miqdori astasekin kamaya boradi. eliminatsiya — organizmdagi metabolitik va ekskretor jarayonlar yig‘indisi natijasida kiritilgan. faol modda (dori)ning tanadan chiqib ketishiga aytiladi. 1rasm, v. chizmada qonga tutgan dori moddasi ikki kamera (chizma) oraligida tarqaladi, uning tuqima va …

3 / 36

gi miqdoriy o‘zgarishi dorilarning chiqariladigan asosiy yo‘li buyraklar va jigar bo‘lganligi sababli umumiy klirens shu ikki a’zo klirenslari yig‘indisidan iborat bo‘ladi. jigar klirensi jigardagi metabolitik klirens va safro bilan chiqadigan miqdorga teng bo‘ladi. masalan, simetidinning buyrak klirensi600 ml/daq, metabolitik klirensi 200 ml/daq, safro klirensi10 ml/daqiqaga, umumiy klirensi — 810 ml/daqiqaga teng. qlirensni aniqlovchi asosiy fiziologik omillar a’zodagi qon hajmi va qon aylanish tezligi hisoblanadi. jigar klirensi jigardagi qon aylanish tezligi yoki dorilar metabolizmida qatnashadigan fermentlarning fiziologik faoliyatiga bog‘liq. masalan, jigar fermentlari ishtirokida metabolizmga uchraydigan lidokain uchun jigardan o‘tayotgan qon hajmi, ya’ni qon o‘tish tezligiga bog‘liq. shu sababli jigarda qon aylanish buzilganda (yurak yetishmovchiligi sharoitida) lidokain metabolizmi pasayadi, uning qondagi miqdori ortib ketishi mumkin. fenotiazinlar klirensi jigardagi fermentlar faoliyatiga bog‘liq bo‘lib, gepatotsitlar zararlangan sharoitda bu jarayon buzilishi sababli qonda fenotiazinlar miqdori ortib ketadi. dorilar klirensi quyidagi tenglama bo‘yicha ifodalanadi: cl = vdk^ = aug = vd 0,693 vd — tarqalish hajmi, …

4 / 36

gi yog‘lar miqdoriga ham bog‘liq. masalan, qariyalarda va bolalarda dorining tarqalish tezligikamayadi, bundan tashqari, jigar, buyraklar va yurakqon tomirlar tizimi kasalliklarida ham dorilarning tarqalish hajmi o‘zgaradi. dorilarning organizmda tarqalish hajmi quiidagi tenglama yordamida topiladi: vdkel. d auc dorilarning organizmdan chiqib ketishi haqida dorilarning yarim chiqib ketish davri ko‘rsatkichi yordamida fikr yuritish mumkin. yarim chiqarilish ^davri vaqt davomida yuborilgan miqdorning 50% kamayishi (tvs) bilan ifodalanadi. yarim chiqarilish davri tarqalish hajmi va klirens vazifasi bo‘lib, quyidagi tenglama bilan topiladi. t’/2 = 0,693xvd cl t!/2 — yarim chiqarilish davri; vd — tarqalish hajmi; cl — umumiy klirens. masalan, yurak yotishmovchylygyda lydokainning to‘qimalarga kirishi buzilishi sababli uning tarqalish hajmi kamayadi, buyraklarda qon aylanishi buzilishi sababli ularning klirensi ham kamayadi. bu sharoitda uning yarim chiqib ketish vaqti kam o‘zgaradi. shu sababli lidokainni miqdorlash rejasini shu ko‘rsatkich asosida aniqlash, uning qondagi miqdorining ko‘payib ketishiga va zaharlanishga sabab bo‘lishi mumkin. shuning uchun ham dorining chiqib ketish ko‘rsatkichi …

5 / 36

ning oldini olish uchun sekinlik bilan ajraladigan dori shakllari keng ishlatilmoqda. amaliyotda dorining «bir me’yor»dagi miqdorini (gss) — bir marta yuborilganda (quyidagi tenglama bilan ifodalash mumkin: css = fd kel.vdt konstanta eliminatsiya (kel.) o‘rniga dorining yarim chiqish vaqti (t’/2) olinganda tenglama quyidagi ko‘rinishga ega bo‘ladi: css = l,44f.p.t'/2 vdt bu yerda f — biologik o‘zlashtirilishi, t—vaqt oralig‘i. dorining biologik o‘zlashtirilishi og‘iz orqali dorining (f) — yuborilgan miqdoriga nisbatan qonga tushgan foizlardagi qismi. venaga yuborilganda dorining yoiologik o‘zlashtyrnlishi 100 foiz bo‘lsa, boshqa yo‘llar bilan yuborilganda turli sabablarga ko‘ra bu ko‘rsatkich 100 foizdan kam bo‘ladi. shu sababli amaliyotda dorining biologik o‘z^ lashtirilishi quyidagi tenglama bilan aniqlanadi; auc (mushakka yuborilgapda) u d (vbnaga) aug (vonaga) d (mushakka) (turli miqdorlarda yuborilganda) biologik o‘zlashtirilish va bioekvivalentlik tushunchalari tafovut qilinadi. bioekvivalentlik — solishtirma biologik o‘zlashtirilish. masalan, turli dori shakllari (tabletkalar, kapsulalar, eritmalar) ko‘rinishida chiqarilgan bir xil dori turli. biologik o‘zlashtirilishga ega, ya’ni biologik ekvivalent emas. dorining …

Want to read more?

Download all 36 pages for free via Telegram.

Download full file

About "dorilar farmakokinetikasining klinik ahamiyati"

1447863710_62366.doc dorilar farmakokinetikasining klinik ahamiyati reja: 1. dorilarning farmakokinetik ko‘rsatkichlari 2. dorilarning surilishi 3. dori moddalarining bolalarda va qariyalarda 4. surilishining uziga xosligi 5. dori vositalarining tarqalishi 6. dorilarning oqsillar bilan borlanishi 7. dorilar tarqalishining bolalarda va 8. qariyalarda o‘ziga xosligi 9. dorilarning chiqib ketishi (eliminatsiya) farmakokinetika — dorilarning so‘rilishini, oqsillar bilan bog‘lanishini, tarqalishini, biotransformatsiyasi va organizmdan chiqib ketish jarayonlarini o‘rganadi va dorining organizmda miqdoriy dinamikasi xaqida ma’lumot beradi. dorilarning farmakologik samarasi dori moddalarining retseptor qurilmalaridagi miqdoriga bogliq bo‘lib, bu miqdorni organizmda aniqlash murakkab jarayondir, am...

This file contains 36 pages in ZIP format (274.5 KB). To download "dorilar farmakokinetikasining klinik ahamiyati", click the Telegram button on the left.

Tags: dorilar farmakokinetikasining k… ZIP 36 pages Free download Telegram