membranalarning umumiy tuzilmalari

PPTX 825.3 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1705392531.pptx /docprops/thumbnail.jpeg membranalarning umumiy tuzilmalari membranalarning umumiy tuzilmalari bu membranalar murakkab va o`ta spetsifik tuzilmalar bo`lib, hujayraning hayotiy jarayonini belgilab turadi. membranalar hujayraga moddalarning kirishi va chiqishini, membranalar bilan bog`liq bo`lgan bioximik jarayonlarni va membranalarda joylashgan fermentlar orqali hujayrada moddalar almashinuvi (metabolizm)ni boshqarib turadi. membranalar chegaralash funksiyasini bajaradi. turli modda molekulalari (masalan, oqsillar) spetsifik xususiyatlarga faqatgina ma’lum tartibda joylashishi va o`zaro munosabati natijasida ega bo`ladi. moddalarning bunday munosabati biologik membranalarda kuzatiladi. ma’lumki, hozirgi vaqtda hujayraviy tuzilishning ikki turi ajratiladi: prokariot va eukariotlar. prokariot hujayralar yadro qobig`i bo`lmagan va dnk sitoplazmada erkin yotuvchi hujayralardir. prokariot hujayralarga ba’zi bakteriyalar va suv o`tlari kiradi. asosiy ko`pchilik tirik organizm hujayralari eukariot hujayralar bo`lib, ularda yadro shakllangandir, bu hujayralarda murakkab tuzilgan yadro qobigp xro mosomalarni sitoplazmadan ajratib turadi. eukariot hujayralar membrana tuzilmalariga boy bo`lib, bu membranalar turli funktsiyalarni bajaradi. hujayraning tashqi qavatni hosil qiluvchi plazmatik membrana hujayrani tashqi muhit bilan aloqasini belgilaydi. hujayra ichidagi membranalar …

sfingomiyelin alohida o`rin tutadi. lipid molekulalari ikki qavat bir-biriga parallel joylashib, ularning gidrofil (polyar) qismlari tashqariga , gidrofob (nopolyar) qismlari esa bir-biriga qarab yotadi. biologik membranalarda oqsillar lipid molekulalari orasida joylashgan. obrazli qilib aytganda «oqsil molekulalari lipid ko`llarida suzib yuradi» biologik membranalar oqsil, lipiddan tashqari, uglevod, noorganik ionlar va suv tutadi. membrana tarkibiga kiruvchi oqsillar struktur retseptor va globulyar oqsillardir. globulyar oqsillar fermentlarni hosil qilib, moddalarning membrana orqali transportida muhim ahamiyatga ega. biologik membranalarning metabolik funksiyasi ularda joylashgan fermentlar bilan bog`liq. biologik membranalar o`ziga xos baryerlardir, chunki ular hujayrani tashqi muhitdan, hujayra organellalarini sitoplazmatik matriksdan ajratib turadi. biologik membranalar orqali hujayra organellalarining metabolizm bilan bog`liq bo`lgan moddalari o`tadi. agar bu moddalar kontsentratsiyasi past bo`lgan tomonga yo`nalsa va bu transport energiyaning ishtirokisiz bo`lsa, bunday transport passiv transport (diffuziya) deyiladi. moddalarning bunday transporti shu moddaning ximiyaviy gradiyentiga bog`liq. diffuziya yo`li bilan transport maxsus o`tkazuvchan moddalar bilan ham bog`liq bo`lishi mumkin. bu moddalar …

hujayrani tashqi tarafdan o`rab turuvchi sitoplazma qobig`i biologik membrananing o`zidan iborat bo`lishi mumkin. lekin, ko`pincha, hujayra murakkab tuzilgan 3 zonadan: tashqi, o`rta za ichki zonalardan tashkil topgan hujayra (sitoplazma) qobig`i bilan o`ralgan (6-rasm). sitoplazma qobig`ining tashqi izo naciglikokaliks deb nomlanib oqsil va karbonsuvlardan hosil bo`lgan. u elektron mikroskop ostida uzluksiz struktura holida ko`rinadi. glikokaliks tashqi qavat bo`lgani uchun hujayraning tashqi muhit bilan aloqasida muhim rol o`ynaydi. glikokaliks zonasining ximiyaviy tarkibi turli hujayralarda farqlanadi. ba’zi bir hujayralarda glikokaliks moddalarni parchalovchi fermentlarga boybo`lsa, boshqa xujayralardagi glikokaliksni hosil qiluvchi glikoproteidlar immunologik xususiyatga ega. bu esa shu zonaning immunologik jarayonlarda muhim o`rin tutishini belgilaydi. ichak epitelial hujayrasining (enterotsit) mikrovorsinkalari ustidagi glikokaliks moddalar parchalanishida, so`rilishida muhim rol o`ynaydi. u hujayra mikrovorsinkalarini apikal qismining mustahkamligini belgilab, ximiyaviy moddalar va ba’zi bir mikroblar ta’siridan enterotsit hujayralarini saqlaydi. urta zonasi hujayra qobig`ining eng muhim va murakkab tuzilgan qismidir. u elementar biologik membrana tuzilishiga ega bo`lib, lipoproteiddan tashkil topgan. …

yrasining evolyutsiyasi davrida paydo bo`lgan. hujayra qobig`i modda almashinuvida ishtirok etish bilan barobar hujayra harakatini, ularning o`zaro bir-birini tanib olish, informatsiya almashish, bir-biri bilan birlashish, spetsifik ta’sirlarni qabul qilish kabi faoliyatlar majmuasini surunkali bajarib turadi hujayra ustki yuzasining maxsus tuzilmalari. ko`pgina hujayralarning ustki yuzasida - apikal plazmatik membrananing mayda o`simtalari bo`lgan mikrovorsinkalar ko`rinadi. ko`pincha mikrovorsinkalar betartib joylashadi. ingichka ichak jiyakli hujayrasining apikal qismidagi mikrovorsinkalar tartibli joylashgan. oddiy mikroskopda mikrovorsinkalar jiyaklar holida ko`rinadi, har bir hujayrada mikrovorsinkalar taxminan 3000 ta bo`lib, hujayraning apikal qismi maydonini o`ta kattalashtiradi. mikrovorsinkalar murakkab tuzilma hisoblanib , unda yuqorida aytib o`tilgan uch zonani (glikokaliks, plazmatik membrana va ichki zonani) farq qilish mumkin mikrovorsinkaning glikokaliks zonasi nozik ipsimon va donador elementlardan tashkil topgan bo`lib, u glikoproteid va glikolipidlardan iborat. glikokaliks enterotsit mahsuloti bo`lib, u sitoplazma qobig`ining tarkibiy qismidir. plazmatik membrana tarkibida juda ko`p gidrolitik va transport ferment sistemalar joylashgan. bu fermentlar glikokaliks fermentlari bilan bir qatorda moddalarning …

nalgan bo`rtmalari ko`zga tashlanadi. bu bo`rtmalar plazmolemma bilan qoplangan bo`lib, elektron zich hujayralararo joylashgan sementlovchi modda yordamida o`zaro birlashadi. plazmolemmaning ichki tarafida elektron zich disk shaklidagi tuzilmalar joylashib , ularni birlashtiruvchi plastinka deyiladi. sitoplazma ichidagi tonofibrillalar shu plastinkaga yopishadi. hujaura fiziologiyasi. hujayraning o’sishi, hayot sikli va o’limi hujayra - ko`p hujayrali organizmning elementar qismidir. u biologik sistema bo`lib, tashqi muhit bilan uning o`rtasida doimo modda va energiya almashinib turadi. ko`p hujayrali organizmda hujayra uchun tashqi muhit bo`lib hujayra tashqarisidagi suyuqlik hisoblanadi. ko`p hujayrali organizmda har bir hujayra o`zining modda almashinuvi darajasi bilan farqlanib turadi. tashqi muhitdan hujayraga hujayra ichki tuzilmalarini hosil qilishda ishtirok etadigan hamda hujayrada parchalanib energiya beruvchi moddalar va kislorod kiradi. yuqorida aytilgan moddalar hamda suv , ionlar, vitaminlar, gormonlar (hujayra funktsiyasini boshqarib turuvchi) hujayrani tashqi muhitdan ajratib turuvchi plazmatik membrana orqali aktiv va passiv transport yo`li bilan hujayraga kiradi. xuddi shu yo`l bilan hujayra metabolizmi mahsulotlari hujayradan …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "membranalarning umumiy tuzilmalari"

1705392531.pptx /docprops/thumbnail.jpeg membranalarning umumiy tuzilmalari membranalarning umumiy tuzilmalari bu membranalar murakkab va o`ta spetsifik tuzilmalar bo`lib, hujayraning hayotiy jarayonini belgilab turadi. membranalar hujayraga moddalarning kirishi va chiqishini, membranalar bilan bog`liq bo`lgan bioximik jarayonlarni va membranalarda joylashgan fermentlar orqali hujayrada moddalar almashinuvi (metabolizm)ni boshqarib turadi. membranalar chegaralash funksiyasini bajaradi. turli modda molekulalari (masalan, oqsillar) spetsifik xususiyatlarga faqatgina ma’lum tartibda joylashishi va o`zaro munosabati natijasida ega bo`ladi. moddalarning bunday munosabati biologik membranalarda kuzatiladi. ma’lumki, hozirgi vaqtda hujayraviy tuzilishning ikki turi ajratiladi: prokariot va eukari...

PPTX format, 825.3 KB. To download "membranalarning umumiy tuzilmalari", click the Telegram button on the left.

Tags: membranalarning umumiy tuzilmal… PPTX Free download Telegram