epiteliy to'qimasining umumiy xarakteristkasi va klassifikasiyasi

DOC 51,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1403260797_44209.doc epiteliy to'qimasining umumiy xarakteristkasi va klassifikasiyasi reja: 1. epiteliy to'qimasining vazifasi va rivojlanishi. 2. epiteliy to'qimasining o'ziga xos xususiyatlari. 3. epiteliy to'qimasining klassifikasiyasi. 4. bir qavatili epiteliy. epiteliy to'qimasi chegaralovchi to'qima bo'lib, tana yuzasini, tashqi muhit bilan bevosita aloqador bo'lgan bo'shliq organlarni, jumladan, ovqat hazm qilish kanalining, nafas organlarining va siydik ayirish organlarining ichki yuzalarini qoplab turadi. jigar, meda osti bezi va shuningdek organizmning bir qator ekzokrin va endokrin bezlarining ko'pchiligini paranxemasini (ishchi qismini) tashkil qilgan seroz pardalar ham epiteliy to'qimasi bilan qoplangan. epiteliy to'qimasi qo'yidagi muhim vazifalarni bajaradi. 1. himoya vazifasi. epiteliy to'qimasi chegaralovchi to'qima bo'lgani uchun u o'zining ostida joylashgan turli to'qimalarni mexanik, fizikaviy, ximiyaviy hamda boshqa turdagi ta'sirlardan himoya qiladi. jarohatlanmagan, sog'lom teri epiteliysi zararli moddalarni va mikroblarni o'tkazmaydi. 2. surish vazifasi. ovqat hazm qilish kanalida, asosan ichak bo'shlig'ida fermentlar ta'sirida parchalangan ovqat tarkibidagi murakkab oqsillar, uglevodlar va ёg'lar monomerlar holatida hamda suv, meniral tuzlar ximus …

shinuvini ta'minlaydi. epiteliy to'qimasining kelib chiqishi va bajaradigan funksiyalarning har xil bo'lishiga qaramasdan, boshqa to'qimalardan o'ziga xos quyidagi xususiyatlari bilan farq qiladi. 1. epiteliy to'qimasi bir-biriga zich joylashgan plast holidagi hujayralar to'plamidan iborat bo'lib, hujayralarora modda deyarli bulmaydi. 2. epiteliy to'qimasi doimo bazal membranada yotadi. 3. epiteliy to'qimasi bazal membranada joylashgani sababli, uning tarkibitagi hujayralar qutbli differensial-lanish hususiyatiga ega, ya'ni hujayraning apikal va bazal qismlari farq qilinadi. 4. epiteliy to'qimasida qon tomirlari bo'lmaydi, uning hujayralari bazal membrana orqali ostidagi qo'shuvchi to'qimalardan oziqa moddalarni diffuziya yo'li bilan oladi. 5. epiteliy to'qimasi yuqori daraja regenerasion (tiklanish) qobiliyatiga ega. 6. epiteliy to'qimasi nerv ogirlari bilan boy ta'minlangan. epiteliy to'qimasi rivojlanishi, tuzilishi va funksiyasiga qarab bir necha bor klassifikasiya qilingan, shulardan keng qo'llanaladigani filogenetik va morfo-funksional klassifikasiyalaridir. i. filogenetik klassifikasiya bo'yicha epiteliy to'qimasi 5ga bo'linadi. 1. teri epiteliysi. 2. ichak epiteliysi. 3. buyrak epiteliysi. 4. selomik epiteliy. 5. epandimoglial epiteliy. ii. morfo-funksional klassifikasiyasi. epiteliy …

muguzlanadigan epiteliy deyiladi. muguzlanish (shoxlanish) jarayoni ketmaydigan ko'p qavatli epiteliy muguzlanmaydigan (shoxlanmaydigan) epiteliy deb yuritiladi. o'zgaruvchan epiteliy ko'p qavatli epiteliyning o'ziga xos turi bo'lib, uning tarkibidagi hujayralar organ (a'zo) larning funksional holatiga qarab shaklini o'zgartirib turadi. bunday epiteliy qoplagan organlarga siydik qopi, siydik yo'llari kiradilar. epiteliy to'qimasini tarkibidagi hujayralarning sitoplazmasida xususiy organellalar, tonofibrillar bo'ladi. hujayralarning yon yuzasida desmosomalar va ularning birlashtiruvchi plastinkasiga tegib yotuvchi tonofibrillar joylashadi. epiteliy hujayralarning sitoplazmasida shakli va qaysi organda joylashganidan qat'iy nazar umumiy va maxsus organellalar bo'ladi. hujayraning yadrosi ko'pincha hujayra shakliga bog'liq bo'lib, asosan dumaloq, ovalsimon va yassi shaklida bo'ladi. oqsil sintizida ishtirok etadigan hujayralarda endoplazmatik to'r, ribosomalar, mitoxondriyalar yaxshi rivojlangan bo'ladi. sekretor hujayralarda goldji kompleksi kuchlirivojlangan bo'lib, hujayralarning apikal qismlarida, ya'ni yadro ustida joylashadilar. epiteliy hujayralarida turli maxsus tuzilmalar: mikrovorsinklar, kipriklar va boshqalar bo'lganligi sababli bazal qismidan farq qiladi. bir qavatli epiteliy. – bu epiteliyning hujayralarani barchasi bazal membranada joylashgan bo'lib, bir qator va …

keng yapoloq turli shaklda va chegeralari notekis ekanligini ko'rish mumkin. bu hujayralarning yadrosi ko'pincha 1-2ta bazan 3tagacha yirik yassilangan bulib, hujayrada biroz bo'rtib turadi. hujayralar bir-birlari bilan desmosomalar yordamida birikib, apikal yuzalarida mikrovorsinkalari bo'ladi. mezoteliy yuksak fiziologik regenerasiya qobiliyatiga ega bo'lib, fiziologik holatda hujayra 4-6 %i bo'shliq suyuqligida erkin xolatda bo'ladi. ajralib turgan hujayralar o'rnini qo'shni hujayralar surilib to'ldiradilar. patologik holatlarda ajralib tushgan hujayralar o'rnida teshikchalar hosil bo'ladi. bir qavatli kubsimon epiteliy – buyrak kanallarida, kichik kolibrli bronxlarda va boshqa a'zolarda joylashgan. hujayralarning yadrosi dumaloq shaklda bo'lib, ularning markazida joylashgan. hujayralarning apikal zonalarida kipriklar (nafas yo'llari – terminal bronxlarda), mikrovorsinkalar – jiyaklar (buyrak kanallarida) bo'lib, o'ziga xos hususiyatga egadirlar. bir qavatli silindirsimon epiteliy asosan ovqat hazm qilish kanalining o'rtangi va oxirgi qismlarini, siydik ajralish organi – buyrak kanallarini, o't pufagini, jigar va me'da osti bezining chiqaruv naylarini, hamda bachadon va bachadon naylari ichki yuzalarini qoplagan. bir qavatli silindirsimon epiteliyning hujayralari …

anganligi ko'riladi. shuning uchun ham bu epiteliyni jiyakli silindrsimon epiteliy deb ham yuritiladi. elektron mikroskopda esa jiyaklar barmoqsimon o'simta – mikrovorsinkalar ekanligi isbotlandi. bir qavatli ko'p qatorli epiteliy – nafas yo'llarini va tanosil sistemaning ayrim qismlarini qoplagan bulib, uning tarkibidagi barcha hujayralar bazal membranada joylashgan, shuning uchun ham bir qavatli deyiladi, lekin hujayralarning shakli turlicha bo'lganligi sababli ularning yadrolari har xil tekislikda yotadi va ko'p qatorli deyiladi. yuqori nafas yo'llarining shilliq pardasini qoplagan epiteliy tarkibida kiprkli silindirsimon, qadaxsimon, yirik (duksimon) va kichik (kubsimon) qo'shimcha hujayralar hamda endokrin hujayralar tafovut qilinadi. kiprikli hujayralarning apikal yuzasida kiprikchalar bo'lib, har bir hujayrada o'rtacha 250 tacha bo'ladi. elektron mikroskopda kiprikchalar murakkab tuzilishga ega ekanligi, ya'ni ikkita markaziy va 9ta juft perifik naychalardan tuzilganligi isbotlangan. kiprikchalarning harakatlanishi oqibatida nafas yo'llarida shilliq moddani siljishi bilan bir qatorda havo chang va yot zarralardan tozalanadi hamda tashqi muhitga chiqarib turiladi.

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "epiteliy to'qimasining umumiy xarakteristkasi va klassifikasiyasi"

1403260797_44209.doc epiteliy to'qimasining umumiy xarakteristkasi va klassifikasiyasi reja: 1. epiteliy to'qimasining vazifasi va rivojlanishi. 2. epiteliy to'qimasining o'ziga xos xususiyatlari. 3. epiteliy to'qimasining klassifikasiyasi. 4. bir qavatili epiteliy. epiteliy to'qimasi chegaralovchi to'qima bo'lib, tana yuzasini, tashqi muhit bilan bevosita aloqador bo'lgan bo'shliq organlarni, jumladan, ovqat hazm qilish kanalining, nafas organlarining va siydik ayirish organlarining ichki yuzalarini qoplab turadi. jigar, meda osti bezi va shuningdek organizmning bir qator ekzokrin va endokrin bezlarining ko'pchiligini paranxemasini (ishchi qismini) tashkil qilgan seroz pardalar ham epiteliy to'qimasi bilan qoplangan. epiteliy to'qimasi qo'yidagi muhim vazifalarni bajaradi. 1. himoya vazif...

Формат DOC, 51,5 КБ. Чтобы скачать "epiteliy to'qimasining umumiy xarakteristkasi va klassifikasiyasi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: epiteliy to'qimasining umumiy x… DOC Бесплатная загрузка Telegram