epiteliy to'qimasi

DOC 58.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1708107476.doc epiteliy to`qimasi reja: 1. to`qimalar tasnifi. 2. qoplovchi epiteliyga umumiy tavsif. 3. ko`p qavatli epiteliy. ko`p qavatli muguzlanmaydigan epiteliy. to`qima – filogenetik taraqqiyot davomida hosil bo`lgan, ma’lum bir tuzilishga va vazifaga ixtisoslashgan hujayralararo modda va undagi elementlar kompleksiga aytiladi. to`qimalarning asosiy elementi – hujayralardir, ularning hosilalariga esa hujayra mahsuloti va hujayralararo modda deyiladi. hujayralarning o`zaro qo`shilishidan hosil bo`lgan – simplastlar (ko`ndalang targ`il mushak, sinsitiotrofoblastlar) va sinsitiy – takomillashmagan hujayralarning kiprikchalar orqali bog`lanishi (emal a’zosining pulpasi, jinsiy hujayralar). hujayraning maxsulotiga ko`ra trombotsitlar, epidermisning muguz qavati kiradi. hujayralararo modda – asosiy modda va tolalardan iborat. asosiy modda gel, zol yoki minerallashgan ko`rinishda bo`lishi mumkin. tolalar ichida kollagen, elastik va retikulyar turlari farqlanadi. hujayralar hujayralararo moddada alohida, ma’lum masofada (biriktiruvchi to`qimada), o`simtalar bilan bog`langan (retikulyar to`qima) yoki hujayra plastlari hosil qilib joylashishi mumkin (masalan, parenximatoz a’zolar, yurak mushagi). epiteliy, ichki muxit, mushak va nerv to`qimalari farqlanadi. shu to`qimalrdagi xar bir hujayra o`zining …

ularning ba’zilari a’zoning asosini hosil qiladi (skelet), ularga stroma deb ataladi, boshqalari esa – parenxima deyiladi. parenxima a’zoning asosiy vazifasini bajaradi. ko`p hujayralar boshqa to`qimalardan bazal membrana (uglevod-oqsil-lipid komponentli) bilan ajralib turadi. bazal membrana to`siq va tuzilma xosil qilish vazifalarini bajaradi. u matriks va iv tip kollagendan tuzilgan. to`qimalar tasnifi. to`qimalarni 4-5 xilga bo`lish juda nisbiy. asosiy ko`rsatgichi bo`lib uchta homila varag`idan kelib chiqishi emas, balki ularning tuzilishi va vazifasi xizmat qiladi. ma’lum bo`lishicha, ko`plab qoplovchi to`qimalar ektoderma va entodermadan, ba’zilari mezodermadan rivojlanadi. biriktiruvchi to`qima mezodermadan, mushak to`qimasi xam mezodermadan, faqat ma’lum qismi ektodermadan hosil bo`ladi. a’zolarda bir necha xil to`qimalar mujassamlashgan. masalan, mushak to`qimasi biriktiruvchi to`qima bilan aralash. nerv to`qimasida ham biriktiruvchi to`qima ishtirok etadi. shunday qilib, xozirgi paytda to`qimalarning nisbiy tasnifi qabul qilingan. to`qimalarning rivojlanishi va shakllanishi qaysi yo`l bilan va qanday borishi haqidagi tushunchani xlopin n.g. yaxshi ta’rifini bergan (divergent rivojlanish konsepsiyasi). epiteliy to`qimasi. umumiy tavsif. epiteliy …

himoyalanishga ehtiyoj tug`iladi, buni esa muguz qavatni qoplagan keratinli ko`p qavatli epiteliy ta’minlaydi. bundan tashqari keratin suvdan bo`kib qolishdan himoya qilib turadi. qurib qolishdan himoya qilish ichki a’zolar uchun ham muhimdir, lekin bu yerda u sekretsiyasi hisobiga yuz beradi. epiteliy zaxarli moddalar va mikroorganizmlar uchun to`siq hisoblanadi. 2. epiteliy to`qimasidagi hujayralar plastlar (yopqich epiteliy), tasmalar (jigarda), orolchalar (me’da osti bezida), naylar (bezlarda, buyrak kanalchalarida), follikullar (qalqonsimon bezda), to`rlar (timusda) hosil qiladi, ularning orasida deyarli hujayralararo modda bo`lmaydi. 3. hujayralar bir-biri bilan desmosomalar, tirqishlar va zich birikishlar yordamida bog`lanadi. 4. epiteliy hujayralari orasida qon tomirlar bo`lmaydi, kislorod va oziq moddalar qon kapillyarlaridan biriktiruvchi to`qima hujayralararo moddasidan va bazal membrana orqali diffuz yo`l bilan o`tadi. 5. epiteliy bazal membrana ustida yotadi, bazal membrana bazal plastinka va uning ostidagi retikulin tolalardan iborat. bazal plastinka iv tip kollagendan, glikoproteindan, laminin moddasidan tuzilgan. hujayralar bazal membranaga yarim desmosalar orqali birikadi. 6. epiteliy o`zak hujayralarning mitotik …

yralardan tuzilgan, hujayra 1-3 ta yadro tutadi, hujayraning yadro saqlovchi qismi bo`rtib turadi, yuzasida mikrovorsinkalarga ega. vazifasi – seroz suyuqlikni ajratish va so`rish, chandiqlar hosil bo`lishini oldini olish. bir qavatli kubsimon epiteliy. buyrak kanalchalari, me’da osti bezi va jigarning mayda chiqaruv naylarini, respirator bronxiolalarni, so`lak bezlarining ba’zi chiqaruv naylarini, tuxumdonni qoplab turadi. bazal chiziqlilik xarakterli belgidir, plazmolemmaning bazal qismi burmalar hosil qiladi va burmalar orasida mitoxondriyalar to`plami yotadi. erkin yuzasida ko`plab mikrovorsinkalar ko`rinadi. vazifasi – so`rish. bir qavatli silindrsimon epiteliy. oshqozon, ingichka va yo`g`on ichak, jigarning, me’da osti bezining yirik naylarini, o`t pufakchani, bachadonni qoplab turadi. bu baland hujayralar, yadrosi bazal qismda yotadi, hujayra ko`ndalang kesimida geksagonal ko`rinishga ega, bir-biriga zich yotadi. bu epiteliy hujayralarining ichida sekretor (oshqozon va ichakdan shilliq ajratuvchi) va ichakdagi so`ruvchi enterositlar farqlanadi, enterotsitlarning yuzasida ko`plab mikrovorsinkalar bo`lib, ular hujayraning yuzasini kengaytirib turadi. ularda (jiyakli hoshiyada) oziq moddalarning fermentativ parchalanishi va enterotsitlarga pinositoz yo`l bilan so`rilishi …

anaksimon qavatda ko`payish yuz beradi, ko`plab mitoz shakllar kuzatiladi. bu erda juda ko`p erkin nerv oxirlari bor. ko`p qavatli muguzlanuvchi epiteliy. teri qoplamasi – tashqi tomonini hosil qiladi, tez yangilanib turiladi, kaft va tovonda (qalin teri) besh qavat, qolgan sohalarda esa 4 qavat hujayralardan iborat. keratin qavati hisobiga kuchli mexanik ta’sirlarga yahshi qarshilik ko`rsatadi. eng ichki bazal qavatda bo`linayotgan hujayralar ko`rinadi. keyingi bir necha qator hujayralar tikanaksimon qavatni hosil qiladi. bu erda hujayralar bir-biridan atin hisobiga ajralib turadi, lekin ma’lum sohalardagi hujayralar desmosomalar bilan bog`langan, fiksatsiyada bir-biridan ajralib ketmaydi, shuning uchun butun plast ma’lum bir ko`rinishda nomayon bo`ladi. bazal va tikanaksimon qavatlarda melanotsitlar, dendrotsitlar, langergans hujayralar va limfotsitlar uchraydi. keyingi qavat donador qavat bo`lib, bu qavat hujayralarida keratoglialin donachalari alohida ajralib turadi. yaltiroq qavat yassi hujayralardan hosil bo`ladi, bu qavat eleidin hisobiga kuchli nur sindirish xususiyatiga ega. eleidin – keratoglialinning tonofibrillari bilan hosil qilgan kompleksidir. eng yuqori qavat muguz qavat …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "epiteliy to'qimasi"

1708107476.doc epiteliy to`qimasi reja: 1. to`qimalar tasnifi. 2. qoplovchi epiteliyga umumiy tavsif. 3. ko`p qavatli epiteliy. ko`p qavatli muguzlanmaydigan epiteliy. to`qima – filogenetik taraqqiyot davomida hosil bo`lgan, ma’lum bir tuzilishga va vazifaga ixtisoslashgan hujayralararo modda va undagi elementlar kompleksiga aytiladi. to`qimalarning asosiy elementi – hujayralardir, ularning hosilalariga esa hujayra mahsuloti va hujayralararo modda deyiladi. hujayralarning o`zaro qo`shilishidan hosil bo`lgan – simplastlar (ko`ndalang targ`il mushak, sinsitiotrofoblastlar) va sinsitiy – takomillashmagan hujayralarning kiprikchalar orqali bog`lanishi (emal a’zosining pulpasi, jinsiy hujayralar). hujayraning maxsulotiga ko`ra trombotsitlar, epidermisning muguz qavati kiradi. hujayralararo modd...

DOC format, 58.0 KB. To download "epiteliy to'qimasi", click the Telegram button on the left.

Tags: epiteliy to'qimasi DOC Free download Telegram