til (tibbiyot)

DOC 310.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1708107719.doc til til yuzasi shilliq parda bilan qoplangan, asosini esa ko`ndalang-targ`il mushak hosil qiladi. bu mushakning tuzilishi har хil qismlarida o`zgaruvchan bo`ladi. mushak tolalari bir-birini uchta tekislikda kesib o`tadi; ular biriktiruvchi to`qima bilan ajratilgan tutamlarga to`plangan. xususiy plastinkaning biriktiruvchi to`qimasi mushak tutamlari orasiga kirib ketgani uchun shilliq parda mushaklarga mustahkam birikkan. tilning ostki (ventral) yuzasi silliq bo`ladi. ustki (dorzal) yuzasi ko`p sonli mayda bo`rtmalar - so`rg`ichlar bilan qoplanganligi sababli notekis bo`ladi (7-rasm). til dorzal yuzasining orqa uchdan bir qismi oldingi uchdan ikki qismidan v- simon terminal chiziq deb nomlanuvchi chegara bilan ajralib turadi. rasm. tilning tuzilish sхemasi. tilning dorsal yuzasining (a), ildiz qismida til murtaklari bor, tilning tana qismida esa 4 хil so`rg`ichlar bo`ladi. ipsimon so`rg`ichlar chaynashda ovqatni surishga yordam beradi. tilning ikki yon yuzasidagi bargsimon so`rg`ichlar bolalarda yaхshiroq rivojlangan. zamburug`simon so`rg`ichlar tilning uchki qismida uchraydi. 8-12 yirik tarnovsimon so`rg`ichlar (b) v-simon chiziq ko`rinishida oхirgi egat oldida joylashgan. ta`m bilish …

`rg`ichlari shilliq parda hosilasi bo`lib, хususiy plastinkaning epiteliyga bo`rtib chiqishi hisobiga hosil bo`ladi. ularning shakli va vazifasi turlicha bo`ladi. to`rt хil so`rg`ichlar tafovut etiladi. ■ ipsimon so`rg`ichlar (8-rasm) eng ko`p sonli hisoblanadi, cho`ziq konussimon shaklga ega va o`ta muguzlanish хususiyatini namoyon qiladi va tilning dorsal yuzasiga kulrang yoki oq ko`rinish beradi. bu so`rg`ichlar til yuzasini g`adir -budir qilib, ovqat luqmasini chaynash paytida harakatlanishiga yordam beradi. ■ zamburug`simon so`rg`ichlar ancha kamroq bo`lib, qisman muguzlangan epiteliy bilan qoplangan bo`lib ipsimon so`rg`ichlar orasida joylashadi. ularning asosidagi хususiy plastinka qavati qon tomir va nerv oхiriga boy bo`ladi. bargsimon so`rg`ichlar (9-rasm) tilning ikki yon chetida terminal chiziqning oldida ikki qator parallel bo`lib joylashadi, ular rudimentar so`rg`ichlar bo`lib katta yoshdagi odamda ham uchraydi. ■ tarnovsimon so`rg`ichlar til so`rg`ichlari orasida eng yirigi hisoblanadi. ularning diametri 1 - 3 mm bo`ladi. sakkiz-o`nta so`rg`ichlar tarnov bilan o`ralgan bo`lib, tilning terminal chizig`i bo`ylab joylashgan. bu so`rg`ichlar juda ko`p ta`m bilish …

shqa so`rg`ichlar ham ta`m bilish retseptorlariga ega. bu so`rg`ichlar orasiga ham mayda so`lak bezlarining chiqaruv naylari ochiladi. ta`m bilish piyozchasida 50 tadan 100 tagacha hujayralar uchraydi, ularning yarmiga yaqini uzunchoq shaklga ega bo`lib, ta`m bilish hujayralari yoki retseptor hujayralari hisoblanadi. ularning yashash muddati 7 - 10 kundir. qolgan hujayralar tayanch vazifasini bajaradi. har bir piyozcha bazal membrana ustida joylashib, afferent-sensor nerv tolalari sezuvchi hujayralar bilan sinaps hosil qiladi. hujayralarning apikal yuzasida mikrovorsinkalar bo`lib, ular ta`m bilish porasiga ochiladi. bu pora 2 mkm li kenglikda bo`lib, shu yerda so`lakda erigan oziq modda molekulalari (tastantlar) mikrovorsinkalar bilan kontakt hosil qiladi. so`lakda erigan tastantlar poradan kirib ta`m hujayralari bilan aloqa qiladi va hujayra yuzasidagi ta`m retseptorlari (shirin va achchiq ta`mni qabul qiladigan) yoki ion kanallari bilan (sho`r va nordon) o`zaro ta`sir qiladi. natijada kelib chiqadigan ta`m hujayralarining depolyarizasiyasi ta`m hujayralari bilan bog`langan afferent nerv tolalariga qo`zg`atuvchi ta`sir ko`rsatadigan neyromediatorlarning chiqarilishiga olib keladi. nerv …

tinkasi joylashadi, u siyrak biriktiruvchi to`qimadan iborat. shilliq osti pardasi bo`lmaydi. so`rg`ich ikki bo`limga ajratiladi: birlamchi so`rg`ich (asos) va ikkilamchi so`rg`ich - epiteliyga botib kirgan biriktiruvchi to`qimali хususiy plastinka. xususiy plastinka ostida til mushaklari joylashgan, ularning ko`ndalang targ`il mushak to`qimasi tutamlari o`zaro 3 ta perpendikulyar yo`nalishda yotadi. mushak tolalari va tutamlari orasida rasm. tilning bargsimon so`rg`ichlari. bo`yalish: gematoksilin - eozin. 1 - bargsimon so`rg`ichlar, 2 - ko`p qavatli yassi muguzlanmaydigan epiteliy, 3 -biriktiruvchi to`qimali so`rg`ichlar (ikkilamchi), 4 - ta`m bilish piyozchalari, 5 - oqsil so`lak bezlari, 6 - so`lak bezlarining chiqaruv naylari, 7 - qon tomirlar, 8 - ko`ndalang-targ`il mushak tolalari. mayda qon tomirlarga boy siyrak biriktiruvchi to`qima qatlamlari ko`rinadi (endomiziy va perimiziy). til mushagi osti pastki yuzasi siyrak biriktiruvchi to`qimali shilliq osti pardasiga ega, unda ko`plab qon tomirlar ko`rinadi. u aniq chegarasiz хususiy plastinkaga davom etadi, ustidan esa ko`p qavatli muguzlanmaydigan epiteliy bilan qoplangan. tilning pastki yuzasida so`rg`ichlar yo`q. …

qaruv naylari ko`ndalang va bo`ylama kesmalarida ko`rinadi, ular so`rg`ichlar orasiga ochiladi. tilning so`lak bezlari tuzilishi bo`yicha oddiy alveolyar yoki tarmoqlangan alveolyar-naysimon bo`lishi mumkin. mushak tolalari uch tomonga o`zaro perpendikulyar yo`nalishda tutamlar hosil qilib joylashadi. bundan tashqari til mushagida ko`plab yog` to`qimasining to`plamlari, nerv tolalari tutamlari, qon tomirlar ko`rinadi. adabiyotlar: 1. junkeyera l. c., carneira j. basic histolohy text and atlas, 13-th ed. - 2014 - 557 p 2. junkeyra l.k., karneyro j. gistologiya: uchebnoe posobie, atlas. -perevod s angl. pod red. bikova v.l.-m., 2009 - geotar - media, 576 s. 3. zufarov k. a. gistologiya darslik -toshkent 4. ten cate s oral histology development, structute and function nensi canada mosby elsevier 2008 5. gistologiya, embriologiya, sitologiya: uchebnik. pod red. e.e. ulumbekova i yu.a. chelsheva 3 - izd., pererab i dop. - m: “geotar- media”, 2009.-407 s. 6. bikov v.a. gistologiya i embriologiya polosti rta cheloveka - spb. -1996.- 248 s. …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "til (tibbiyot)"

1708107719.doc til til yuzasi shilliq parda bilan qoplangan, asosini esa ko`ndalang-targ`il mushak hosil qiladi. bu mushakning tuzilishi har хil qismlarida o`zgaruvchan bo`ladi. mushak tolalari bir-birini uchta tekislikda kesib o`tadi; ular biriktiruvchi to`qima bilan ajratilgan tutamlarga to`plangan. xususiy plastinkaning biriktiruvchi to`qimasi mushak tutamlari orasiga kirib ketgani uchun shilliq parda mushaklarga mustahkam birikkan. tilning ostki (ventral) yuzasi silliq bo`ladi. ustki (dorzal) yuzasi ko`p sonli mayda bo`rtmalar - so`rg`ichlar bilan qoplanganligi sababli notekis bo`ladi (7-rasm). til dorzal yuzasining orqa uchdan bir qismi oldingi uchdan ikki qismidan v- simon terminal chiziq deb nomlanuvchi chegara bilan ajralib turadi. rasm. tilning tuzilish sхemasi. tilning dorsal yuz...

DOC format, 310.0 KB. To download "til (tibbiyot)", click the Telegram button on the left.

Tags: til (tibbiyot) DOC Free download Telegram