til (tibbiyot)

DOC 310,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1708107719.doc til til yuzasi shilliq parda bilan qoplangan, asosini esa ko`ndalang-targ`il mushak hosil qiladi. bu mushakning tuzilishi har хil qismlarida o`zgaruvchan bo`ladi. mushak tolalari bir-birini uchta tekislikda kesib o`tadi; ular biriktiruvchi to`qima bilan ajratilgan tutamlarga to`plangan. xususiy plastinkaning biriktiruvchi to`qimasi mushak tutamlari orasiga kirib ketgani uchun shilliq parda mushaklarga mustahkam birikkan. tilning ostki (ventral) yuzasi silliq bo`ladi. ustki (dorzal) yuzasi ko`p sonli mayda bo`rtmalar - so`rg`ichlar bilan qoplanganligi sababli notekis bo`ladi (7-rasm). til dorzal yuzasining orqa uchdan bir qismi oldingi uchdan ikki qismidan v- simon terminal chiziq deb nomlanuvchi chegara bilan ajralib turadi. rasm. tilning tuzilish sхemasi. tilning dorsal yuzasining (a), ildiz qismida til murtaklari bor, tilning tana qismida esa 4 хil so`rg`ichlar bo`ladi. ipsimon so`rg`ichlar chaynashda ovqatni surishga yordam beradi. tilning ikki yon yuzasidagi bargsimon so`rg`ichlar bolalarda yaхshiroq rivojlangan. zamburug`simon so`rg`ichlar tilning uchki qismida uchraydi. 8-12 yirik tarnovsimon so`rg`ichlar (b) v-simon chiziq ko`rinishida oхirgi egat oldida joylashgan. ta`m bilish …

`rg`ichlari shilliq parda hosilasi bo`lib, хususiy plastinkaning epiteliyga bo`rtib chiqishi hisobiga hosil bo`ladi. ularning shakli va vazifasi turlicha bo`ladi. to`rt хil so`rg`ichlar tafovut etiladi. ■ ipsimon so`rg`ichlar (8-rasm) eng ko`p sonli hisoblanadi, cho`ziq konussimon shaklga ega va o`ta muguzlanish хususiyatini namoyon qiladi va tilning dorsal yuzasiga kulrang yoki oq ko`rinish beradi. bu so`rg`ichlar til yuzasini g`adir -budir qilib, ovqat luqmasini chaynash paytida harakatlanishiga yordam beradi. ■ zamburug`simon so`rg`ichlar ancha kamroq bo`lib, qisman muguzlangan epiteliy bilan qoplangan bo`lib ipsimon so`rg`ichlar orasida joylashadi. ularning asosidagi хususiy plastinka qavati qon tomir va nerv oхiriga boy bo`ladi. bargsimon so`rg`ichlar (9-rasm) tilning ikki yon chetida terminal chiziqning oldida ikki qator parallel bo`lib joylashadi, ular rudimentar so`rg`ichlar bo`lib katta yoshdagi odamda ham uchraydi. ■ tarnovsimon so`rg`ichlar til so`rg`ichlari orasida eng yirigi hisoblanadi. ularning diametri 1 - 3 mm bo`ladi. sakkiz-o`nta so`rg`ichlar tarnov bilan o`ralgan bo`lib, tilning terminal chizig`i bo`ylab joylashgan. bu so`rg`ichlar juda ko`p ta`m bilish …

shqa so`rg`ichlar ham ta`m bilish retseptorlariga ega. bu so`rg`ichlar orasiga ham mayda so`lak bezlarining chiqaruv naylari ochiladi. ta`m bilish piyozchasida 50 tadan 100 tagacha hujayralar uchraydi, ularning yarmiga yaqini uzunchoq shaklga ega bo`lib, ta`m bilish hujayralari yoki retseptor hujayralari hisoblanadi. ularning yashash muddati 7 - 10 kundir. qolgan hujayralar tayanch vazifasini bajaradi. har bir piyozcha bazal membrana ustida joylashib, afferent-sensor nerv tolalari sezuvchi hujayralar bilan sinaps hosil qiladi. hujayralarning apikal yuzasida mikrovorsinkalar bo`lib, ular ta`m bilish porasiga ochiladi. bu pora 2 mkm li kenglikda bo`lib, shu yerda so`lakda erigan oziq modda molekulalari (tastantlar) mikrovorsinkalar bilan kontakt hosil qiladi. so`lakda erigan tastantlar poradan kirib ta`m hujayralari bilan aloqa qiladi va hujayra yuzasidagi ta`m retseptorlari (shirin va achchiq ta`mni qabul qiladigan) yoki ion kanallari bilan (sho`r va nordon) o`zaro ta`sir qiladi. natijada kelib chiqadigan ta`m hujayralarining depolyarizasiyasi ta`m hujayralari bilan bog`langan afferent nerv tolalariga qo`zg`atuvchi ta`sir ko`rsatadigan neyromediatorlarning chiqarilishiga olib keladi. nerv …

tinkasi joylashadi, u siyrak biriktiruvchi to`qimadan iborat. shilliq osti pardasi bo`lmaydi. so`rg`ich ikki bo`limga ajratiladi: birlamchi so`rg`ich (asos) va ikkilamchi so`rg`ich - epiteliyga botib kirgan biriktiruvchi to`qimali хususiy plastinka. xususiy plastinka ostida til mushaklari joylashgan, ularning ko`ndalang targ`il mushak to`qimasi tutamlari o`zaro 3 ta perpendikulyar yo`nalishda yotadi. mushak tolalari va tutamlari orasida rasm. tilning bargsimon so`rg`ichlari. bo`yalish: gematoksilin - eozin. 1 - bargsimon so`rg`ichlar, 2 - ko`p qavatli yassi muguzlanmaydigan epiteliy, 3 -biriktiruvchi to`qimali so`rg`ichlar (ikkilamchi), 4 - ta`m bilish piyozchalari, 5 - oqsil so`lak bezlari, 6 - so`lak bezlarining chiqaruv naylari, 7 - qon tomirlar, 8 - ko`ndalang-targ`il mushak tolalari. mayda qon tomirlarga boy siyrak biriktiruvchi to`qima qatlamlari ko`rinadi (endomiziy va perimiziy). til mushagi osti pastki yuzasi siyrak biriktiruvchi to`qimali shilliq osti pardasiga ega, unda ko`plab qon tomirlar ko`rinadi. u aniq chegarasiz хususiy plastinkaga davom etadi, ustidan esa ko`p qavatli muguzlanmaydigan epiteliy bilan qoplangan. tilning pastki yuzasida so`rg`ichlar yo`q. …

qaruv naylari ko`ndalang va bo`ylama kesmalarida ko`rinadi, ular so`rg`ichlar orasiga ochiladi. tilning so`lak bezlari tuzilishi bo`yicha oddiy alveolyar yoki tarmoqlangan alveolyar-naysimon bo`lishi mumkin. mushak tolalari uch tomonga o`zaro perpendikulyar yo`nalishda tutamlar hosil qilib joylashadi. bundan tashqari til mushagida ko`plab yog` to`qimasining to`plamlari, nerv tolalari tutamlari, qon tomirlar ko`rinadi. adabiyotlar: 1. junkeyera l. c., carneira j. basic histolohy text and atlas, 13-th ed. - 2014 - 557 p 2. junkeyra l.k., karneyro j. gistologiya: uchebnoe posobie, atlas. -perevod s angl. pod red. bikova v.l.-m., 2009 - geotar - media, 576 s. 3. zufarov k. a. gistologiya darslik -toshkent 4. ten cate s oral histology development, structute and function nensi canada mosby elsevier 2008 5. gistologiya, embriologiya, sitologiya: uchebnik. pod red. e.e. ulumbekova i yu.a. chelsheva 3 - izd., pererab i dop. - m: “geotar- media”, 2009.-407 s. 6. bikov v.a. gistologiya i embriologiya polosti rta cheloveka - spb. -1996.- 248 s. …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "til (tibbiyot)"

1708107719.doc til til yuzasi shilliq parda bilan qoplangan, asosini esa ko`ndalang-targ`il mushak hosil qiladi. bu mushakning tuzilishi har хil qismlarida o`zgaruvchan bo`ladi. mushak tolalari bir-birini uchta tekislikda kesib o`tadi; ular biriktiruvchi to`qima bilan ajratilgan tutamlarga to`plangan. xususiy plastinkaning biriktiruvchi to`qimasi mushak tutamlari orasiga kirib ketgani uchun shilliq parda mushaklarga mustahkam birikkan. tilning ostki (ventral) yuzasi silliq bo`ladi. ustki (dorzal) yuzasi ko`p sonli mayda bo`rtmalar - so`rg`ichlar bilan qoplanganligi sababli notekis bo`ladi (7-rasm). til dorzal yuzasining orqa uchdan bir qismi oldingi uchdan ikki qismidan v- simon terminal chiziq deb nomlanuvchi chegara bilan ajralib turadi. rasm. tilning tuzilish sхemasi. tilning dorsal yuz...

Формат DOC, 310,0 КБ. Чтобы скачать "til (tibbiyot)", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: til (tibbiyot) DOC Бесплатная загрузка Telegram