suyaklarning tuzilishi, shakllari, tarkibi, birikishi

DOC 53,2 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1474626121_64905.doc 3-мавзу: таянч-ҳаракатланиш тизимининг аҳамияти, суякларнинг тузилиши, шакллари,кимёвий таркиби,физик хоссалари,бирикиши suyaklarning tuzilishi, shakllari, tarkibi, birikishi reja: 1.tayanch-harakatlanish tizimining ahamiyati 2.suyaklarning shakllari 3.suyaklarning tuzilishi, kimyoviy tarkibi 4.suyaklarning fizik xossalari 5.suyaklarning birikishi 6.suyaklarning‘ o‘sishi 7.suyaklarning yoshga bog‘liq xususiyatlari 8.odam va hayvonlar skeletidagi o‘xshashlik. tayanch-harakatlanish tizimining ahamiyati. oldingi mavzuda qayd etilganidek, odam organizmining hayoti doimo tashqi muhit bilan chambarchas bog‘liq. bu bog‘lanishda tayanch - harakatlanish tizimi muhim rol o‘ynaydi. harakatlanish tufayli odam ish bajaradi, atrofdagi odamlar bilan muloqotda bo‘ladi (og‘zaki va yozma nutq orqali), jismoniy tarbiya va sport bilan shug‘ullanadi. odamning harakatlari juda xilma - xil va turli maqsadga qaratilgan bo‘lib, bola o‘sib - ulg‘aygan sari bu harakatlar rivojlanib, tobora mukammallashib boradi. bu tizim suyak, muskul va nervlarni o‘z ichiga oladi. suyaklar odam skeletini tashkil qilib, uning funksiyasi ko‘p qirrali. eng muhimi tayanch va himoya vazifasini bajaradi. skeletning tayanch funksiyasi tufayli odam o‘z qomatini to‘g‘ri tutadi. skelet ichki a’zolarni, qon tomirlari va nerv …

yralari (osteoblastlar) tashkil etadi. bu hujayralar suyaklarning organik qismi bo‘lgan ossein (oraliq oqsil modda)ni sintez qiladi va uning mineral moddalar bilan birikishini ta’minlaydi. suyaklar ikki qavatdan iborat bo‘lib, ustki qavati qattiq, zich, plastinkasimon, ichki qavati g‘ovaksimon tuzilishga ega. ichki qavatida ko‘plab ingichka kanalchalar bo‘lib, ularda qon tomirlari joylashadi. suyaklarning yuzasi pishiq yupqa parda (periost) - suyak usti pardasi bilan qoplangan. bu parda biriktiruvchi to‘qimadan iborat bo‘lib, unda juda ko‘p mayda qon va limfa tomirlari, nerv tolalari bo‘ladi. suyak usti pardasi suyakni oziq moddalar bilan ta’minlashda, uning o‘sishida, singanda, yezilganda, jarohatning bitishida katta rol o‘ynaydi. odam skeleti 200 dan ortiq suyaklardan tashkil topgan bo‘lnb, 4 xil shaklda bo‘ladi. naysimon suyaklar - bular o‘z iavbatida ikki xil bo‘ladi. uzun naysimon suyaklar (yyelka, bilak, son, boldir suyaklari), kalta naysimon suyaklar (qo‘l va oyoqning kaft va barmoq suyaklari). g‘ovak suyaklar - ham ikki xil - uzun g‘ovaksimon (qovurg‘alar, to‘sh, o‘mrov), kalta g‘ovaksimon (umurtqa, qo‘l …

qiyshayib qolishi, ya’ni qomatida buzilish bo‘lishi mumkin. keksalar suyagining tarkibida mineral tuzlarning ko‘payishi esa suyakning mo‘rtlashuviga, tez sinuvchan bo‘lishiga sabab bo‘ladi. shunday qilib suyakning fizik xususiyatlari uning kimyoviy tarkibi bilan bog‘liqdir. suyaklariing birikishi. odam tanasidagi 200 dan ortiq suyakning hammasi bir - biri bilan ikki xil: harakatsiz va harakatli birikadi, suyaklarning harakatsiz (oraliqsiz, uzluksiz} birikishiga bosh, umurtqa va chanoq suyaklarining bir - biri bilan tutashuvi misol bo‘ladi. ular boylamlar, tog‘aylar, suyak choklari yordamida bir - biriga birikadi. bosh suyagi peshona, tepa, chakka, ensa kabi alohida suyaklardan iborat bo‘lib, bola o‘sgan sari ular chok yordamida bir - biriga birikib, yaxlit bosh suyagini hosil qiladi. bu suyaklar bir - biriga uzluksiz - zich birikkanligi uchun ular harakatsiz bo‘ladi. harakatli, ya’ni bo‘g‘im hosil qilib birikishga qo‘l va oyoqlarning‘ bo‘g‘imlari kiradi: yyelka, tirsak, kaft ust, son - chanoq, tizza, boldir tovon hamda qo‘l va oyoq panja suyaklarining bir - biri bilan bo‘g‘im hosil qilib …

iga, pastga, aylanma) harakatlar bajariladi. suyaklarning o‘sishi. yangi tug‘ilgan chaqaloqning bo‘yi o‘rtacha 50 sm bo‘ladi. bir yoshgacha u har oyda 2 sm dan o‘sib boradi. birinchi yoshi oxirida bo‘yi 74 - 75 sm ga yyetadi. undan keyin har yili uning o‘sishi 5 - 7 sm ni tashkil etadi. bolalikning ayrim davrlarida bo‘yga o‘sish tezlashadi. masalan, 3 yoshg‘acha, 5 - 7 yoshgacha va 12 - 16 yoshgacha. o‘sish 20 - 25 yoshgacha davom etadi (uning asosiy qismi, ya’ni 90 % i 15 - 16 yoshgacha va qolgan 10 % i 20 - 25 yoshgacha). 25 - 50 yosh o‘rtasida bo‘yning uzunligi deyarli bir xil saqlanadi. undan keyin har o‘n yilda 1-2 sm dan kamayib boradi, buning sababi shundaki, umurtqalar orasidagi tog‘aydan iborat disklarning zichlashishi va yupqalashuvi hamda odamning jismoniy harakatlari kamayishi natijasida suyak - muskul to‘qimalarining hajmi kichrayadi. odam bo‘yining uzunligi, asosan uzun naysimon va umurtqa pog‘onasi suyaklarining o‘sishiga bog‘liq. bo‘y …

suyagining qopqog‘ida, ya’ni o‘zaro birikmagan suyaklar o‘rtasida yumshoq joylar (bo‘shliqlar) bo‘lib, ular liqildoq deb ataladi. katta liqildoq peshona va tepa suyaklari o‘rtasida joylashgan bo‘lib, uning bo‘yi 3, 5 sm, eni 2, 5 sm bo‘ladi. bu liqildoq bola 1 yoshga to‘lib, ikkinchi yoshga o‘tganda bitadi. tepa va ensa suyaklari o‘rtasida kichik liqildoq va tepa - chakka suyaklari o‘rtasida 2 tadan, jami 4 ta yon liqildoqlar bo‘lib, bolaning 2 - 3 oyligidan ular suyakka aylana boradi. bosh suyagi bolaning 3 - 4, 6 - 8 va 11-15 yoshlik davrida, ayniqsa tez o‘sadi. uning o‘sishi va shakllanishi 20 - 25 yoshgacha davom etadi. gavda suyaklarida yoshga bog‘liq quyidagi xususiyatlar mavjud. umurtqa suyaklari 17 - 25 yosh orasida suyakka aylanib bo‘ladi. lekin umurtqa pog‘onasi dum qismining suyakka aylanishi 30 yoshgacha davom etadi. yuqorida aytilganidek, to‘sh suyagining uchta qismi bolalarda alohida suyaklardan iborat bo‘lib, 20 - 25 yoshda ular bir - biriga qo‘shilib, yaxlit to‘sh …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "suyaklarning tuzilishi, shakllari, tarkibi, birikishi"

1474626121_64905.doc 3-мавзу: таянч-ҳаракатланиш тизимининг аҳамияти, суякларнинг тузилиши, шакллари,кимёвий таркиби,физик хоссалари,бирикиши suyaklarning tuzilishi, shakllari, tarkibi, birikishi reja: 1.tayanch-harakatlanish tizimining ahamiyati 2.suyaklarning shakllari 3.suyaklarning tuzilishi, kimyoviy tarkibi 4.suyaklarning fizik xossalari 5.suyaklarning birikishi 6.suyaklarning‘ o‘sishi 7.suyaklarning yoshga bog‘liq xususiyatlari 8.odam va hayvonlar skeletidagi o‘xshashlik. tayanch-harakatlanish tizimining ahamiyati. oldingi mavzuda qayd etilganidek, odam organizmining hayoti doimo tashqi muhit bilan chambarchas bog‘liq. bu bog‘lanishda tayanch - harakatlanish tizimi muhim rol o‘ynaydi. harakatlanish tufayli odam ish bajaradi, atrofdagi odamlar bilan muloqotda bo‘ladi (og‘zaki va yozm...

Формат DOC, 53,2 КБ. Чтобы скачать "suyaklarning tuzilishi, shakllari, tarkibi, birikishi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: suyaklarning tuzilishi, shaklla… DOC Бесплатная загрузка Telegram