lakli miniatura san'ati

DOC 43,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1451623640_62829.doc lakli miniatura san'ati o'zbek xalqining eng nafis ijod turlaridan biridir. manbalarga ko'ra, surat solingan lakli qutichalar dastlab xvi asrda buxoroda yasalgan ekan. bu davrdagi lakli miniatura namunalari bizgach* yetib kelmagan, hunarmandchilikning bu turiga xos bo'lgab ko'pgina ishlab chiqarish jarayonlari esa unutilib ketgan. 1970-yillarda o'zbekistonning bir qator rassomlari va xalq ustalari ushbn ajoyib san'at turini qayta tiklashga bel bog'ladilar. ular orasida i taniqli o'zbek musavviri chingiz axmarov, o'sha paytda yosh. navqiron san'atkorlar niyozali xolmatov, shomahmu; muhammadjonov, abduvosit qambarov, hayrat kamolov. munira sotiboldiyeva va boshqalar bor edi. ijodiy ustaxona tashk^ etilib, unga o'z asarlarida sharq miniaturasining ko'p asrlik an'analarini izchillik bilan rivojlantirib kelayotgan rassom chingiz axmarov rahbarlik qildi. mutaxassislarning aniqlashicha. sharqdagi tosh qog'ozdan ishlangan buyumlarga naqsh solish usuk fedoskino, palex, mstera, xoluy markazlariga mansub lakb miniatura san'atiga o'xshab ketar ekan. sanamnavislik usullarim meros qilib olgan rus miniatura ustalari qo'llaydigan badiij . ifodalash vositalarining negizi sifatidagi jo'shqin rangtasvir usui ko'p jihatdan sharqning …

iaturi rangtasvirining an'anaviy lak bilan naqsh solish san'atiga kirib kelishi, o'zbekiston rassomlarining ijodiy amaliyotida san'atning yangi turi - lakli miniaturaning paydo bo'lishiga asos bo'ldi. lakli miniature san'atining shakllanish jarayoni murakkab kechdi. o'tgan 20 yil mobaynida ijodning ushbu turi rivojida ikkita tamoyil ayon bo'ldi. birinchisi - miniatura rangtasviri badiiy merosiga ijodiy yondashgan holda va naqshin sujetda zamonaviy voqelikni aks ettirish bo'lsa, ikkinchisi - mumtoz miniaturaning badiiy qonun-qoidalariga qat'iy rioya qilishdan iborat. shomahmud muhammadjonov ijodi lakli miniatura bilan shug'ullanadigan ilk rassomlar avlodi uchun ibrat bo'ldi. o'rta asr sharq miniaturasi, uning texnologik usullariga oid chuqur bilim va ayni chog'da akademik dastgohli rangtasvir malakalari shomahmud muhammadjonovda o'ziga xos badiiy uslubning shakllanishiga zamin bo'ldi. u naqshlarda o'rta asrlar miniaturasi qonunlariga amal qiladi. -^rassom qahramonlari ruhiy holatini qiyofa, vaziyat, imo-ishoralar, ranglarning ramziy ma'nolari orqali aks ettiradi. biroq shomahmud muhammadjonov o'rta asrlardagi ustalardan farqli ravishda, miniatura san'atining an'anaviy tizimiga zamonaviy muallifning o'ziga xos badiiy tafakkurini ham singdirishga …

tning sipoligi bilan farqlanib turadi. g'ayrat kamolov pape-mashedan ishlangan qutichalar, upadonlar, bezakli taxtachalarni bevosita miniatura bilan bezaydi. rassom mavzu tanlashda ko'proq folklor ohanglariyu navoiy dostonlariga murojaat qiladi. g'ayrat kamolov ijodi rang-barang bo'lib, miniatura an'analarining ovro'po realistik rangtasvir usullari bilan birga qo'shib olib borilishi bilan ajralib turadi. toir boltaboyev miniaturalari mavzusi ham xalq rivoyatlari, afsonalari, o'zbek mumtoz she'riyatidan olingan. his-tuyg'ularga tayanish va romantik obrazli-hissiy kayfiyat uning ijodiga xosdir. toir boltaboyev asarlarining o'ziga xosligi ularning kompozitsiya qurilishida ko'zga tashlanadi. tasvirlanayotgan voqea-hodisalar va personajlar ko'pincha miniaturaning shartli olamiga sig'masdan, uning doirasini yorib chiqadi. sarg'ish, zarrin, och yashil, ko'k, qizil ranglar toir boltaboyev asarlarida o'ziga xos jilva qiladi. ayrim kompozitsiyalarda rassom o'z ustozi chingiz axmarov asarlaridan olingan «ko'chirmalar»dan ijodiy foydalangan. toir boltaboyevning bugungi izlanishlari qog'ozdagi'miniatura bilan ishlay boshlagan 1990-yillardan sezilarli farq qiladi. zero, rassomning bugun yaratayotgan asarlarida ranglar yanada boyib, kompozitsiyalar ham ancha erkin tus olgan. xurshid nazirovning pape-mashedan ishlagan buyumlaridagi naqshin mavzular sharq …

usavvirdir. ijoddagi ushbu mushtaraklik musavviraing miniatura rangtasviri olamidagi ijodiy izlanishlari doirasini yanada kengaytirdi. abduhakim karimovning miniatura asarlari mavzusi sharq mumtoz she'riyati namoyondalari navoiy, nizomiy, pahlavon mahmud, jomiy, lutfiy, furqat g'azallaridan ilhomlanish samarasi sifatida vujudga kelgan. his-tuyg'ular, lirik obrazlilik ruhiy-hissiy ijodiy kayfiyat uning uslubiyatini belgilaydi. lakli miniatura san'ati g'oyat ulkan qunt, mahorat, bilim, nozik hissiyot talab qiladigan ijod turidir. hozirgi miniatura ustasi sharq mumtoz miniaturasining yuksak cho'qqilariga biroz bo'lsa-da yaqinlashishga intiladi. rassomlarning navqiron avlodiga mansub yoshlar o'z ijodlarida avvalo miniatura san'atining an'anaviy qonun-qoidalariga amal qilmoqdalar. o'zbekiston badiiy akademiyasi respublika rassomlik kollejining lakli miniatura bo'limining bitiruvchilari anvar isroilov, jaloliddin ashrapov, shoilhom shoyoqubov, rasul po'latov, abdulla nazirov, shorasul shoahmedov, kamoliddin mirzayevlar shular jumlasidandir. ularning ayrimlari «usto» ijodiy birlashmasida, boshqalari «hunarmand» uyushmasida mehnat qilishadi, yana birovlari erkin ijod bilan mashg'ul. ijodkorlarning abulqosim madrasasida joylashgan hujralari shinamligi, ularda saf tortib turgan tayyor qutichalar, qadimgi qog'ozlarga solingan chizmalar, kitoblar, badiiy materiallar diqqat-e'tiborni tortadi. ehtimol, qo'lyozma kitoblar …

i, suratlardagi nafosat, ijroning puxtaligi saqlab kelinmoqda. yosh ustalar toshqog'ozni tayyorlashning qadimiy uslubini saqlab qolgan holda, faqat tabiiy bo'yoq kukunlarga tuxum sarig'ini qo'shib ishlatishmoqda. o'rta asrlardagi miniaturachi rassomlar ko'pincha qoliplardan foydalanishgan, vaqti kelib o'z kompozitsiyalarini yaratish maqsadida uzoq vaqt davomida mashhur ustalarning rasmlaridagi ayrim unsurlardan nusxa olishgan. lakli miniatura janrida ishlayotgan hozirgi yosh rassomlar ham o'z amaliyotlarida ana shu tamoyilni qo'llashmoqda. ular miniaturaning badiiy qonun-qoidalarini avaylab saqlagan holda tarixiy va zamonaviy mavzularda mualliflik kompozitsiyalarini yaratishmoqda. firdavsiyning «shohnoma», nizomiyning «xamsa», jomiyning «yusuf va zulayho», navoiyning «xamsa» dostonlari va boshqa tarixiy-adabiy manbalar qahramonlari yosh ustalarning lakli naqshlarida yana qayta gavdalanmoqda. o'zbekistonning hozirgi san'atida miniatura oddiy bir tur bo'lmay, balki lakli miniatura, devoriy naqshlar, mato va charmdagi miniaturani o'z ichiga oladigan keng qamrovli badiiy-uslubiy yo'nalishdir. bugungi kunda miniatura san'ati aynan ravnaq pallasidadir, miniaturachi rassomlar doirasi kengayib, asarlarida badiiylik yuksalib bormoqda. foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati 1.rеmpеl l.i. pandjara. -- t.; gosudarstvеnno`y izdatеlstvo xudojеstvеnnoy litеraturo`. 1957 …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "lakli miniatura san'ati"

1451623640_62829.doc lakli miniatura san'ati o'zbek xalqining eng nafis ijod turlaridan biridir. manbalarga ko'ra, surat solingan lakli qutichalar dastlab xvi asrda buxoroda yasalgan ekan. bu davrdagi lakli miniatura namunalari bizgach* yetib kelmagan, hunarmandchilikning bu turiga xos bo'lgab ko'pgina ishlab chiqarish jarayonlari esa unutilib ketgan. 1970-yillarda o'zbekistonning bir qator rassomlari va xalq ustalari ushbn ajoyib san'at turini qayta tiklashga bel bog'ladilar. ular orasida i taniqli o'zbek musavviri chingiz axmarov, o'sha paytda yosh. navqiron san'atkorlar niyozali xolmatov, shomahmu; muhammadjonov, abduvosit qambarov, hayrat kamolov. munira sotiboldiyeva va boshqalar bor edi. ijodiy ustaxona tashk^ etilib, unga o'z asarlarida sharq miniaturasining ko'p asrlik an'analarini...

Формат DOC, 43,5 КБ. Чтобы скачать "lakli miniatura san'ati", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: lakli miniatura san'ati DOC Бесплатная загрузка Telegram