астрофизик инструментлар

DOC 206,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇
1
1662983578.doc ÷ ø ö ç è æ f d a d a d 2 0 5 0 5 1 d 2 d 2 1 d d 2 1 d d 1 d 2 d 2 r e es ф p = = f d a = 2 2 t ka f d e = ÷ ø ö ç è æ = k α β f f k = = λ d = d l α 1 s 2 s 1 s ¢ 2 s ¢ l 2 α tg 2f × = l α f × = l 3 57 α f 0 , = l f 3 57 α μ 0 , = = l мм 0 мм ' мм " d l = d d d l ÷ ø ö ç è æ + = d 2 1 n l d = l » l - l ÷ …
2
ўз текислигига ёритгичдан тик йўналишда келаётган нурларни йиғиб, фокал текислигида, унинг тасвирини ясайди. агар нурни қайд қилиш кўз ёрдамида бажариладиган бўлса, у ҳолда объектив томонидан ясалган тасвирга қараш учун окуляр зарур бўлади. телескоплар, объективининг турига кўра, иккига ( рефрактор ва рефлекторга бўлинади. рефракторда объектив сифатида қабариқ линза, рефлекторда эса ботиқ сферик кўзгу ишлатилади. оддий рефракторда нурнинг йўли тасвирланган. бунда телескоп объективи, ёритгичдан келаётган нурни унинг фокуси f да йиғади ва шу нуқтадан бош оптик ўққа тик ўтувчи текисликда (фокал текислигида) ёритгичнинг тасвирини ясайди. ясалган тасвирга катталаштирувчи линза (окуляр) ёрдамида қараб, қузатилаётган осмон жисмининг (планета, ой ёки қуёш) бурчак ўлчамининг катталашганини кўрамиз. бинобарин телескоп бизга, қаралаётган осмон жисмини ҳам равшанлаштириб, ҳам катталаштириб бераётганига гувоҳ бўламиз. ясалган тасвирнинг равшанлашиши, телескоп объективининг диаметрига ва фокус масофасига боғлиқ бўлгани ҳолда, унинг катталаштириши объектив ва окулярнинг фокус масофаларига боғлиқ бўлади. тасвир фотопластинкада ёҳуд фотоэлектрик йўл билан қайд қилинадиган бўлса, окуляр керак бўлмай, фотопластинка ёки электрофотометрнинг …
3
оматик аберрацияни камайтириш мақсадида линзали объектив қайтарувчи сферик кўзгу билан алмаштирилди. сферик кўзгули биринчи телескоп(рефлектор таниқли инглиз физиги и.ньютон томонидан ишга туширилди. бу ҳолдаги телескопларнинг ҳам ўзига яраша камчилиги бўлиб, ёритгичдан сферик кўзгуга параллел тушаётган нурлар, одатда бир нуқтада (объектив фокусида) йиғилмай, чапланган доғча шаклидаги тасвирни ҳосил қилади ( (расм). сферик кўзгудан қайтаётган нурнинг нуқтавий тасвир ҳосил қилмай бундай бузилиши, сферик аберрация деб юритилади. агар кўзгуга айланма параболоид сирт берилса эди, у ҳолда сферик аберрация йўқолиб, тасвир нуқтавий кўриниш олар эди. шунинг учун айни замоннинг телескопларининг объективлари параболоидал формада ясалади. 2. рефлекторнинг асосий турлари рефлекторлар, кузатиш мақсадларига кўра, бир неча турдаги системаларда ишлатилиши мумкин. беделчита объективининг фокусида кузатиш мўлжалланган телескоп ( тўғри фокусли рефлектор дейилади. объективининг фокусидан олдин бош оптик ўққа бурчак остида қўйилган ясси кўзгу ёрдамида фокусни трубадан ён томонга, чиқарилган телескоп ньютон фокусли ёки системали рефлектор деб, б), фокусидан кейин ўрнатилган ботиқ сферик кўзгу ёрдамида телескоп бош кўзгусининг …
4
ик эмульсияга ёҳуд фотоэлектрик қайд қилгичга тушаётган нурни кескин чегаралайди. шунингдек, фотоматериалларнинг ва фотоэлектрик қайд қилгич асбобларнинг сезгирлик чегараси, кўзникига нисбатан кенг бўлганидан уларда хроматик аберрациянинг таъсири ҳам катта бўлади. шунинг учун ҳам астрофизик мақсаддаги кузатишларда рефракторлар ўрнига рефлектор кенг қўлланади. астрометрияда ҳозирга қадар ҳам рефракторлар қулай инструмент ҳисобланади. бунинг сабаби, рефлекторларнинг кичик миқдорда бўлсада беихтиёр бурилишларга жуда сезгирлигидадир. агар рефлектор кўзгусига тушаётган нур маълум бурчакка оғса, ундан қайтаётган нурнинг йўналиши бурчакка оғади ва бу, фотопластинкада объект тасвирининг сезиларли силжишига олиб келади. рефракторда нурнинг бундай катталикдаги бурчакка ((() беихтиёр бурилиши, тасвирни нисбатан жуда кичик миқдоргагина силжишига сабаб бўлади. бу эса, асосий мақсади ёритгичларнинг ўрнини аниқ ўлчашдан иборат бўлган астрометрия учун жуда муҳимдир. шунинг учун ҳам рефракторлар астрометриянинг асосий инструменти ҳисобланади. кўзгули телескопларда тасвир, унинг оптик ўқи яқинидан қайтган нурларда жуда тиниқ чиқиб, бош оптик ўқдан узоқда қайтган нурларда у бузила бошлайди (ўқдан ташқари аберрация туфайли). шунинг учун ҳам рефлекторлар ёрдамида …
5
измдан холи бўлишини таъминлаши билан муҳим ҳисобланади. одатда бундай системада бузилмаган (виньетированиесиз) катта кўриш майдонига эришиш учун пластинканинг диаметри ни кўзгунинг диаметри - никидан кичик қилиниб, телескопнинг ўлчами нисбат кўринишида берилади. собиқ иттифоқда шмидт системасидаги биринчи телескоп энгельгардт (эстония) обсерваториясида 1938 йилда ишга туширилди. 2. д. д. максутовнинг менискли системаси, совет олими д. д. максутов томонидан 1941-1944 йилларда кашф этилган бўлиб, сферик бош кўзгудан ва унинг фокал текислигидан олдин ўрнатилган оптик кучи тахминан нолга тенг бўлган сферик линзали менискдан ташкил топган ( -расм). бундай системада аберрациянинг деярли ҳамма тури (сферик ва хроматик аберрация, кома, астигматизм) йўқотилганлиги билан бошқа системалардан афзал ҳисобланади. минск рефракторларининг ахроматик объективларига нисбатан қарийб минг марта кам хроматик аберрацияга эга бўлиб, оддий шиша-кродедан қилиниши қулай. менискли системадаги телескоплар трубасининг катталиги, ҳашаматли минора (куполо) талаб қилмаслиги, бинобарин кам харажатлиги билан ҳам катта аҳамият касб этади. менискли телескопларнинг ўлчами ҳам шмидт системасиники каби кўринишда ёзилиб, -меинскнинг диаметрини, -эса бош …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "астрофизик инструментлар"

1662983578.doc ÷ ø ö ç è æ f d a d a d 2 0 5 0 5 1 d 2 d 2 1 d d 2 1 d d 1 d 2 d 2 r e es ф p = = f d a = 2 2 t ka f d e = ÷ ø ö ç è æ = k α β f f k = = λ d = d l α 1 s 2 s 1 s ¢ 2 s ¢ l 2 α tg 2f × = l α f × = l 3 57 α f 0 , = l f 3 57 α μ 0 , = = l мм 0 мм ' …

Формат DOC, 206,0 КБ. Чтобы скачать "астрофизик инструментлар", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: астрофизик инструментлар DOC Бесплатная загрузка Telegram