галактикамизнинг тузилиши. галактика объектлари. галактикада юлдузларнинг тақсимланиши

DOC 57,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇
1
1662984175.doc галактикамизнинг тузилиши. галактика объектлари. галактикада юлдузларнинг тақсимланиши. юлдуз тўдалари ва туманликлар режа: 1. галактикамизнинг тузилиши ва ўлчамлари. 2. галактикамиз объектлари ( ташкил этувчилари). 3. галактикада юлдузларнинг тақсимланиши. 4. юлдуз тўдалари ( шарсимон ва сочма). 5. газ- чанг туманликлар. энди коинот тузилиши ҳақидаги замонавий тасаввурлар билан танишамиз. бу бизга қуёш системамиз, жумладан ернинг коинотдаги ўрни ҳақида тушунча беради. бизнинг галактикамиз. тунда қоронғу осмонга қараб бутун осмон бўйлаб чўзилган ёруғ камарга кўзимиз тушади. бу ( сомон йўлидир. сомон йўли бўйлаб кузатилса, унинг ҳамма қисмининг кенглиги бир хил эмаслигига кўзимиз тушади. оддий дала дурбин ёхуд кичиқроқ телескопдан сомон йўлиги каралгандаёк у ғиж-ғиж юлдузлардан ташкил топгани кўринади. унинг айрим қисмларида юлдузлар асло кўринмайди. бунинг сабаби, сомон йўлининг шу қисмида жойлашган газ-чанг булутлар бўлиб, уларда юлдузларнинг нурланишлари ютилиб бизга кўринмайди. осмонда кўринадиган барча юлдузлар, галактикамизнинг таркибини ташкил қилади. бизни қуёш ҳам (бир оддий юлдуз сифатида), шу улкан юлдузларнинг тўдасининг аъзоси бўлгани учун биз уни …
2
дуз борлигини маълум қилади. махсус кузатишлар эса, юлдузларнинг улкан бу тўдаси унинг маркази атрофида айланишини маълум қилади. барча юлдузлар, жумладан қуёш (ўз “оила аъзолари”- планеталарни эргаштириб), галактикамиз ядроси атрофида сомон йўли текислигига (галактикамизнинг экватор текислиги ҳам дейилади) параллел равишда айланади. бунда юлдузларнинг тезликлари, уларнинг галактикамиз ядросига яқин ёки узоқ жойлашганига кўра ҳар хил бўлади. қуёш ва унинг яқинида жойлашган юлдузларнинг айланиш тезликлари секундига 250 км ни ташкил қилиб, даври тахминан 200 млн йилга тенг. юлдузлар галактикамизнинг асосий қисмини ташкил қилади. бироқ бу деган сўз, у фақат юлдузлардан тузилган дегани эмас, унда юлдузлардан ташқари юлдузларнинг турли системалари (қўшалоқ юлдузлар, каррали юлдузлар, юлдуз тўдалари ва гужлари), юлдузлараро газ ва чанг муҳит (булутлар ва туманликлар), космик нурлар (водород ва гелий атомлари ва бошқалар) учрайди. галактикада материя: ҳар иккала кўринишда модда ва майдон (электромагнит ва гравитацион майдон кўринишида) ҳам учрайди. асримизнинг 20-йилларида галактикамиздан ташқарида, миллионлаб ёруғлик йили масофасида, бизнинг галактикамизга ўхшаш ва миллиардлаб юлдузлардан …
3
тоғлик районларда тунда уни оддий кўз билан кўрса ҳам бўлади. у андромеда юлдуз туркумида ёруғ туман доғ шаклида кўринади. спирал галактикалар коинотда кенг тарқалган бўлиб, бизга қўшни бошқа шундай галактика м-51 номи билан машҳур. унгача масофа 1, 8 миллион ёруғлик йилини ташкил қилади. нотўғри формадаги бизга қўшни галактикалар катта ва кичиқ магеллан булутлари деб ном олган. бир- бирига яқин жойлашган галактикалар ўзаро динамик боғланиб, бу галактикаларнинг масса маркази атрофида айланадиган, бир системани ташкил этади. галактикаларнинг бундай системаси -маҳаллий галактик тўда дейилади. коинотда маҳаллий галактик тўдалар топилган. қувватли телескопларнинг ишга тушиши билан коионтнинг кўринадиган чегараси биздан янада катта масофага узоқлашди. бундай қувватли телескопларда кузатишлар, биздан жуда узоқ масофаларда галактикалар тўдаларининг тўдалари ҳам борлигини маълум килди. улар фанда ўтагалактикалар деб ном олди. ўтагалактикалар, бугунги кунда, коинотда кузатиладиган энг йирик система ҳисобланади. умуман ҳозирги замонда кўзга кўринадиган коинотнинг қисми (унинг радиуси 10- 12 миллиард ёруғлик йилини ташкил этади) эса метагалактика деб юритилади. метагалактикада …
4
кача боради. сочма юлдуз тўдаларининг яхши ўрганилган типик вакиллари -савр юлдуз туркумидаги хулкар деб номланган тўда бўлиб, қуёш системасидан парсекли масофада жойлашган. шарсимон юлдуз тўдалари сочма юлдуз тўдаларидан химик состави билан фарқланади. хусусан сочма юлдуз тўдаларининг спектрида оғир элементларнинг миқдори 1-4 процентни ташкил қилгани ҳолда, шарсимон тўдаларда атиги 0, 1-0, 01 процентни ташкил қилади. бундай ҳол маълум галактикада шарсимон ва сочма юлдуз тўдаларининг пайдо бўлишида турлича шароит мавжуд бўлганидан далолат беради. шунингдек, бу шарсимон тўдалар ҳали оғир элементларга бойиб улгурмаган сферик формадаги протоғалактик газ туманлигидан пайдо бўлган деган илмий гепотезанинг тугилишига олиб келди. фойдаланилган адабиётлар: 1. мартинов д.я. курс общей астрофизики.- м., наука- 1990. 2. мартинов д.я. курс практическая астрофизики.- м., наука 1997. 3. миннарт м. практическая астрономия.- м., мир-1991. 4. собелев в.в. курс теорической астрофизики.- м., наука-1985. 5. шкловский и.с. звезды. их рождения, жизнь и смерт.- м.,наука-1995. 6. www.ziynet.uz
5
галактикамизнинг тузилиши. галактика объектлари. галактикада юлдузларнинг тақсимланиши - Page 5

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "галактикамизнинг тузилиши. галактика объектлари. галактикада юлдузларнинг тақсимланиши"

1662984175.doc галактикамизнинг тузилиши. галактика объектлари. галактикада юлдузларнинг тақсимланиши. юлдуз тўдалари ва туманликлар режа: 1. галактикамизнинг тузилиши ва ўлчамлари. 2. галактикамиз объектлари ( ташкил этувчилари). 3. галактикада юлдузларнинг тақсимланиши. 4. юлдуз тўдалари ( шарсимон ва сочма). 5. газ- чанг туманликлар. энди коинот тузилиши ҳақидаги замонавий тасаввурлар билан танишамиз. бу бизга қуёш системамиз, жумладан ернинг коинотдаги ўрни ҳақида тушунча беради. бизнинг галактикамиз. тунда қоронғу осмонга қараб бутун осмон бўйлаб чўзилган ёруғ камарга кўзимиз тушади. бу ( сомон йўлидир. сомон йўли бўйлаб кузатилса, унинг ҳамма қисмининг кенглиги бир хил эмаслигига кўзимиз тушади. оддий дала дурбин ёхуд кичиқроқ телескопдан сомон йўлиги каралгандаёк у ғиж-ғиж юлдузлард...

Формат DOC, 57,5 КБ. Чтобы скачать "галактикамизнинг тузилиши. галактика объектлари. галактикада юлдузларнинг тақсимланиши", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: галактикамизнинг тузилиши. гала… DOC Бесплатная загрузка Telegram