ilk o‘rta asrlar davlatchiligi tarixi v-viii asrlar

DOC 97,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1555493989_74154.doc ilk oârta asrlar davlatchiligi tarixi v-viii asrlar reja: 1. kidariylar, xioniylar va eftalitlarning siyosiy hamda etnik tarixi. 2. turk xoqonligi davrida davlat boshqaruvi. 3. gâarbiy turk xoqonligi. kidariylar, xioniylar va eftalitlarning siyosiy hamda etnik tarixi. milodning iv-v asrlari oârta osiyo qadimgi tarixining muhim bosqichlaridan hisoblanadi. ulkan kushonlar davlati ichki va tashqi kurashlar natijasida bir qancha mustaqil davlatlarga boâlinib ketadi. oârta osiyoning janubida uning tarixidan toxariston va marv ajralib chiqadi. ulardan shimolda esa sugâd alohida boâlsa, uning sharqiy tomonida ustrushona joylashadi. ustrushonaga tutash hududlarda fargâona, oârta osiyoning shimoliy hududlarida choch va xorazm mulklari mustaqil edi. bu davrda oârta osiyoda boâlib oâtgan siyosiy jarayonlar koâp sonli ichki va tashqi urushlar bilan bogâliq edi. shuningdek, milodiy iv-v asrlar oârta osiyo hududlariga koâchmanchi qabilalarning kirib kelishi, qabilalar ittifoqi yuzaga kelishi, yangi siyosiy kuchlardan biri kidariylar boâlib, ular haqidagi asosiy maâlumotlar xitoyning beyshi solnomasida hamda gâarb muallif tarixchilaridan biri prisk paniyskiy maâlumotlarida uchraydi. tadqiqotchilarning …

gâon koâhna shahri boâlgan. bu fikrni l.n.gumilyov ham qoâllab-quvvatlaydi. ammo, bu fikrni koâpchilik olimlar eâtirof etmaydilar va balki qarshi atroflarida kidariylarning kandaydir kichik guruhlari joylashgan boâlishi mumkin degan fikrni bildirdilar. tadqiqotchilar kidar hukmronlik qilgan davrni iv asrning ikkinchi yarmi va v asrning birinchi choragi bilan belgilaydilar. kidar (yoki kidara) avval boshda eron shohi shopur ii ga boâysungan. oq xunlar bostirib kelishi bilan oâz oâgâli pironi peshovarda qoldirib shimolga yoâl olgan. oq xunlar bilan kurash manbalarda 400-yillarga toâgâri kelishi taâkidlangan. kidar shopur ii (309-379 yy)ning zamondoshi boâlib, avvalambor kushonlar hokimiyatining davomchisi sifatida ularga boâysunib kelgan hamda xioniylar yordamida baqtriyada kushonlar hokimiyatiga chek qoâygan. kidariylar tez orada amudaryo oâng va chap qirgâoq havzasi hamda sugâdning katta qismini egallaydilar. manbalarning guvohlik berishicha, kidariylar eron sosoniylari bilan koâpmartalab urushlar olib boradilar. bu urushlar ayniqsa sosoniy podsholari varaxran v (420-438 yy.) va yozdigard ii (438-457 yy.) davrlarida ayniqsa avjiga chiqadi. 456 yilda boâlib oâtgan navbatdagi …

n harakat qilib sosoniylar bilan toâqnashadilar. bu toâqnashuvlar hamda xioniylar yoâlboshchisi grumbat, ularning suriyadagi umda shahrini qamal qilganliklari haqida ammian marsellin maâlumotlar beradi. dastlabki harakatlarda xioniylar magâlubiyatga uchrasalarda, keyinroq ular sharqqa tomon yurishlar qilgan sosoniylar shohi shopur ii ga qattiq zarbalar beradilar. k.treverning fikricha, xioniylar iv asrning 70-yillarida oâzining kuchaygan pallasiga kiradi. oârta osiyoda kidariylar va eftalitlar hukmronligi oârnatilgach xioniylarning siyosiy ahvoli oâzgaradi va ular eftalitlarga tobe boâlib qoladi. afsuski, xioniylar va kidariylarning davlat boshqaruvi tizimi haqidagi maâlumotlar bizgacha yetib kelmagan. xioniylar va kidariylarga nisbatan eftalitlar haqidagi maâlumotlar nisbatan koâproq saqlangan. shunga qaramadan eftalitlarning kelib chiqishi haqidagi olimlarning fikrlari turlicha. misol uchun, s.p. tolstov, a.n.bernshtom, k.v.trever kabi olimlar eftalitlarning ilk vatani sirdaryoning quyi oqimi deb hisoblasalar, a.mandelshtam, r.grishman, l.gumilyov, k.yenoki kabi olimlar esa eftalitlar vatanini badaxshon deb hisoblaydilar. b.litvinskiy va k.inostransevlar eftalitlarning ilk vatani fargâonaning togâ oldi hududlari boâlganligi haqidagi fikrni ilgari suradilar. ularning turkiy halqlar boâlganligi haqidagi masala oâzil-kesil …

yy.) yaâni ular xitoyga birinchi marta elchi yuborgan davrga toâgâri keladi. maâlumotlarga koâra, shu davrdan to 531 yilga qadar eftalitlar xitoyga 13 marta elchi joânatadilar. kuch-qudrat jihatdan mustahkamlanib olgan eftalitlar oârta osiyo va shimoliy hindistondagi kata yerlarni ishgâol etishga kirishadilar. eftalitlarning janubdagi asosiy raqiblari eron sosoniylari edi. eftalitlar asta-sekin janubiy hududlarni oâzlariga boâysundirar ekanlar, ularning sosoniylar bilan munosabatlari keskinlasha boradi. eftalitlar va sosoniylar oârtasidagi kurashlar podsho peroâz (459-484 yy.) davriga toâgâri keladi. 484 yilda eftalitlar va sosoniylar oârtasida marv yaqinida boâlib oâtgan jangda sosoniylar magâlubiyatga uchraydilar. eftalitlar 467-473 yillarda sugâdda mustahkam oârnashib olgan boâlsalar, 477-520 yillar mobaynida gandxarni ishgâol etib, u yerdan kidariylarni siqib chiqaradilar. 490 yilda eftalitlar urumchini, 497-509 yillar orasida qashgâarni bosib, deyarli butun sharqiy turkistonda oâz hukmronliklarini oârnatadilar. shunday qilib, vi asrning boshlariga kelib, eftalitlar anchagina katta hududlarni egallagan edilar, koâpchilik manbalar eftalitlarning dastavval koâchmanchi xalqlar boâlib, keyinchalik oâtroqlashganligi haqida maâlumot beradi. shuning uchun ham ayrim tadqiqotchilar …

ganlar. eftalitlar davlati yarim asrga yaqin yashagan boâlsada oârta osiyo xalqlari tarixida muhim rol oâynadi. eftalitlarning etnik kelib chiqishi masalalari ancha murakkab hisoblanadi. bu murakkablik shu bilan izohlanadiki, arab manbalari va tangashunoslik maâlumotlarida eftalitlar podsholari faqat turklarga xos boâlgan unvon-tegin, xoqon unvonlari bilan tilga olinadi. shu bilan birgalikda tangalarda aks etgan podsholar aniq yevropoid irqini beradi. bu holatlar ayrim tadqiqotchilarning eftalitlarni turkiy xalqlar deb hisoblashlariga sabab boâldi. prokopiy kesarskiy eftalitlar haqida shunday maâlumot beradi: âeftalitlar xun xalqlari qabilasi boâlib, barcha xunlar ichida ular yagona oq tanlidir. turmush tarzi jihatidan ham ular boshqa xunlarga oâxshamaydilar va boshqa xunlarga oâxshab xayvonlardek yashamaydilar. ular bitta podsho boshqaruvida turadilar. bu podsho rimliklar yoki boshqalardan qolishmaydigan holda aholiga gâamxoârlik koârsatadi, oâzaro va qoâshnilar bilan boâlgan munosabatlarda adolat mezonlariga amal qiladi.â v asrda yashagan lazar parbskiy eftalitlarni yetti qabiladan iborat massagetlarning yetakchi urugâlaridan biri ekanligi haqida maâlumot beradi. xitoy manbalarida eftalitlar yuyechjilarning boshqa bir koârinishi yoki …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "ilk o‘rta asrlar davlatchiligi tarixi v-viii asrlar"

1555493989_74154.doc ilk oârta asrlar davlatchiligi tarixi v-viii asrlar reja: 1. kidariylar, xioniylar va eftalitlarning siyosiy hamda etnik tarixi. 2. turk xoqonligi davrida davlat boshqaruvi. 3. gâarbiy turk xoqonligi. kidariylar, xioniylar va eftalitlarning siyosiy hamda etnik tarixi. milodning iv-v asrlari oârta osiyo qadimgi tarixining muhim bosqichlaridan hisoblanadi. ulkan kushonlar davlati ichki va tashqi kurashlar natijasida bir qancha mustaqil davlatlarga boâlinib ketadi. oârta osiyoning janubida uning tarixidan toxariston va marv ajralib chiqadi. ulardan shimolda esa sugâd alohida boâlsa, uning sharqiy tomonida ustrushona joylashadi. ustrushonaga tutash hududlarda fargâona, oârta osiyoning shimoliy hududlarida choch va xorazm mulklari mustaqil edi. bu davrda o...

Формат DOC, 97,0 КБ. Чтобы скачать "ilk o‘rta asrlar davlatchiligi tarixi v-viii asrlar", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: ilk o‘rta asrlar davlatchiligi … DOC Бесплатная загрузка Telegram