amir temur davrida moliya pul siyosati

DOC 44.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1549529527_73999.doc amir temur davrida moliya pul siyosati reja: 1.amir temurning hokimyat tepasiga kelishi 2.amir temurning moliya –pul siyosati 3.amir temur tominidan zarb qilingan tangalar. amir temurning hokimyat tepasiga kelishi amir temur bin tarag’ay 736 hijriy yili (milodiy 1336 yil 9-aprelda) shaxrisabz shaxriga yaqin xo’ja ilg’or qishlog’igada tug’ulgan. otasi tarag’ay barlos urug’ining nufuzli beklaridan bo’lganligi uchun ham har yili bir marta ila daryosi bo’yidagi olmaliq shaxriga xon tomonidan chiqariladiganqurultoyga taklif qilinar edi. 1362 yilning kuzida tug’luq temurxon movorounnahrni o’g’li ilyosxo’jaga qoldirib o’z qaroprgohi mo’g’iliston (sharqiy turkiston)ga qaytib kelayotib, o’g’liga yordamlashish uchun amir temurni lashkarboshi qilib qoldirdi. lekin amir temur ilyosxo’ja bilan chiqisha olmay samarqandni tashlab ketishga majbur bo’ldi. shu yili seistonda bo’lgan janglarda amir temur o’ng qo’li va oyog’idan og’ir yaralandi. ilyosxo’ja 1365 yil movorounnahrni qaytadan bo’ysunditish ushun toshkentga yurish boshladi. amir temur va xusayn boshchiligidagi lashkar ilyosxo’ja qo’shinlari bilan chinoz va toshkent oralig’idagi bir maydonda to’qnashdi. jang paytida kuchli jala …

dak buxoriylarni doga tortadi. amir temur faqat mavlonzoda saqlab qoladi. bu esa amir temur va xusayn o’rtqasidagi munosabatlarni keskinlashadi. ikki amir o’rtasida asosiy to’qnashuv 1370 yil aprelda balx yaqinida yuz beradi va amir xusayn mag’lub bo’ladi. 1370yil 9-aprel kuni chig’otoy ulusining barcha beklari balx shaxriga to’planib quriltoy o’trazadilar va amir temurni movorounnahr hukmdori etib taynladilar. amir temur chig’atoy avladidan qozonxonning qizi saroymulkxonimni nikoxiga oladi va “ko’ragon” (mo’g’ilchada - kuyov) nomini oladi. amir temur xokimyat tepasiga kelgan davrda turon va boshqa mamlakatlarda feodal tarqoqlik, parokandalik va o’zaro urushlar avjiga mingan, ayrim siyosiy –harbiy guruhlar turon va unga qo’shni yerlarga talon-tarojlik hujumlarini kuchaytirgan edi. shuning uchun xam amit temur o’z davlat sarxadlarini mustaxkamlash uchun eng oldin harbiy yurishlarni mo’g’ilistondan boshladi. amir temur 1371-1390 yillari mo’g’ilistonga etti marta harbiy yurish yushtirdi va oxitgi harbiy yurishida qamariddin va uning amirlarini irtish daryosining narigi tomoniga surib tashladi. amir temur movarounnaxrning g’arbidagi xorazm xarazmshohlaridan husayn, yusuf …

l qilgan. davlat xazinasi samarqanddagi ko’ksaroy va hirotdagi ixtiyoriddin qal’asida saqlanardi. amir temur davlatning mustaqil moliya siyosatini takomillashtirish uchun o’z davlati tarkibiga kirgan barcha mamlakatlar moliyasini bir tizimga birlashtirdi va ularni ma’muriy boshqarish talablari asosida idora qilish usullarini joriy qildi. agar evropada birinchi byudjet tuzilishi angliya va fransiyada xvii-asrda paydo bo’lgan bo’lsa, amir temur o’z davlatida undan 3 asr avval mamlakatni idora etishda byujetning dasrlabki kurtaklarini ishlab chiqdi va joriy qildi. moliya –pul tizimini rivojlantirilishi mamlakatni yuksalishiga kuchli ta’sir qilardi. pulning jamiyat iqtisodida o’ynagan roli kuchayib borganligi uchun qishloq xo’jalik mahsulatlaridan olinadigan soliqni naqd aqcha bilan olish imkonini berdi. bu davrda asosan qishloq xo’zaligi bilan bog’liq ikki turdagi – xiroj va ushr solig’idan boshqa savdogarlar va hunrmandlar zakot to’laganlar, chegaradan o’tgan mollar hisobidan boj olingan. bular davlat xazinasi manbai bo’lgan. bundan tashqari oltin va kumushga o’xshash nodir metallarni qazib olish va ularni sotish, tangalar zarb qilish, turli jarimalar, sovg’alar, varissiz …

d, yazd, isfahon, qarshi, kashon, kermon, qum, mordin, mahmudobod, mashhad, sava, samarkand, sultoniya, tabriz, xorazm, shabankar, shiroz, shemaha, shayh abu ishoq hirot va boshqa 40 ga yaqin shaharlarda ham zarb qilingan. yozma manbalarda biz yuqorida tilga olgan hududlardagi shaharlardan boshqa hindiston, turkiya, misr va shom podshohlari ham amir temur nomi bilan tilla, kumush tangalar zarb qilganligi ma`lum. masalan, ibn arabshox o’zining "amir temur tarixi” asarida "turk sultoni boyazidning ustidan g’alaba qilgandan so’ng uning o’g’illaridan rum podshohlaridan biri isfandiyor amir temur huzuriga kelib, amir temurga itoat izhor etdi. temur uni sevinch bilan qarshi olib, isfandiyorni rumdagi o’z martabasida barqaror etdi va unga o’z tevarak-atrofdagi amirlarga mahmudxon va ulug’ amir temur ko’ragon nomi bilan hutba o’qitib, pul zarb qilishlarini amr etdi” - deb yozsa, sharafuddin ali yazdiy "zafarnoma"da: "amir temur turk sultoni ustidan g’alaba qilgandan so’ng o’z elchilarini shu davrdagi misr va shom podshohi barquqning o’g’li malik nosirga jo’natdi. malik nosir amir …

da zarb qilinishi davlat tomonidan qattiq nazorat qilib turilar edi. ayni chog’da bu tangalardagi mahalliy bezaklarning o’ziga hos nafisligi saqlanib qolgan bo’lib, hirot, mashxad, isfahon, tabriz va bog’dodda zarb qilingan tangalarda bu hususiyat yaqqol ko’zga tashlanadi. amir temur o’zining birinchi tanga pullarini 774/ 1372-73 yillari chig’atoy honlarining andozasi bo’yicha zarb qilgan bo’lsa ham, lekin 1380 yillarga kelib pul islohoti olib borilishi natijasida yangi shakildagi pullarni o’z nomi bilan zarb qildirdi. eski tanga pullarni esa hazinaga qaytarib olib, ularni eritgan. yangi andozadagi tanga pullarni zarb kilganligi uchun ham uning birinchi chiqargan pullari turli joylarda topilgan dafina (hazina)larda juda kam uchraydi.amir temur davlatida 1380 yillari samarkand va horazmda onda-sonda oltin tangalar zarb qlingan bo’lsa ham, bu tangalar butun dunyodagi numizmatika kolleksionerlari uchun kamyob nodir tanga hisoblanadi. amir temur kumush tanga pullarining qadr qimmati shuncha baland bo’lganki, 1403 yili amir temur saltanatini ziyorat qilgani kelgan kastiliya (ispaniya) elchisi ryui gonsales de klavihoning yozishicha: …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "amir temur davrida moliya pul siyosati"

1549529527_73999.doc amir temur davrida moliya pul siyosati reja: 1.amir temurning hokimyat tepasiga kelishi 2.amir temurning moliya –pul siyosati 3.amir temur tominidan zarb qilingan tangalar. amir temurning hokimyat tepasiga kelishi amir temur bin tarag’ay 736 hijriy yili (milodiy 1336 yil 9-aprelda) shaxrisabz shaxriga yaqin xo’ja ilg’or qishlog’igada tug’ulgan. otasi tarag’ay barlos urug’ining nufuzli beklaridan bo’lganligi uchun ham har yili bir marta ila daryosi bo’yidagi olmaliq shaxriga xon tomonidan chiqariladiganqurultoyga taklif qilinar edi. 1362 yilning kuzida tug’luq temurxon movorounnahrni o’g’li ilyosxo’jaga qoldirib o’z qaroprgohi mo’g’iliston (sharqiy turkiston)ga qaytib kelayotib, o’g’liga yordamlashish uchun amir temurni lashkarboshi qilib qoldirdi. lekin amir temur ilyo...

DOC format, 44.5 KB. To download "amir temur davrida moliya pul siyosati", click the Telegram button on the left.

Tags: amir temur davrida moliya pul s… DOC Free download Telegram