ўзбекистонда қадимги давлатчиликнинг турлари ва бошқарув шакли

DOC 79,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1555317072_74088.doc ўзбекистонда қадимги давлатчиликнинг турлари ва бошқарув шакли режа: 1. ўзбекистон худудида ривож топган илк шаҳар-давлатлар. 2. аҳамонийларнинг чекланмаган подшо ҳокимияти (мутлоқ монархия) сатрапликларда бошқарув тизими. 3. александр македонскийнинг бошқарув фаолияти; юнон-бактрия давлат бошқарув тартиби ва давлат тузими. ўзбекистон худудида ривож топган илк шаҳар-давлатлар. ўтган асрнинг иккинчи ярмидан бошлаб ўзбекистоннинг бронза даврига оид ёдгорликларни кенг миқёсда тадқиқ этилиши натижасида ушбу ҳудудларнинг қадимги тарихи ва маданияти тўғрисида бой маълумотлар олинди. турли йилларда жанубий ўзбекистон ҳудудларида илк, ривожланган ва сўнгги бронза даври илк деҳқончиликнинг пайдо бўлиши ва ривожланиши, урбанизация жараёнлари ҳамда илк давлатчилик масалалари, маданий ва иқтисодий алоқалар, ҳунармандчиликнинг тараққий этиши масалалари бўйича а.асқаров, э.ртвеладзе, а.сагдуллаев, т.ширинов, б.абдуллаев, у.рахмонов, э.сайко, ш. шайдуллаев каби олимлар тадқиқот ишлари олиб бордилар. ушбу тадқиқотлар натижасида бронза ва илк темир даври ўлкамиз жанубий ҳудудларида бўлиб ўтган ижтимоий-иқтисодий, сиёсий ва маданий тараққиёт масалалари ва айниқса, ушбу ҳудудларда илк шаҳарларнинг пайдо бўлиш асослари ва ривожланиш босқичлари, илк давлатчиликнинг пайдо …

ўзлаштирадилар. бронза даврига келиб эса бу ҳудудларда бошқа кўринишга эга бўлган ҳамда ўзига хос хўжалик шаклидаги янги маданиятлар шакллана бошлайди. ушбу маданият соҳиблари яшаган масканлардан бири сополлитепа бўлиб, бу ёдгорлик сурхондарё вилояти шеробод тумани ҳудудида, куҳитангтоғдан оқиб тушувчи кичик дарёнинг қадимги ирмоғи бўйида жойлашган. сополлитепа пайдо бўлган сой маҳаллий аҳоли орасида ўланбулоқсой деб аталади. жанубий ўзбекистон ҳудудларида ҳозирги кунга қадар аниқ бўлган энг қадимги ўтроқ деҳқончилик жараёнлари, тадқиқотчиларнинг фикрича, қуйидаги бешта асосий босқичга бўлинади: 1. сополли босқичи -мил. авв. 1700-1500 йй. 2. жарқўтон босқичи -мил. авв. 1500-1350 йй. 3. кўзали босқичи -мил. авв. 1350-1200 йй. 4. молали босқичи - мил. авв. 1200-1050 йй. 5. бўстон босқичи – мил.авв. 1050-900 йй. ушбу босқичларнинг саналари тадқиқотчилар томонидан махсус таҳлил этилиб илмий жиҳатдан асосланган (а.асқаров). тадқиқотлар таҳлилидан шундай хулоса чиқаришимиз мумкинки, шимолий бақтриянинг қадимги шаҳарлари узоқ давом этган тарихий жараёнлар ва турли: ижтимоий-иқтисодий, сиёсий, маданий ва табиий-географик омилларнинг таъсири натижасида шаклланиб келган. қадимги …

режавий тузилиши, саккизта кўп хонали турар-жойлар қисмларининг марказлашуви ва уларнинг йўлаклар билан ажралиб туриши, бўлма (отсек)лари бўлган ҳимоя деворлари. ундан ташқари, кулолчилик ва металлга ишлов бериш ҳунармандчилиги ҳамда деҳқончиликнинг етакчи мавқега эга бўлиши ҳам сополлитепа учун хосдир. тадқиқотлар натижаларига кўра, сополлитепа аҳолисининг асосий машғулоти сунъий суғоришга асосланган ўтроқ деҳқончиликдан иборат эди. қазишмалар пайтида катта хум кўринишидаги идишлардан ва омборхона вазифасини бажарувчи хоналар сатҳидан топилган арпа, буғдой, тариқ донлари ҳамда бутун сополлитепа мажмуида кўплаб учрайдиган дон янчгич, келисоп, кетмон ва ўроқлар айнан деҳқончилик хўжалигидан далолат беради. ундан ташқари, турар-жой қолдиқлари, қишлоқнинг тузилиши ва умуман археологик топилмаларнинг кўриниши ҳам манзилгоҳ аҳолисининг қадимги деҳқончилик маданиятига хос бўлган ўтроқ турмуш тарзини ифода этади. сополлитепа қишлоғи аҳолисининг яна бир муҳим хўжалик тармоғи чорвачилик эди. қазишмалар пайтида жуда кўплаб топилган уй ва ёввойи ҳайвонларнинг суяклари айнан мана шу жараёндан далолат беради. умуман олганда, сополли маданияти соҳиблари хўжалигида сунъий суғоришга асосланган деҳқончилик ва уй чорвачилиги манзилгоҳдаги иқтисодий …

истон ҳудудларидаги ўтроқ деҳқончилик шаклидаги археологик мажмуаларни умумий маданий жамоалар сифатида намозгоҳ тарихий-маданий бирлиги (нико - намазгинская историко-культурная общность) деб аташни таклиф этадилар. шунингдек улар никода маҳаллий кўринишлар ва ҳатто, алоҳида маданиятлар бўлиши мумкинлигини инкор этмайдилар. агар маълум ҳудудлардаги тарихий-маданий жараёнларнинг ўзига хослигини, географик жойлашув ва шарт-шароитларни ҳисобга оладиган бўлсак, бу фикрга қўшилиш мумкин. амударёнинг ўнг қирғоғида шаклланган сополлитепа-бронза давридаги дастлабки ўтроқ деҳқончилик қишлоғи ҳисобланади. аммо, кейинчалик, ўтроқ деҳқончилик жамоалари шимолий чегараларининг кенгайиши муносабати билан сополлитепа ўзининг илгариги аҳамиятини йўқота бошлайди ва бўшаб қолади ҳамда асосий марказ вазифаси эса, тоғ дарасидан чиқувчи йўл устидаги мустаҳкам қалъа сифатида пайдо бўлган жарқўтонга ўтади. жарқўтон ёдгорлиги сурхондарё вилояти шеробод туманидаги шеробод дарёсининг кўҳна ўзани бўстонсой ёқасида жойлашган. ушбу ёдгорликда 1973 йилдан бошлаб ўзлуксиз олиб борилган тадқиқот ишлари натижасида бу ҳудудларда рўй берган урбанизация жараёнларига кўплаб аниқликлар киритиш имконияти пайдо бўлди. хусусан, жарқўтондаги 100 гектардан кам бўлмаган ҳудуддан арки аъло, шаҳристон, улкан ибодатхона қолдиқлари, …

ки фазага, яъни молали (мил. авв.1200-1000 йиллар) ва бўстон (мил. авв. 1000-900 йиллар) фазаларига бўлиб ўрганиш имконияти пайдо бўлди. олиб борилган тадқиқотлар таҳлилидан шундай хулоса чиқариш мумкинки, мил. авв. ii минг йилликнинг ўрталарига келиб жарқўтон ўша ҳудудлардаги деҳқончилик билан шуғулланувчи аҳоли қабилалари уюшмаларининг мустаҳкам истеҳкомига айланади. афтидан, айнан мана шу истеҳком орқали ҳисор тоғ олди воҳалари ва жанубий тожикистоннинг ғарбий ҳудудларига шимолдаги аҳолининг кўчишлари бўлиб ўтади. айнан мана шу ҳудудлардан топилган ёдгорликлар топографияси ва уларни даврлаштириш ушбу жараён изчиллик билан бўлиб ўтганлигини кўрсатади. ундан ташқари яна шу нарса ҳам маълумки, бу жараённинг ривожланиши мил. авв. ii минг йилликнинг иккинчи ярми амударёнинг ўнг қирғоғидаги ўтроқ деҳқончилик турмуш тарзи кечирувчи аҳоли манзилгоҳларида аҳоли сонининг ўсиши ва ишлаб чиқарувчи кучларнинг тараққиёти учун ҳам кенг имкониятлар яратди. бронза даври жанубий ўзбекистон шаҳарлари ҳақида гап кетар экан шуни таъкидлаш жоизки, бу давр ёдгорликлари фақат археологик тадқиқотлар орқалигина ўрганилиб, бу даврдаги сиёсий-маъмурий тузилмалар ҳамда ижтимоий-иқтисодий муносабатлар …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "ўзбекистонда қадимги давлатчиликнинг турлари ва бошқарув шакли"

1555317072_74088.doc ўзбекистонда қадимги давлатчиликнинг турлари ва бошқарув шакли режа: 1. ўзбекистон худудида ривож топган илк шаҳар-давлатлар. 2. аҳамонийларнинг чекланмаган подшо ҳокимияти (мутлоқ монархия) сатрапликларда бошқарув тизими. 3. александр македонскийнинг бошқарув фаолияти; юнон-бактрия давлат бошқарув тартиби ва давлат тузими. ўзбекистон худудида ривож топган илк шаҳар-давлатлар. ўтган асрнинг иккинчи ярмидан бошлаб ўзбекистоннинг бронза даврига оид ёдгорликларни кенг миқёсда тадқиқ этилиши натижасида ушбу ҳудудларнинг қадимги тарихи ва маданияти тўғрисида бой маълумотлар олинди. турли йилларда жанубий ўзбекистон ҳудудларида илк, ривожланган ва сўнгги бронза даври илк деҳқончиликнинг пайдо бўлиши ва ривожланиши, урбанизация жараёнлари ҳамда илк давлатчилик масалалари, мад...

Формат DOC, 79,5 КБ. Чтобы скачать "ўзбекистонда қадимги давлатчиликнинг турлари ва бошқарув шакли", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: ўзбекистонда қадимги давлатчили… DOC Бесплатная загрузка Telegram