qashqadaryo vohasining mo‘g‘ullar davri tarixi

DOC 46,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1555409239_74123.doc qashqadaryo vohasining mo‘g‘ullar davri tarixi reja: 1.o‘lkaga mo‘g‘ullarning istilochilik yurishlari 2.mo‘g‘ullar davrida qashqadaryo vohasining iqtisodiy ahvoli 3.xiv asrning birinchi yarmida qashqadaryo vohasi o‘lkaga mo‘g‘ullarning istilochilik yurishlari xiii asrning birinchi choragi oxirlarida markaziy osiyoda, shuningdek, movarounnahrda kechgan olamshumul fojeiy voqealar muhammad xorazmshoh va chingizxon nomi bilan bog‘lanadi. ularning biri osiyo qit’asining g‘arbiy hududida ulkan saltanatni vujudga keltirgan bo‘lsa, ikkinchisi uning sharqiy qismidagi yurtlarni tamomila o‘ziga tobe qilgan qudratli va shavkatli hukmdorlar edi. sharqning bu ikki ulug‘ davlat egalari o‘rtasiga sovuqchilik tushishi va oxiroqibatda, uning dahshatli urushga tortishi jiddiy sabablarga bog‘lanar edi. umuman, chingizxon istilochilik siyosatining osiyo va ovrupoga qanday balolar, nechog‘li kulfatlar yog‘dirgani ta’rifga sig‘maydi. mo‘g‘ul xoni bilan xorazmshohning yovlashuviga asosiy sabab arab xalifaligi qutqulari edi. xalifalik bilan xorazmshohlarning adovati tarixi esa muhammadning otasi tekesh davridan gazak ola boshlagan edi. 1185 yilda xuroson hukmdori to‘g‘onshoh vafotidan so‘ng mamlakatda notinchlik vaziyati hukm suradi. garchand taxtga uning kichik yoshdagi o‘g‘li sanjarshoh chiqqan …

ibini ko‘radi va unga qarshi kurashishni maqsad qilib qo‘yadi. oqibatda 1196 yilning saratonida bag‘dod va xorazmshoh qo‘shinlari to‘qnashadi. xorazmliklarning ko‘li baland keladi. tekesh xorazmshoh o‘z podshohligining so‘shti yillarida kuchayib ketadi va xalifalikni tan olmaslik siyosatini ochiqoydin namoyish etadi. u xalifadan bag‘dodda xutba namozlarida o‘z nomini qo‘shib o‘kitishni talab etadi. akad.v.v.bartoldning mulohazasiga ko‘ra, abbosiylar bilan xorazmshohiylar o‘rtasidagi dushmanlikning boshlanishi sabablari ana shunda edi. tekesh o‘z saltanati hududlarini bir qadar kengaytirishga, harbiy va iqtisodiy quvvatini oshirishga muvaffaq bo‘lgan esada, xorazmshohiylar istiqbolini ulug‘ bir xavf ostida qoldiradigan omillarga ham yo‘l ochib ketgan edi. u 1200 yilning 3 iyulida olamdan o‘tadi. tekeshdan katta davlatgina emas, shu bilan birga, katta kulfat ham meros qoladi. bag‘dod va xalifa nosir bilan oshkora dushmanlik munosabatida bo‘lgan tekeshning avlodi mamlakatda katta kuch bo‘lgan ruhoniylar madadiga, qo‘llabquvvatlashiga umid bog‘lay olmasdi. bundan tashqari, tekesh xorazmshoh qipchoq xonlari bilan qudaandachilik munosabatlari o‘rnatishiga, ular bilan ittifoq tuzganiga qaramay, bu munosabatlarda ham samimiyat yo‘q …

ech narsa bilmaymiz», deb yozadi. shu davrdagi nasaf va unga tobe manzillar haqidchi? o.g.bolshakov bu xususda «kesh va nasaf tumanlari xi-xii asrlardagi tarixiy voqealardan bir chetda qolganligi boisidan, yozma manbalar bu joydagi shaharlar holati haqida fikr yuritish uchun ma’lumot bera olmaydi», degan fikrni bildiradi. qashqa vohasini xi-x1i asrdagi tarixiy voqeahodisalardan chetda qolgan edi deyish, bir yoqlama aytilgan fikr. bu yillarda buxoroda, samarqandda, umuman, movarounnahrda kechgan, yuz bergan shiddatli siyosiyijtimoiy o‘zgarishlar shu yurtning katta bir bo‘lagi bo‘lgan qashqa vohasini chetlab o‘tishi mumkin emas edi. bunga muhammad xorazmshoh bilan bog‘liq voqealar silsilasida ishonch hosil qilish mumkin bo‘ladi. movarounnahrni yakjilov qilish yo‘lida muhammad xorazmshohning katta to‘siqlarni yengib o‘tishi, nafaqat harbiy mahorat, shu bilan birga dono siyosat ham yuritishi lozim bo‘ladi. o‘tror hokimi bo‘ysunmaslik yo‘liga kiradi, uni tinchitishga to‘g‘ri keladi. xorazmdan muhammadning kuyovi rutbasida samarqandga qaytgan usmon qoraxitoylar bilan birlashib, unga qarshi kurashish yo‘lini tutadi. samarkand tez orada muhammad qo‘liga o‘tadi, usmon esa qatl …

edi. hatto omon davlatida ham xutbada muhammadning ismi sharifi qo‘shib o‘qiladigan bo‘ladi. bu vaqtda muhammad xorazmshoh saltanatiga faqat dasht ko‘chmanchi elatlari bosqin xavfini solib turar edi. o‘z davlatini kengaytirgan va mustahkamlagan, kuchaytirgan va qudratini oshirgan muhammad bag‘doddan, xalifadan xutbada o‘z nomini qo‘shib o‘qitishni talab qiladi. buni bir necha yil oldin uning otasi tekesh ham talab etgan edi. muhammad o‘z talabini nihoyatda qattiq va jidsiy yo‘sinda qo‘yadi. xalifa nosir xorazmshoh elchilariga rad javobini beradi. xalifalik bilan munosabat borgan sari keskinlashib ketadi. xalifa ismoiliylar yo‘lboshchisi jaloliddin hasan bilan ittifoqlashib, uning moddiy quvvatlashi hisobiga o‘z dushmanlarini yo‘q qilish yo‘lini tutadi. eng avvalo, xorazmshohning iroqdagi noibi o‘g‘ilmish o‘ldirib yuboriladi. bu voqea, shubhasiz, muhammad xorazmshohning sabr toqatini sinovdan o‘tkargan bo‘lak g‘arazlardan, tadbirlardan oshib tushadi. u endi xalifa nosirning kimligini oshkor qilish yo‘lini tanlaydi: 1215 yidda g‘aznani olish vaqtida xalifaning g‘uriylarni muhammad xorazmshohga qarshi qo‘ygani haqidagi hujjatlarni qo‘lga olganligini e’lon qiladi. muhammad xorazmshoh o‘z mulklaridagi imomlardan …

qoladi va ko‘p cherik nobud bo‘ladi. qo‘shindan oz sonli kishilar orqaga qaytib keladi. bu tabiiy ofat muhammad xorazmshohning obro‘sini tushirib yuboradi. voqea turlicha talqin etiladi, allohning xalifa tomonida ekanligi zikr etiladi. qo‘shin fojeasi muhammadning xalifaga bo‘lgan adovatini aslo susaytirmaydi. 1218 yilning fevralida (614 yil zul qa’dasida) u nishopurga qadam qo‘yar ekan, nosirni o‘lgan deb e’lon qiladi va yana nomini xutbadan chiqarib tashlatadi. shunday hol marv, balx, buxoro, saraxs kabi shaharlarda ham amalga oshiriladi. ammo xorazm, samarkand, hirot kabi shaharda xalifaga nisbatan tutilgan bu yo‘l ma’qullanmagan. xalifa bilan muhammad o‘rtasida nizo bir kunlik yoki bir yillik emas, balki otasi tekesh davridan boshlangan va tobora yuqori nuqtaga ko‘tarilgan edi. muhammad o‘zining iroqdagi noibi o‘g‘ilmish o‘ldirilishiga javob sifatida 1216 yilda shayx majdiddin bag‘dodiyni qatl ettirgan edi. bir jihatni tan olishga to‘g‘ri keladi. muhammad xorazmshoh davlatida uning islom poytaxti bag‘dod bilan bo‘lgan muxolifligini ma’qullamaydigan musulmonlar, ruhoniylar, din arboblari bo‘lgan. ular yetarli darajada katta kuch …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "qashqadaryo vohasining mo‘g‘ullar davri tarixi"

1555409239_74123.doc qashqadaryo vohasining mo‘g‘ullar davri tarixi reja: 1.o‘lkaga mo‘g‘ullarning istilochilik yurishlari 2.mo‘g‘ullar davrida qashqadaryo vohasining iqtisodiy ahvoli 3.xiv asrning birinchi yarmida qashqadaryo vohasi o‘lkaga mo‘g‘ullarning istilochilik yurishlari xiii asrning birinchi choragi oxirlarida markaziy osiyoda, shuningdek, movarounnahrda kechgan olamshumul fojeiy voqealar muhammad xorazmshoh va chingizxon nomi bilan bog‘lanadi. ularning biri osiyo qit’asining g‘arbiy hududida ulkan saltanatni vujudga keltirgan bo‘lsa, ikkinchisi uning sharqiy qismidagi yurtlarni tamomila o‘ziga tobe qilgan qudratli va shavkatli hukmdorlar edi. sharqning bu ikki ulug‘ davlat egalari o‘rtasiga sovuqchilik tushishi va oxiroqibatda, uning dahshatli urushga tortishi jiddiy sabablarga ...

Формат DOC, 46,5 КБ. Чтобы скачать "qashqadaryo vohasining mo‘g‘ullar davri tarixi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: qashqadaryo vohasining mo‘g‘ull… DOC Бесплатная загрузка Telegram