хон йўли

DOC 101,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1549525543_73976.doc хон йўли режа: 1. хон йўли 2. амир йўли ва тахта-қорача давони 3. буюк ипак йўли харитасининг жиззах-самарқанд қисми хон йўли ўзбекистон ҳудудидан ўтган буюк ипак йўлининг яна бир тармоғи “хон йўли” деб аталган. бу халқда мажор олими хермон вамбери маълумот беради. “унинг (мўғулларнинг) ўтрордан бухорога қайси йўл билан борганлиги аниқ маълум эмас. биз фақат унинг биринчи тўхтаган жойи сартоқ шаҳри эканини биламиз. бу шаҳар бухоронинг шимолида жойлашган.... муғуллар сартоққа “кутлуғ балиқ” (бахт шаҳри) деб ном беришган. бухоро элатидан чингиз забт этган иккинчи шаҳар-нур бўлган, у бу ерга туркман куловузларининг ёрдами билан янги йўлдан келган, кейин бу йўл кўп замонларгача “хон йўли” деб аталган. (16.21-22) бу йўл қайси жойлардан ўтган? xx асрни 70-80 йиларида буюк ипак йўлининг бўлиши мумкин бўлган ғарбий суғдиёнадан мирзачўл орқали ўрта сирдарё шаҳарларига кетадиган қисми топилди, у йўл марказий суғдиёнадан нурота тоғлари орқали ўтган. (22.67) ундан олдинги давр араб маълумотларида шарқий суғдиёна ва уструшана орқали …

рга эга бўлган иншоот бўлиб ҳажми 83х80 метрга тўғри келади. ҳовли айланасини 2 қатор ҳужралар ўраб олган. калтепанинг жанубий-шарқий бурчагида сардоба жойлашган бўлиб у баҳор сувлари билан тўлдирилган. йўлнинг кўп қисми нурота тоғларининг шимолий қисмидан v-vii асрларда ўтган ва серқатнов бўлган, кейин эса унутилган. бу йўлни тоғ сувайрғичидан катта-кичик аҳоли нуқталари боғлаган. булар ичида ҳозирга қадар сақланиб колиб ўз мавқеини йўқотмагани карнобдир. агар самарқанд олдида буюк ипак йўлининг жанубий тармоғи тоғ йўли “ амир йўли” ажралиб чиқса, самарқанддан унча узоқ бўлмаган жойдаги дабусия шаҳридан карноб орқали унинг шимолий тармоғи “хон йўли” ўтган деб айтиш мумкин. асфальт йўлдан енгил учиб бораётган автомобиль эрталабки туман билан қопланган зарафшон воҳасини ортда қолдириб, жануби-ғарбга-уфқда кўриниб турган чўққили тоғларга интилмоқда. орқада зиёвулдин станцияси, қадимий нарпай канали ва йўл чеккасидаги иҳота ўрмонлари бирин-кетин ортда колди. тоғолди текислиги аста-секин қирларга уланди. чап томонда зирабулоқ тоғининг қия ёнбағри жойлашган бўлиб, ёмғир сувлари таъсирида ювилавериб, сон-саноқсиз каналчаларга айланган. ўнгда …

ёлканинг марказида. ўтган асрнинг 50-йилларда эса посёлка чеккасида жойлашган эди. булоқ девор билан ўралган бўлиб, юқориси пахса гумбаз билан ёпилган. қарноб қадимий аҳоли пунктидир. биринчидан, одамлар маъдан эритиш ҳунари билан бронза асрида-уч минг йил олдин шуғулланган. иккинчидан, аҳоли пункти номининг келиб чиқиши камида ix-x асрларга тўғри келиб, мовароуннаҳрда ҳукмрон бўлган сўғд тили айрим жойларда ғарбий эрон тили гуруҳи билан алмашина бошланган ва бу тил ҳозирги тожик тили бўлган. учунчидан, қарноб қулай географик ўрнига кўра тоғ олди деҳқонлари ва чўлдаги чорвадорлар ўртасида савдо маркази бўлган. шундай қилиб, қарноб эрамизнинг бошларида «буюк ипак йўлининг» жануби-ғарбий тармоғида шарқ давлатлари ва ғарбий оврупони боғлаб турган йўл ёқасида пайдо бўлган. бу савдо йўли хитой ва оврупони 2000 йилдан ортиқроқ вақт мобайнида боғлаб турган. қарнобдан унча узоқ бўлмаган жойда эрамизнинг биринчи асрларида дабусия шаҳри барпо этилган бўлиб, кейинчалик чингизхон қўшинлари томонидан вайрон қилинган. дабусия шаҳрининг қолган қолдиқлари ҳали ҳам ўзининг ҳажми билан киши ақлини лол этади. …

аналидан сув ичган ва қулай иқлим шароитга эга эди. минглаб кишиларнинг жонига қасд қилувчи безгак касаллиги кам бўлган. унгача яқин бўлган йириқ савдо марказлари кармана ва рабинжонгача бир кунлик қарнобгача эса ундан ҳам камроқ йўл босилган. қарноб араб сайёҳлари хотираларида қизилқум орқали кесиб ўтувчи оғир йўлнинг бошланиши ҳисобланган. фақат шу жойдагина сайёҳ қумга кириб кетиш олдидан булоқдан чучук сув ғамлаб олиши, охирги марта қайрағоч соясида дам олиши, йўлбошловчи ёллаши, туя ва отлар сотиб олиши мумкин эди. кичкинагина чўл воҳасидан кейин теп-текис чаласаҳро бошланиб, тақир ва туз босган жойлар, саксовулларнинг жазирамада қуриган таналари учрарди. фақат ҳар жойда карвон йўли ёнида шўр қудуқлар учраши мумкин эди. «буюк ипак йўли» нинг жануби-ғарбий тармоғи зарафшон водийсини энг қисқа йўл билан дабусиядан бой савдо шаҳри пойкентга (ҳозир қашқадарё вилоятида) олиб чиқарди. бухоро орқали унга йўл анча олис, ўзаро уруш йилларида эса хавфли эди. ҳозирга қадар қарноб норасмий «чўл пойтахти» ҳисобланади. қадимий карвон йўллари ва сўқмоқлар …

арнобдаги булоқ тектоник ҳаракатларнинг оддий кучи билан пайдо бўлган. яъни чуқур ер остида ётган гранит тана, тектоник ҳаракатлар натижасида ҳар хил йўланишда, қалинлик ва катталикда бўлган ёриқлар билан парчаланган. йилнинг нам фаслларидан атмосфера ёғинлари-ёмғир, шудринг ва қор шаклида тупроқнинг юпқа қаватидан сингиб ўтади ва тош бағридаги юқорида айтилган ёриқлар бўйлаб ер ички қаватининг ҳарорати юқори бўлган жойларига тушади. сувнинг ҳарорати 23-25% гача исигач, ҳажми кенгайиб, юқорига кўтарилувчи оқим таъсирида ер юзига исиган ҳолда чиқади. сувнинг исиши эса ер ички қатламларидаги оддий юқори харорат таъсирида бўлади. бу ердаги пегматитлар-гранитнинг нодир қайта ишлашга берилувчан турлари, айниқса, юқори баҳоланади. яна турмалин, корунд ғамламалари аниқланган.зирабулоқтоғ марказида темир моддаси учрайди. бу ердаги барча фойдали қазилмалар саноатимиз заҳираси ҳисобланади. лекин ҳозир ҳам ва барча вақтларда табиатнинг буюк мўъжизаси бўлиб, «саҳро медалоъни»-қарнобота булоғи қолади. амир йўли ва тахта-қорача давони буюк ипак йўлининг марказий йўналишлари шаҳарлар давлатлар ва қитъалараро ўн икки минг километр масофадан ортиқ чўзилиб, уларни бир-бири …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "хон йўли"

1549525543_73976.doc хон йўли режа: 1. хон йўли 2. амир йўли ва тахта-қорача давони 3. буюк ипак йўли харитасининг жиззах-самарқанд қисми хон йўли ўзбекистон ҳудудидан ўтган буюк ипак йўлининг яна бир тармоғи “хон йўли” деб аталган. бу халқда мажор олими хермон вамбери маълумот беради. “унинг (мўғулларнинг) ўтрордан бухорога қайси йўл билан борганлиги аниқ маълум эмас. биз фақат унинг биринчи тўхтаган жойи сартоқ шаҳри эканини биламиз. бу шаҳар бухоронинг шимолида жойлашган.... муғуллар сартоққа “кутлуғ балиқ” (бахт шаҳри) деб ном беришган. бухоро элатидан чингиз забт этган иккинчи шаҳар-нур бўлган, у бу ерга туркман куловузларининг ёрдами билан янги йўлдан келган, кейин бу йўл кўп замонларгача “хон йўли” деб аталган. (16.21-22) бу йўл қайси жойлардан ўтган? xx асрни 70-80 йиларида буюк ип...

Формат DOC, 101,5 КБ. Чтобы скачать "хон йўли", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: хон йўли DOC Бесплатная загрузка Telegram