alisher navoiyning asarlari tarixiy manba sifatida

DOC 49.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1547355632_73829.doc alisher navoiyning asarlari tarixiy manba sifatida reja: 1.alisher navoiyning ijodida tarixiy mavzudagi asarlar. 2. alisher navoiyning tarixiy mavzudagi asarlari tavsifi. 3. â«tarixi anbiyo va hukamoâ» asari. 4. â«tarixi muluki ajamâ» asari. 5. â«xamsat ul-mutahhirinâ» risolasi. 6. â«holoti sayyid hasan ardasherâ» risolasi. 7. â«holoti pahlavon muhammadâ» risolasi. ushbu maâruzada alisher navoiy (1441-1501) nasriy asarlarining tarixiy manba sifatidagi xususiyatlariga eâtibor bermoqchimiz. chunki navoiyning ulkan sheâriy merosi, dostonlari va asarlari badiiy adabiyot namunasi sifatida keyoingi xx asrda ham yurtimizda juda katta eâtiborga sazovor boâlgan boâlsa-da, ammo uning tarix ilmiga qoâshgan ulkan hissasi, bizning fikrimizcha, tarixchi olimlarimiz eâtiboridan chetda qolib keldi. maxsus tarixiy asarlari ham faqat filologik nuqta-i nazardan oârganildi, xalos. alisher navoiy asarlarini manbashunoslik nuqta-i nazaridan tadqiq qilish uchun ming mukammal asarlar yigirma tomligini asos qilib olinish mumkin. alisher navoiy nasrda â«munojotâ», â«tarixi anbiyo va hukamoâ», â«tarixi muluki ajamâ», â«xamsat ul-mutahayyirinâ», â«holoti sayyid hasan ardasherâ», â«holoti pahlavon muhammadâ», â«vaqfiyaâ», â«majolis un-nafoisâ», â«nasoyim …

qurâoni karimâ»da va eng qadimiy manbalarda, umumiy tarixga oid abu jaâfar tabariyning (836-923) â«tarixi ar-rusul va mulukâ», abu rayhon beruniyning â«osor ul-boqiyaâ», hamda abu sulaymon ibn dovud binni abu-l-fazl muhammad binni dovud al-banokatiyning (vaf. 730/1330) â«ravzatu oli al-bob fi tavorix al-akobir va-l-ansobâ» (1317) yoki â«tarixi banokatiyâ» (xiv asr) nomli, hamdulloh binni abu bakr binni ahmad binni nasr al-mustavfi qazviniyning (vaf. 750/1350) â«tarixi guzidaâ» (744/1343), abulqosim firdavsiyning â«shohnomaâ», nizomiy ganjaviyning â«xamsaâ» va boshqa shu kabi asarlarda tarixiy voqealar, shuningdek, diniy tarixga oid maâlumotlar koâp. oâz davrining yirik olimi va tarixchisi sifatida alisher navoiy ham bunday manbalarni oârganib chiqqan, ular bilan yaqindan tanishgan. bu asarlar aksariyati arab va fors tilida boâlgani uchun, alisher navoiy turkiy-oâzbek tilida, koâplab qissalarni qiyosiy oârganish asosida oâz asarini yaratdi. u asar mazmun jihatidan umumiy tarixga oiddir. bu asar ikki qismdan iborat. birinchi qismda odam atodan tortib, nuh, iso, muso, yaqub, sulaymon, dovud, yusuf va boshqa paygâambarlar hayotiga …

afsilotlari keltirilmay, juda koâp oârinlarda maygâambarlar va ularning hayotiga oid voqealarga murjaat qilish uchraydi. manna shu jihatidan alisher navoiy asari ham tarixchi olimlar, ham tarixni oârganuvchi talabalar uchun katta ahamiyat kasb etadi. shuning bilan birga, u asarda alisher navoiyning mashhur tarixchi sharafuddin ali yazdiyga munosabati bayon etilgan. navoiy uning â«zafarnomaâ» asari muqaddimasini zikr qlar ekan, tarixchini â«mavlono sharaf ul-millat va davlaâ», yaâni â«davlat va millat sharafiâ» deb taâriflaydi. â«tarixi muluki ajamâ» asari alisher navoiyning ikkinchi tarixiy asari â«tarixi muluki ajamâ»dir. 890/1485 yildan soâng yaratilgan bu asarda eronda hukmronlik qilgan toârt sulola: peshdodiylar, kayoniylar, ashkoniylar va sosoniylar toâgârisida maâlumot keltirilgan. asar oxirida sulton husayn mirzo madhi oârin olgan. agar biz avvalroq yaratilgan â«saddi iskandariyâ» dostonida ham toârt sulola haqidagi maâlumot borligini nazarda tutsak, doston yaratish jarayonida alisher navoiy toâplagan maâlumotlarni maxsus tarixga oid asar sifatida ijod qilgan koârinadi. bunda alisher navoiy yuqorida nomlari zikr etilgan asarlar qatorida yana abu-l-hayr nasiriddin abdulloh …

sifatida ham qabul qilish mumkin. uning ichidagi maâlumotlarning sheâriy ifodasi â«saddi iskandariyâ»da keltirilgan boâlib, ularni boshqa tarixiy asarlar bilan qiyosiy oârganish alisher navoiyning tarixchi olim sifatidagi ijod qirralarini ochishga rdam berishi mumkin. â«xamsat ul-mutahhirinâ» risolasi alisher navoiyning uchinchi memuar biografik asari â«xamsat ul-mutahhirinâ»dir. u abdurahmon jomiy vafotidan soâng, yaâni 898/1492 yildan keyin yaratilgan. bu risola alisher navoiyning piri, ustozi va doâsti abdurahmon jomiyga bagâishlangan boâlib, ikki buyuk ijodkor oârtasidagi gâaroyib voqealar bayoni, jomiyning shajarasi, asarlari nomlari va ularga berilgan baholardan iborat. uni memuar-yodnoma asar deb atash mumkin. ushbu risola mazmunini ikki buyuk shaxs asarlaridagi lavhalar, xususan â«nasoyim ul-muhabbatâ», â«majolis un-nafoisâ» hamda ularning oâzaro xatti kitobati, ayniqsa, â«muraqqaâi mir alisherâ» toâplamidagi jomiyning dastxat maktublari boyitishga xizmat qiladi. â«holoti sayyid hasan ardasherâ» risolasi alisher navoiyning toârtinchi tarixiy asari, memuar biografik xarakterdagi risola boâlib, u â«holoti sayyid hasan ardasherâ» deb nomlanadi. oâziga â«otadayâ» mehribon boâlgan sayyid hasan ardasher toâgârisidagi asar toâgâridan toâgâri â«holotâ» …

ani, turli sohalar boâyicha bilim olganini yozadi. temuriylar saroyida xizmat qilib, doim hurmat va eâtiborda boâlgani, hatto sulton husayn mirzo unga katta davlat lavozimini taklif qilganida, dunyo ishlaridan yuz oâgirib, darveshlikni ixtiyor etganini zikr etadi. risolada sayyid hasan ardasherning tarixi, uning badiiy didi, turkiy va forsiy tildagi adabiyotni yaxshi bilishi, imom gâazzoliyning â«kimiyo-i saodatâ», fariduddin attorning â«mantiq ut-tayrâ» asarlarini xush koârishi, hayotida boâlib oâtgan voqealar tafsilotilarining eng muhimlari zikr etiladi. natijada, kitobxon koâz oângida temuriylar zamoni ziyolilarining yorqin vakili siymosi tarixi namoyon boâladi. oâsha davr ijtimoiy hayotiga tasavvur taâlimoti katta taâsir oâtkazganini koâramiz. chunki, eâtiqod yuzasidan sayyid hasan ardasher davlat lavozimidan voz kechgen shaxsdir. sayyid hasan ardasher nomini alisher navoiy oâzining â«majolis un-nafoisâ», â«nasoyim ul-muhabbatâ» asarlarida chuqur hurmat bilan yod etadi. umuman, â«holoti sayyid hasan ardasherâ» risolasi temuriylar davri ijtimoiy-madaniy hayotini aks ettirgan muhim tarixiy manbadir. unda alisher navoiy oâzining hayotida juda katta rol oâynagan katta zamondoshi sayyid hasan ardasherga …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "alisher navoiyning asarlari tarixiy manba sifatida"

1547355632_73829.doc alisher navoiyning asarlari tarixiy manba sifatida reja: 1.alisher navoiyning ijodida tarixiy mavzudagi asarlar. 2. alisher navoiyning tarixiy mavzudagi asarlari tavsifi. 3. â«tarixi anbiyo va hukamoâ» asari. 4. â«tarixi muluki ajamâ» asari. 5. â«xamsat ul-mutahhirinâ» risolasi. 6. â«holoti sayyid hasan ardasherâ» risolasi. 7. â«holoti pahlavon muhammadâ» risolasi. ushbu maâruzada alisher navoiy (1441-1501) nasriy asarlarining tarixiy manba sifatidagi xususiyatlariga eâtibor bermoqchimiz. chunki navoiyning ulkan sheâriy merosi, dostonlari va asarlari badiiy adabiyot namunasi sifatida keyoingi xx asrda ham yurtimizda juda katta eâtiborga sazovor boâlgan boâlsa-da, ammo uning tarix ilmiga qoâshgan ulkan hissasi, bizning fikrimizcha, tarixchi olimlarimiz eâ...

DOC format, 49.0 KB. To download "alisher navoiyning asarlari tarixiy manba sifatida", click the Telegram button on the left.

Tags: alisher navoiyning asarlari tar… DOC Free download Telegram