o’zbek xalqi davlatchiligining tarixiy asoslari va dastlabki bosqichlari

DOC 78,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1547356387_73841.doc o’zbek xalqi davlatchiligining tarixiy asoslari va dastlabki bosqichlari reja: 1. ilk davlatlar paydo bo’lishining asosiy omillari. 2. jahon tarixidagi dastlabki davlatlar ilk davlatlar paydo bo’lishining asosiy omillari nafag’at o’zbekiston, balki dunyo tarixida ilk davlatchilikning paydo bo’lishi masalalari hozirgi kunda tadqiqotchilar orasida eng dolzarb bo’lib turgan muammolardan biri hisoblanadi. masalani o’rganib, unga aniqlik kiritishdan oldin davlatchilikning ildizlari va paydo bo’lish shart-sharoitlariga diqqat-e’tiborni qaratmog’imiz lozim. yangi tosh asriga (neolit) kelib o’rta osiyo hududlarida dehqonchilikning paydo bo’lishi jamiyat hayotida ijtimoiy-iqtisodiy taraqqiyot jarayonlarini yanada tezlashtirdi. bronza davriga kelib esa dehqonchilikdan chorvachilikning ajralib chiqishi, ixtisoslashgan hunarmandchilik xo’jaliklarining rivojlanishi natijasida ishlab chiqarish hajmi ko’payib, mehnat g’urollari yanada takomillashib bordi. jamiyatda ishlab chiqaruvchi xo’jalikning paydo bo’lishi va jadallik bilan rivojlanishi o’z navbatida ijtimoiy hayotdagi o’zgarishlarga sabab bo’ldi. tadqiqotchilarning fikrlariga qaraganda, sun’iy sug’orishga asoslangan dehqonchilik o’rta osiyo xo’jaligining asosi hisoblanib, bu jarayon janubiy turkmaniston, tojikiston va o’zbekistonning janubida bronza (mil. avv. iii-ii yilliklar) davrida, toshkent vohasi va …

g’.) ishlab chig’aruvchi xo’jalik bilan bevosita bog’lig’ bo’lgan metall qurollar topib o’rganilgan. metall g’urollarining mehnat qurollari sifatida jamiyat hayotiga keng yoyilishi mehnat unumdorligining yanada yuksalishi uchun ulkan imkoniyatlar yaratib, bu jarayon davlatchilik paydo bo’lishini yanada tezlashtirdi. so’nggi bronza davriga kelib kulolchilik charxining ishlatila boshlanishi natijasida sopolli, oltintepa, gonur, jarg’o’ton kabilarda kulolchilik mahallalari paydo bo’ladi. shuningdek, hunarmandchilikning toshga, metallga, yog’ochga, suyakka ishlov berish turlari ham keng targ’aladi. xunarmandchi-likning ixtisoslashuvi, alohida xo’jalik tarmog’i sifatida shakllanib rivojlanishi jamiyatdagi iqtisodiy taraqqiyot uchun muhim ahamiyatga ega bo’lib, davlatchilik paydo bo’lishi uchun muhim bo’lgan qo’shimcha mahsulot ko’payishiga turtki bo’ldi. o’rta osiyo hududlarida yashagan aholi qadimgi davrlardan boshlab o’zaro munosabatlarni rivojlantirib kelganlar. bronza davriga kelib shimoldagi ko’chmanchi chorvador g’abilalar va janubdagi o’trog’ dehg’onchilik aholisi o’rtasida o’zaro mol ayirboshlash va madaniy alog’alar yanada jadallashdi. bu o’rinda o’sha davrda shakllanib keyinchalik yanada rivojlangan g’adimgi yo’llarning ahamiyati beg’iyos bo’ldi. bu yo’llar org’ali o’rta osiyo g’adimgi aholisi mintag’adan tashg’ari g’o’shni davlatlar …

rmandchilikda turli tarmoqlarning rivojlanishi, o’zaro ayirboshlash va savdo-sotig’ taraqqiy etishi natijasida jamiyat hayotida ijtimoiy-iqtisodiy yuksalish kuzatiladi. bu yuksalish ilk davlatchilikning asosiy poydevori hisoblanadi. mil. avv. iv ming yillikka kelib g’adimgi misr xo’jaligida sun’iy sug’orishga asoslangan dehqonchilik katta yutug’larga erishadi. ko’p tarmoqli bo’lgan hunarmandchilik dehqonchilikdan ajralib chiqadi. savdo-sotiq keng miqyosda rivojlanib boradi. aynan mana shu davrda jamiyatning ijtimoiy hayotida ham tubdan o’zgarishlar bo’lib o’tdi. aholi orasida tabag’alanish ro’y berib, jamiyat uchta — hukmron qatlam (qabila oqsog’ollari, kohinlar, boy jamoachilar), dehqonchilik jamoasi a’zolari (јad. misr jamiyatdagi moddiy ishlab chiqaruvchilar) va qullar qatlamlariga bo’linadi. mil. avv. iv ming yillikning ikkinchi yarmida јadimgi misrda shahar markazi atrofidagi bir nechta qishlog’larni birlashtirgan unchalik katta bo’lmagan viloyatlar (nomlar) doirasida dastlabki davlatlar paydo bo’ladi. markaziy shaharlar markazida hukmdor qarorgohi va bosh xudo ibodatxonasi joylashgan. bu davrda јuyi misrda 22 ta nom, yug’ori misrda 20 ta nom bo’lgani ma’lum. mil. avv. iv ming yillik oxirlariga kelib barcha nomlar …

b chiqib, ular jamiyat rivojlanishida katta ahamiyatga ega bo’lgan tarmoqlarga aylana boshlaydi. ichki va tashqi almashinuv rivojlanadi. qo’shni viloyatlardan mis, oltin, g’urilish mollari, qimmatbaho toshlar keltirila boshlanadi. manzilgohlar o’lchamlari kengayib, ular madaniy, ma’muriy, siyosiy va diniy markazlarga aylanib boradi. mil. avv. iv ming yillikka kelib ishlab chiqaruvchi kuchlarning rivojlanishi natijasida ishlab chig’arish munosabatlari ham taraqqiy etadi. natijada mesopotamiya jamiyatda mulkiy tengsizlik va ijtimoiy tabag’alanish ro’y beradi. mil. avv. iii yillikning boshlari mesopotamiyaning (tigr va evfrat daryolari vodiysi) janubida shumer, o’rta qismida esa akkad kabi davlatlar eredu, ur, larsa, uruk, umma, lagas kabi bir nechta shahar-davlatlar mavjud edi. o’sha davr mesopotamiya rivojlanishining asosini sug’orma dehqonchilik tashkil etardi. o’lkamiz hududlarida dastlabki shaharsozlik madaniyati tadqiqotchilarning fikrlariga qaraganda, ilk shaharlarning paydo bo’lishi dastlabki davlatchilik shakllanishida eng muhim va asosiy omil bo’lib, bu ikkala jarayon uzviy bog’liq holda kechgan. ma’lumki, mil. avv. ii ming yillikka kelib qadimgi o’zbekistonning dehqonchilik vohalarida o’troq qabilalar rivojlanib, aholining alohida …

amiyat taraqqiyotida bo’lgani kabi uzluksiz taraqqiyot yo’li bilan rivojlangan. bu qonuniyatga ko’ra shaharsozlik madaniyatining shakllanishi, uzoq, bosqichma-bosqich davrlarni bosib o’tgan. mil. avv. ii ming yillikka oid o’rta osiyodagi jarqo’ton, sopolli, dashli, gonur, namozgoh, oltintepa, ulug’tepa kabilarda ilk shaharsozlik madaniyatining shakllanishi va rivojlanishi uchun g’uyidagi omillar muhim ahamiyatga ega bo’ldi: · aholining o’troq dehqonchilikka o’tishi va keng vohalar bo’ylab yoyilishi; · hunarmandchilikning rivojlanishi va ayrim sohalarga ixtisoslashishi; · qadimgi savdo yo’llarining rivojlanishi natijasida iqtisodiy va madaniy aloqalar hamda savdo-sotiqning taraqqiy etishi; · tabiiy-geografik hamda harbiy-strategik shart-sharoitlar. shahar madaniyati dastavval o’zbekistonning janubida, surxondaryo hududida shakllandi, so’ngra esa shimolga so’g’d (јashg’adaryo, samarg’and, buxoro), xorazm, shosh va farg’ona hududlariga tarqaldi. bu — aynan yurtlar va xalqlar taraqqiyotidagi notekislik kabi tarixiy qonuniyatga zid emas. ko’p sonli arxeologik topilmalarning dalolat berishicha, o’zbekistondagi ayrim ko’hna shaharlarning yoshi 2700-3000 yildan kam emas. ularga afrosiyob (samarg’and), јiziltepa (surxondaryo), uzung’ir, erqo’rg’on (qashqadaryo) kabilar kiradi. qadimgi shaharlar — tarixiy rivojlanishdagi urbanistik …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "o’zbek xalqi davlatchiligining tarixiy asoslari va dastlabki bosqichlari"

1547356387_73841.doc o’zbek xalqi davlatchiligining tarixiy asoslari va dastlabki bosqichlari reja: 1. ilk davlatlar paydo bo’lishining asosiy omillari. 2. jahon tarixidagi dastlabki davlatlar ilk davlatlar paydo bo’lishining asosiy omillari nafag’at o’zbekiston, balki dunyo tarixida ilk davlatchilikning paydo bo’lishi masalalari hozirgi kunda tadqiqotchilar orasida eng dolzarb bo’lib turgan muammolardan biri hisoblanadi. masalani o’rganib, unga aniqlik kiritishdan oldin davlatchilikning ildizlari va paydo bo’lish shart-sharoitlariga diqqat-e’tiborni qaratmog’imiz lozim. yangi tosh asriga (neolit) kelib o’rta osiyo hududlarida dehqonchilikning paydo bo’lishi jamiyat hayotida ijtimoiy-iqtisodiy taraqqiyot jarayonlarini yanada tezlashtirdi. bronza davriga kelib esa dehqonchilikdan chorvachil...

Формат DOC, 78,5 КБ. Чтобы скачать "o’zbek xalqi davlatchiligining tarixiy asoslari va dastlabki bosqichlari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: o’zbek xalqi davlatchiligining … DOC Бесплатная загрузка Telegram