tarixiy antropologiya va sotsiologik va funksional nazariyalar

DOCX 85.2 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1509435318_69542.docx tarixiy antropologiya va sosiologik va funksional nazariyalar reja: 1. sosiologik metodlarning asosiy tamoyillari 2. tarixiy va ijtimoiy antropologiya 3. funksionalizm va mustamlakachilik siyosati sosiologik metodlarning asosiy tamoyillari har qanday fanning fan tarzida shakllanishi insonlar ehtiyoji bilan bog‘liqdir. shubhasiz, bu holat antropologiya uchun ham taalluqlidir. insoniyatning tarixiy taraqqiyoti davomida yashab o‘tgan barcha etnoslar o‘ziga xos turmush-tarzi, urf-odat va an’analari bilan bir-biridan ajralib turgan. o‘tgan ming yilliklar mobaynida tarix fanida yig‘ilgan bilimlar shundan dalolat beradiki, yer sharida garchi turfa xil rasm-rusmlar va urf-odatlarga ega xalqlar yashashlariga qaramay, ularning barchasi tabiatning uzviy bir qismi tarzida rivojlangan va aynan tabiiy-geografik hamda xo‘jalik munosabatlari bilan bog‘liq holdagi o‘ziga xos etnomadaniy an’analarga ega. eng qadimgi davrlardan boshlab kishilar nafaqat o‘zlarining balki tevarak atroflari va uzoq yurtlarda yashovchi el-uluslarning madaniyati, an’analariga qiziqqanlar. ular to‘g‘risida ma’lumotlarga ega bo‘lishga harakat qilganlar. antik davr mualliflari ko‘plab empirik materiallarni yig‘ishga, turli-tuman xalqlarning xo‘jalik va madaniy belgilariga qarab tavsiflash va tasniflashga …

rni primitiv (ibtidoiy) va svilizasiyalashgan toifalariga bo‘lish tanqi ostiga olindi. shunga qaramasdan qator olimlar primitiv xalq ham yevropaliklar singari o‘z tarixiga ega ekanligini, ularning turmush tarzi insoniyatning ilk bosqichi emasligi, ular ham biz kabi ibtidoiy jamiyatdan uzoq ketganligi g‘oyasini yoqlamoqdalar. ularni primitiv deb atashning to‘g‘ri tomoni ushbu jamiyatlarning o‘z tarixida atrof – muhit, tabiatga nisbatan o‘zgacha munosabat o‘rnatganidir. shu tarzdagi qarash nemis etnologi rixard turnvald tomonidan ham bildirilgan. u “ibtidoiy xalq tushunchasini taxlil etar ekan shunday yozadi “bir omil ayniqsa muhimdir: bu tabiatni qanday qurollar, moslamalar, mahorat va bilimlar asosida bo‘ysundirishdir. “ibtidoiy deb atrof-muhit, tabiat haqida kam bilimga ega bo‘lgan, oziq topish v hayotini ta’minlash uchun eng sodda qurollardan foydalangan qabilalarni aytish mumkin”. (17b). yuqoridagi qarashlardan kelib chiqib ayrim olimlar fanda “ibtidoiy xalqlar” atamasini qoldirishni, u orqali tabiatga nisbatan suistemol munosabatda bo‘lmasdan ijtimoiy muvozanatni saqlab qolgan xalqlarga nisbatan qo‘llashni taklif qilishgan. olimlarning boshqa bir guruhi esa “ibtidoiy xalqlar” atamasini taomildan …

ko‘plab bahs va munozaralardan keyin yangi atamalar: “arxaik madaniyatlar”, “yozuvsiz madaniyatlar”, “an’anaviy jamiyatlar”, “qabilalar ittifoqi” va h.k. zolar kiritildi. yevropa mamlakatlari antropologiya fanida diffuzionizm maktabi bilan bir vaqtda sosiologiya maktabi shakllangan va bu maktab ilmiy jihatdan qaraganda diffuzionizmga nisbatan birmuncha sermahsul bo‘lgan. agar evolyusionizm asoschilari antropologiyaning asosini insonda, diffuzionistlar esa madaniyatda deb bilgan bo‘lsalar, sosiologiya maktabi vakillari jamiyatda deb hisoblaganlar. ushbu yo‘nalish vakillarining bunday xulosaga kelishlarining boisi ular orasida «jamiyatni oddiy individlarga kiritib bo‘lmaydi», - degan qarash ustuvor edi. emil dyurkgeym – (1858-1917)ning asosiy ishlari: “jamoaviy mehnatning bo‘linishi” (1893), “sosiologik metod qoidalari” (1895), “diniy hayotning oddiy shakllari” (1912)[footnoteref:1]. [1: qarang: durkheim e. de la division du travail social. p., 1893. о‘sha muallif. les regies de la methode ociologique. p., 1895. о‘sha muallif . о разделении общественного труда. м., 1991.; о‘sha muallif. метод соsиологии. м., 1991.] sosiologiya maktabi vakillarining ta’kidlashlaricha, jamiyat odamlar orasidagi o‘zaro ongli aloqalari natijasida tashkil topgan. bu maktab …

loqa sifatida qaraladi, ular ijtimoiy ehtiyoj orqali hayotga kirib keladi va jamiyat funksiyasini foydali bo‘lishiga xizmat qiladi. dyurkgeym evolyusionistlarga qarama-qarshi turgan holda, kishilik jamiyatini insonlarning atrof-muhit sharoitiga moslashuvining tadrijiy bosqichi deb emas, balki sosial faktlarni o‘rganish metodi yordamida tadqiq etish lozim bo‘lgan, yopiq statistik tizim deb qaraydi. u jamiyatni sosiologik faktlar orqali tadqiq qilish g‘oyasini ilk marotoba taklif etgan va fanga ijtimoiy tur terminini olib kirgan tadqiqotchidir. o‘z navbatida dyurkgeym madaniyatni tasniflashda eng sodda jamoa - ibtidoiy jamoani asos qilib oladi. olimning fikricha, mazkur jamoa o‘z taraqqiyoti davomida murakkab jamoaviy tizimni bosib o‘tib urug‘ga aylanadi. keyinchalik undan qator jamoa, elat, xalq kabi yangi jamoa va uyushmalar paydo bo‘ladi. dyurkgeymning mulohazalariga ko‘ra har qanday jamoa ibtidoiy jamoaning murakkablashgan shakli hisoblanadi. shunday qilib mashhur olim dyurgeymning asosiy qarashlari quyidagilarda aks etgan: · jamiyatni sosial faktlarni o‘rganish orqali tadqiq qilish lozim. sosial faktlar – bu, alohida individlarga nisbatan tashqi munosabat, ularning subyektiv xohish-istaklariga …

yy). antropologiyadagi fransuz sosiologiya maktabi vakillari orasida lyusen levi-bryul g‘oyalari alohida diqqatga sazovor bo‘lgan g‘oyalardan biri hisoblanadi. u o‘z qarashlarini «ibtidoiy tafakkur» (1930) nomli asarida batafsil izohlashga harakat qilgan[footnoteref:2]. u dyurkgeymdan farqli tarzda «ibtidoiy xalqlarning mantiqqacha bo‘lgan tafakkuri» nomli nazariyani yaratgan. [2: levy-bruhl l. la mentalite primitive. p., 1922.] sosiologiya maktabi vakillari jamiyatga odamlarni o‘zaro bog‘lab turuvchi kuchga ega bo‘lgan axloqiy (moral) aloqalar tizimi sifatida qaraydi. levi bryul e.dyurkgeymning jamoaviy (kollektiv) tasavvur konsepsiyasi tarafdori hisoblanadi va bunday tasavvurni insonning shaxsiy hayotiy tajribalari asosida emas, balki ijtimoiy muhit, tarbiya, ijtimoiy fikr, urf-odat va marosimlar orqali paydo bo‘ladi deydi, hamda uni rivojlantirib mantiqsiz tafakkur konsepsiyasini ishlab chiqqan. uning fikricha, mantiqqa tayanmagan tafakkur umuman olganda ibtidoiy odamni hozirgi davr odamidan ajratadi, bunday tafakkurda subyekt va obyekt, sabablar va oqibatlar o‘rtasida chegara yo‘q. levi bryul ta’kidlashicha, ibtidoiy odam tevarak atrofdagi hodisalarni tushuntirishga javob izlamaydi yoki bu hodisalarni u asl holida qabul qilmaydi, sirli kuchlar …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "tarixiy antropologiya va sotsiologik va funksional nazariyalar"

1509435318_69542.docx tarixiy antropologiya va sosiologik va funksional nazariyalar reja: 1. sosiologik metodlarning asosiy tamoyillari 2. tarixiy va ijtimoiy antropologiya 3. funksionalizm va mustamlakachilik siyosati sosiologik metodlarning asosiy tamoyillari har qanday fanning fan tarzida shakllanishi insonlar ehtiyoji bilan bog‘liqdir. shubhasiz, bu holat antropologiya uchun ham taalluqlidir. insoniyatning tarixiy taraqqiyoti davomida yashab o‘tgan barcha etnoslar o‘ziga xos turmush-tarzi, urf-odat va an’analari bilan bir-biridan ajralib turgan. o‘tgan ming yilliklar mobaynida tarix fanida yig‘ilgan bilimlar shundan dalolat beradiki, yer sharida garchi turfa xil rasm-rusmlar va urf-odatlarga ega xalqlar yashashlariga qaramay, ularning barchasi tabiatning uzviy bir qismi tarzida rivojla...

DOCX format, 85.2 KB. To download "tarixiy antropologiya va sotsiologik va funksional nazariyalar", click the Telegram button on the left.

Tags: tarixiy antropologiya va sotsio… DOCX Free download Telegram