primatlarning to‘da davridagi hayoti

DOCX 23,9 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1509449791_69559.docx primatlarning toâda davridagi hayoti reja: 1. dastlabki odamlar jamoasi (toâda) 2. ibtidoiy toâdaning taraqqiy etishida ovchilikning roli. 3. ibtidoiy jamoachilikning rivojlanishi va jinsiy munosabatlar. 4. ibtidoiy dunyoqarash va nutqning shakllanishi va rivojlanishi. 5. gâoyaviy tasavvurlarning manbalari. dastlabki odamlar jamoasi (toâda) insoniyat hayvonot olamidan ajralib chiqib antropogenez jarayonini bosib oâtdi. bu, shubhasiz juda katta davrni oâz ichiga olgan jarayon edi. oâz-oâzidan savol tugâiladiki, mazkur davr ichida odamlar kollektivi qanday edi? maâlumki, eng qadimgi odamlarning ajdodlari-qazilma maymunlar, avstrolopiteklar poda yoki gala boâlib yashaganlar. ikkinchi tomondan, odamning shuning bilan birga qurollar ishlashning faqat kollektiv ichidagina paydo boâlganini eâtirof qilish zarur. kishi organizmining, xususan qoâlning tarqqiy qilshi natijasida, mehnat natijasida tabiat ustidan boshlangan xukmronlik ilgariga qarab bosilgan xar bir qadam borgan sayin odamning bilim darajasini kengayotirib bordi. mehnatning rivojlanishi zaruriyati orqasida, jamiyat aâzolarining yanada yaqinroq jipslashuvicha yordam berdi, chunki shuning orqasidan bir-birlarga yordam qilish, birgalashib ishlash tez-tez uchraydigan xodisa boâlib qoldi. birgalashib ishlashning …

boâlgan, uning tartibi doimo oâzgarib borgan, ularning tarqalib ketishi va yana qaytadan qoâshilishi mumkin edi. demak shunday ekan, kishilikning bu kollektivni nima deb atamoq kerak. biz ularni qanday atamaylik baribir oâsha davrning odami â«haqiqiyâ» odam edi, odamlar kollektivi hali odamlarning bir-biri bilan aloqa qilishining ilk tabiy shaklidan iborat boâlgan â«haqiqiyâ» odamlar kollektivi edi. oâsha darvdagi kishilik ijtimoiy ahvolining yana bir xususiyati shundan iboratki, bu davrda kishilari guruhi oârtasida doimiy aloqa boâlmagan. ular bir-birlaridan ajralgan xolda yashagan boâlishlari mumkin. demak, kishilikning boshlangâich ijtimoiy ahvolidagi bu xususiyatlar ishlab chiqarish kuchlarining juda past darajada ekanligidan darak beradi. lekin dastlabki kishilik guruhlarining oâzaro munosabatlari toâgârisida aniq bir fikr aytish qiyin albatta. ehtimol har bir kollektiv yoki guruhlarning oâz yoâlboshchisi, yetakchisi boâlgandir. mazkur gruppaning yetakchisi erkak boâlganmi, yoki ayolmi, bu bizga maâlum emas. bu shak-shudhasiz uydurma boâlib, ular yuqori tabaqaga mnsub kishilar manfaatini ximiya qilishga qaratilgandir. ishlab chiqarish kuchlari oâsa bordi. kuchlarning rivojlana borishi natijasida …

garpun kashf qilinishi ham ana shu davri mansubdir. mehnat va oz qurollarning mukammalashuvi oqibatida ovchilik xoâjaligi va termachilik ham rivojlana bordi. bu xol jamiyatda chuqur oâzgarishlar sodir boâlishiga sabab boâldi. tirikchilik xayot-mamot uchun boâlgan kurash, xoâjalikni uluksiz taminlay oladigan doimiy va birlashgan ishlab chiqarish uyushmasini zarur ekanligini taqazo etdi va uni vujudga keltirdi. bunday birlashgan uyushmani ibtidoiy kishilarning tasodifiy, yigâindisi vujudga keltira olmas edi. bu birlashma negizida tabiy qon-qrindoshlik yotar, bu eng dastlabki urugâ yoki urugâchilik jamoasi edi. ibtidoiy poda davrida ham odamlar gala-gala, guruh-guruh boâlib yashaganlar. lekin u guruxlarning soni 20-30 kishidan oshmas,[footnoteref:1] ular ancha beqaror va mustaxkam emas edi. conrad phillip kottak cultural anthropology. a.begmatov tarjimasi . toshkent 2004 y 158b nutqning shakllanishi va rivojlanishi masalasini oârganishda avstraliya tillarini misol qilib keltirish mumkin. avstraliya tillari â«shimoliyâ» va â«janubiyâ» guruhlarga boâlinib, janub qabilalari tillari bir âbiriga yaqinligi bilan ajralib turadi. janub tillaridagi yaqinlik faqat lugâati bilan emas, grammatik jahatdan …

â«gurunginiâ» eslatadi. imo-ishoralar, qoâl harakatlari, soâzlashish uchun masofa uzoq boâlganida yoki oâzaro tillari yaqin boâlmagan turli qabilalar vaqillari uchrashganida ishlatiladi. baâzida maâlum muddatga gaplashishning taâqiqlanishi bevalar yoki bagâishlov (inisiasiya) marosimini oâtayotgan oâsmirlarda ham imo-ishoralar â«tiliâ» qoâllaniladi. xususan, karl shtrelov aranda qabilalari kishilarida 450 dan ortiq imo âishoralar va harakatlar mavjudligini aniqlagan. masalan, qoâlning toârt barmogâi kaftga qoâyilib bosh barmoqning ikkinchi barmoqqa yopishgan holda, aylanma harakatlari â«suvâ» maânosini bergan va h.k.o.lar. avstraliya tillari jahon xalqlari tillarida oâziga xos alohida oârin tutadi va ularning birortasi bilan yaqinlikka ega emas. avstraliya va tasmaniya tillari umumiy tushunchalarga boy boâlmasada, lekin aniq narsalar, buyumlarning eng mayda xususiyatlarini ham izohlab berishga qodir. avstraliya tillarida sanoqni bildiruvchi soâz va tushunchalar ham kam uchraydi. avstraliya tub aholisi 200 dan ortiq tillarda gaplashib, ular maxsus 20 ta til guruhida ega filaga birlashtirilgan. ulardan yirigi pama â nyunga, aholining 2/3 qismining tillarini oâzida mujassamlashtirgan. ibtidoiy toâdaning taraqqiy etishida ovchilikning roli …

onivorlarga ovchilik qilgan. bunday yirik hayvonlarga ov qilish, ayrim holatlarda ulardan oâzlarini himoya qilish maqsadida birlashib, toâda, guruh boâlib hayot kechirishini taqozo etgan. togâ massivlarining baland qismida yashagan toâdalar koâpincha togâ takasi, togâ qoâyi kabi jonivorlarga ov qilishgan. masalan, omonquton, teshiktosh gâor makonlaridan ana shu kabi hayvonot dunyosi qoldiqlari topilgan. ovchilik mahsuloti hajmi haqida makonlardan topilgan hayvon suyak qoldiqlarini hisoblash asosida fikr bildirish mumkin. masalan, ispaniyadagi observatoriya gâoridan 30 ta fil suyaklari qoldigâi topilgan. yirik hayvonlarga ovchilikda qamal usulini qoâllashganlar. bu harakat ham odamzodning jipsroq yashashini taqozo qilgan. mayda jonivorlarga ham ovchilik kundalik yumushlardan hisoblangan. ayniqsa, goâsht mahsulotlarini olovda pishirib isteâmol qilish odamzod turmushini, fizik rivojlanishni taâminlagan. bu haqda, f.engels oâz asarida taâkidlashicha, goâshtli oziqa odamzodning biologik evolyusiyasining tezlashuvida muhim omil boâlib hisoblangan. ibtidoiy jamoachilikning rivojlanishi va jinsiy munosabatlar ibtidoiy toâda davrida birdan bir muhim yoânalishdan biri biologik xususiyat bilan ijtimoiy kurash yoki jinsiy munosabatlar edi. bu vaqtlarda hayvonga xos …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "primatlarning to‘da davridagi hayoti"

1509449791_69559.docx primatlarning toâda davridagi hayoti reja: 1. dastlabki odamlar jamoasi (toâda) 2. ibtidoiy toâdaning taraqqiy etishida ovchilikning roli. 3. ibtidoiy jamoachilikning rivojlanishi va jinsiy munosabatlar. 4. ibtidoiy dunyoqarash va nutqning shakllanishi va rivojlanishi. 5. gâoyaviy tasavvurlarning manbalari. dastlabki odamlar jamoasi (toâda) insoniyat hayvonot olamidan ajralib chiqib antropogenez jarayonini bosib oâtdi. bu, shubhasiz juda katta davrni oâz ichiga olgan jarayon edi. oâz-oâzidan savol tugâiladiki, mazkur davr ichida odamlar kollektivi qanday edi? maâlumki, eng qadimgi odamlarning ajdodlari-qazilma maymunlar, avstrolopiteklar poda yoki gala boâlib yashaganlar. ikkinchi tomondan, odamning shuning bilan birga qurollar ishlashning faqa...

Формат DOCX, 23,9 КБ. Чтобы скачать "primatlarning to‘da davridagi hayoti", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: primatlarning to‘da davridagi h… DOCX Бесплатная загрузка Telegram