tarixiy antropologiyada diffusionizm

DOCX 135.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1509378308_69536.docx tarixiy antropologiyada diffusionizm reja: 1. diffuzionizm gâoyalari 2. diffuzionizmning mashhur vakillari diffuzionizm. xix asr soânggi choragiga kelib etnologiya taraqqiyotida yangi davr boshlangan. agar oldinlari bevosita etnografik kuzatuvlar koâproq savdogarlar, missionerlar va sayyohlar tomonidan bajarilgan boâlsa, keyinchalik etnologiyaga oid amaliy tadqiqotlarni maxsus tayyorlangan mutaxassislar oldindan ishlab chiqilgan dasturlar asosida olib borganlar. bu esa oâz navbatida fanda yangi qarashlar va nazariyalarning paydo boâlishiga hamda etnologiyada evolyusionizmning yakka hukmronlik mavqeini susayishiga olib kelgan. qolaversa, bu davrda evolyusion metod asosida izohlash mushkul boâlgan qator muammolar paydo boâlgan. evolyusionizmning inqirozi diffuzionistik maktabni shakllanishiga olib kelgan. etnologiyadagi diffuzionistik gâoyalarning asosiy maqsadi madaniyat yoki madaniyatning alohida koârinishlarini maâlum bir makonda tarqalishi, ularning kelib chiqish hududlarini aniqlash va turli hududlar boâylab yoyilish yoâllarini hamda usullarini qayta tiklashni koârsatib berish hisoblangan. "diffuziya" tushunchasi aslida fizikadan oâzlashtirilgan boâlib, fizikada mazkur ibora "yoyilmoq", "kirib kelmoq" maânolarini anglatgan. etnologiyada diffuziya deganda xalqlarning oâzaro aloqasi-savdo, koâchish, bir xalqni ikinchisini bosib olishi natijasida …

shi va bir markazdan boshqa hududlarga tarqalishiga oid oâziga xos ilmiy qarashdagi gâoyani ilgari surgani bilan farqlanadi. 2.diffuzionizmning mashhur vakillari fridrix ratsel (f. ratzel, 1844 â 1904 yy) â asosiy ishi âantropogeografiyaâ (âanthropogeographieâ) nomli asari boâlib u 1882 yilda chop etilgan; erland nordensheld (e. nordenskiold, 1877 â 1938 yy) ning asosiy tadqiqoti âqiyosiy etnografik tadqiqotâ (âcomparative ethnographical studiesâ) dir, u 1919 yilda eâlon qilingan; robert grebner (r. graebner,1877-1934 yy) â muhim asari âetnologiya uslubiâ (âmethode der ethnologieâ) â 1905 yilda nashr etilgan; vilgelm shmidt (w. schmidt, 1868-1954yy) â v. koppersom (w. koppers) bilan hammualliflikda nashr etilgan âtarixiy madaniy etnologiya metodlariga oid muhim kitobâ (âhandbuch der methode der kulturhistorischen ethnologieâ) â1937 yilda chop etilgan; leo frobenius (l. frobenius, 1873 â 1938 yy) ning asosiy asari âmadaniyat haqidagi tabiiy-ilmiy taâlimotâ (âdie naturwissenschaftliche kulturlehreâ) boâlib, u 1899 yili nashr etilgan. g. eliot-smit (g. elliot smith) ning asosiy tadqiqoti - âmadaniyatâ (âculture. the diffusion …

ing fikricha, tabiiy muhit taâsirida shakllangan madaniyatlar oârtasidagi oâzaro farq ushbu xalqlarning bir-birlari bilan doimiy etnomadaniy aloqalari taâsiri natijasida asta-sekinlik bilan silliqlanib boradi. ratsel oâz tadqiqotlarida bir xalqni boshqa xalq tomonidan qoâshib yoki bosib olinishi, turli irqlarning oâzaro birikishi, etnomadaniy savdo aloqalari va ularning turli shakllariga alohida ahamiyat qaratgan va ularni batafsil tahlil qiladi. aynan mana shunday aloqalar natijasidagina madaniyat keng hududlarga yoyilishi mumkin. amaliyotda esa bu til va irq xususiyatlaridan muhimroq boâlgan etnografik ashyolarning tarqalishi shaklida namoyon boâladi. irqlar doimo oâzaro qoâshilib boradi va shuning uchun ham deyarli barcha irqlar hozirda aralash holda yashashini kuzatish mumkin. oâz navbatida shuni ham alohida taâkidlab oâtish joizki, xalq hayotida til etnik belgi tarzida irqqa nisbatan birmuncha mustahkam hisoblanadi, lekin vaqtlar oâtishi bilan oâzaro etnomadaniy aloqalar natijasida u ham maâlum maânoda oâzgaradi yoki bir til ikkinchisiga oâzaro yaqinlashadi. moddiy madaniyat ashyolari esa boshqa madaniyat koârinishlariga qaraganda oâzining shakli va tarqalish hududini birmuncha koâproq …

ekspedisiya uyushtirgan va olib borgan ilmiy tadqiqotlari asosida afrikaning etnik xaritasini yaratgan. oâz navbatida shuni ham uqdirib oâtish joizki, mazkur xarita bugungi kunda ham oâz ahamiyatini yoâqotgan emas. afrikashunos olim oâz ekspedisiyalarining materiallarini va ularning nazariy xulosalarini 1988 yilda nashr etilgan â«afrika madaniyatini kelib chiqishiâ» nomli monografiyasida bayon qilgan. uning fikricha, madaniyat misli tirik organizm boâlib, undagi oâzgarishlar hayotning umumiy qonunlari bilan chambarchas bogâliqdir. olim tomonidan afrika va melaneziya xalqlari madaniyatlarini oâzaro taqqoslab oârganish asnosida madaniyatdagi oâzgarishlar alohida elementlarning tarqalishi natijasida emas, balki bir butun yaxlit madaniyat koârinishlariga bogâliq boâlib, ular taxminiy birlashgan elementlar uyushmasi emas, balki bir butun yaxlit tizim hisoblanadiâ», - degan xulosoga kelingan. oâz navbatida shuni ham unutmaslik kerakki, muallifning madaniyatni kelib chiqishiga oid mulohazalarida ayrim mifologik qarashlarni ham kuzatish mumkin. chunonchi, u madaniyatni misoli tirik organizm tarzida tasavvur qiladi va madaniyat ham xuddi tirik organizm kabi dunyoga keladi, turli yosh bosqichlarini bosib oâtib, oxir oqibatda umrini …

rsa, u madaniyatni ijtimoiy muhitdan tashqarida, mistik koârinish tarzida talqin qiladi va uni ikkiga, yaâni erkak va ayolga boâladi. oâz navbatida mashhur olim oâz qarashlarini ekspedisiyalar jarayonida yiqqan dala materiallari orqali isbotlashga harakat qiladi. jumladan, olimning afrikada olib borgan tadqiqotlari natijasida afrika madaniyatini ikkiga-telluruit-efiopiya-patriarxal va xtonik-xamitik-matriarxatga boâladi. nemis tilli xalqlar orasida diffuzionizmning koâzga koâringan yirik namoyandalaridan biri robert grebner boâlgan. uning fikricha, etnograf-evolyusionistlar oâzlarining turli xalqlar madaniyatlaridagi oâxshash xususiyatlarning sabablarini elementar gâoyalar yoki tabiiy sharoit bilan bogâliq boâlganmi?- degan qarashni isbotlash uchun zaruriy meyoriy asoslarni ishlab chiqmagan. shu bois grebner uchun etnologiyaning asosiy muammosi madaniyatni tarixiy-madaniy aloqalari yoki mustaqil kelib chiqishiga oid tadqiqotlar metodini ishlab chiqishga qaratgan. u oâzining asosiy qarashlarini 1905 yilda nashr etilgan â«etnologiya uslubiâ» nomli kitobida mujassamlashtirgan. frobenius va ratsel qarashlari asosida robert grebner madaniy qarashlar doirasida butun ibtidoiy jamoa davri tarixini global rekonstruksiya qiluvchi oâziga xos nazariyani yaratgan. u oâz qarashlarini isbotlash maqsadida yer sharidagi barcha …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "tarixiy antropologiyada diffusionizm"

1509378308_69536.docx tarixiy antropologiyada diffusionizm reja: 1. diffuzionizm gâoyalari 2. diffuzionizmning mashhur vakillari diffuzionizm. xix asr soânggi choragiga kelib etnologiya taraqqiyotida yangi davr boshlangan. agar oldinlari bevosita etnografik kuzatuvlar koâproq savdogarlar, missionerlar va sayyohlar tomonidan bajarilgan boâlsa, keyinchalik etnologiyaga oid amaliy tadqiqotlarni maxsus tayyorlangan mutaxassislar oldindan ishlab chiqilgan dasturlar asosida olib borganlar. bu esa oâz navbatida fanda yangi qarashlar va nazariyalarning paydo boâlishiga hamda etnologiyada evolyusionizmning yakka hukmronlik mavqeini susayishiga olib kelgan. qolaversa, bu davrda evolyusion metod asosida izohlash mushkul boâlgan qator muammolar paydo boâlgan. evolyusionizmning inqirozi...

DOCX format, 135.0 KB. To download "tarixiy antropologiyada diffusionizm", click the Telegram button on the left.

Tags: tarixiy antropologiyada diffusi… DOCX Free download Telegram