ashtarxoniylar davrida buxoro xonligi

DOC 55.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1483552118_67238.doc ashtarxoniylar davrida buxoro xonligi reja: 1. ðshtð°rñ ð¾niylð°rning hð¾kimiyat tðµpð°sigð° kðµlishi 2. ðshtð°rñ ð¾niylð°r ð¾lib bð¾rgð°n siyosð°t 3. ðbulfð°yzñ ð¾n dð°vridð° ðshtð°rñ ð¾niylð°r shayboniylardan keyin buxoro taxtini egallagan sulola â ashtarxoniylar (kelib chiqishi astraxondan boâlganligi uchun) yoki joniylar (sulola asoschisi jonibek sulton nomidan olingan) hukmronligi oâzbek davlatchiligi tarixidagi eng ziddiyatli davr hisoblanadi. oliy hokimiyatni 150 yildan ortiqroq (1601-1756) davr mobaynida oâz qoâllarida saqlab kelgan ashtarxoniylar davrida markaziy davlat hokimiyati juda zaiflashdi, oâzaro urushlar avj oldi. abdullaxon ikkinchining saây-harakatlari bilan barpo etilgan ulkan buxoro xonligi hududi qisqarib ketdi. markaziy hokimiyat mamlakatdagi vaziyatni nazorat qilolmaganligi, hududiy yaxlitlikni taâminlay olmaganligi sababli 17-asr boshlaridayoq xurosonning katta qismi qoâldan boy berildi. xorazmda mustaqil xiva xonligi barpo etildi. 18-asr boshiga kelib esa xonlikning shimoliy chegaralarida qoâqon xonligiga asos solindi. ashtarxoniylar joâjixonning oân uchinchi oâgâli toâqay temur avlodidan boâlib, 15-asrning 80-yillaridan boshlab astraxan (xojitarxon)da hukmronlik qilganlar. bu shahar ivan grozniy qoâshinlari tomonidan 1556 yilda egallangach, sulola …

qilayotgan oâgâli dinmuhammad foydasiga taxtdan voz kechadi. lekin dinmuhammad buxoroga kelishida qizilboshlar bilan toâqnashuvda halok boâlgach, uning ukasi samarqand hokimi boqi muhammad taxtga oâtqazildi (1601-1606). lekin hokimiyat rasman jonibek sulton qoâlida boâlib, uning nomidan tangalar zarb etilgan, uning nomi xutbaga qoâshib oâqilgan. boqi muhammad xonlikdagi ichki siyosiy nizolarga chek qoâyishga harakat qildi, xonlikning shimoliy chegaralarini koâchmanchi qabilalardan himoya qilish choralarini koârdi. balx viloyatidan eronliklarni xaydab chiqarib u yerga ukasi vali muhammadni hokim etib tayinladi. lekin 17-asr boshlarida buxoro xonligi hududi abdullaxon ikkinchi davridagiga qaraganda juda qisqarib ketgan edi. ashtarxoniylar xorazmni va xurosonning katta qismini butunlay qoâldan boy berdilar. toshkent uchun qozoq sultonlari bilan koâplab urushlar olib borishga toâgâri keldi. boqi muhammaddan soâng taxtga vali muhammad oâtirdi. uning qisqa hukmronligi davrida (1606-1611) ichki kurashlar yanada kuchaydi, yirik oâzbek qabilalari beklari iqtisodiy-siyosiy jihatdan katta kuchga ega boâlib, xon hokimiyatiga boâysunmas edi. yangi xonning markaziy hokimiyatni kuchaytirishga boâlgan intilishi unga qarshi fitna bilan …

juda katta rol oâynadilar. mamlakatda diniy mutaassiblik kuchaydi. bu oâz navbatida dunyoviy ilmlar rivojiga toâsqinlik qildi. subxonqulixon davrida buxoro hududida xivaliklarning uyushtirgan xujumlari iqtisodiy-siyosiy vaziyatni yanada qiyinlashtirdi. abdulazizxon va uning oâgâli anushaxon boshchiligidagi xiva qoâshinlari zarafshon va qashqadaryo voxasiga talonchilik yurishlari uyushtirib, shahar va qishloqlarni vayron qildilar. bu yerlarda xoâjalik izdan chiqib ketdi. natijada oziq-ovqat mahsulotlari narxi qimmatlashdi, xalqning ahvoli yanada ogâirlashdi. soliqlar bir necha barobar oshirildi, hatto, yetti yillik soliqlar birdaniga yigâib olina boshladi. 18-asr boshlariga kelib ashtarxoniylar davlatidagi inqiroz yanada kuchaydi. bu sulola xonlari yirik saroy amaldorlari va qabila boshliqlariga qaram boâlib qoldilar. ubaydullaxon (1702-1711) markaziy hokimiyatni kuchaytirishga intilgan soânggi ashtarxoniy hukmdor boâldi. uning xisor, termiz, shahrisabz viloyatlarining isyonkor hokimlarini boâysundirish uchun qilgan harakatlari natijasiz tugadi. ubaydullaxonning 1708 yilda moliyaviy ahvolni yaxshilash uchun oâtkazgan pul islohoti iqtisodiy vaziyatni yanada chigallashtirdi. zarb etilgan past qiymatli mis pullar bozorlarda savdogarlar tomonidan olinmasdan, doâkonlar yopilib, buxoro shahrida katta qoâzgâolon koâtarildi. qoâzgâolon …

ar 7 yil (1723-1729) davomida xosildor zarafshon va qashqadaryo voxalariga talonchilik yurishlarini uyushtirib turdilar. shaharlarda hayot izdan chiqdi, butun-butun qishloqlar xuvillab qoldi. mamlakat iqtisodiy va siyosiy inqiroz yoqasiga kelib qoldi. yirik oâzbek qabila va urugâ boshliqlari oâzlariga tegishli hududlarda mustahkam qoârgâonlar barpo etib, markaziy hokimiyatga umuman boâysunmay qoâydilar. bu siyosiy parokandalikdan tashqi dushmanlar ustalik bilan foydalandilar. eronda yangi sulolaga asos solgan nodirshoh qoâshinlari 1736 yilda movarounnahrga bostirib kiradi va qarshi shahrini qamal qiladi. 1740 yilda nodirshohning oâzi katta qoâshin bilan kelib buxoro, qarshi, shahrisabz, samarqand va xisorni egalladi hamda katta boyliklarni olib ketdi. bu harbiy harakatlar paytida qarshi hokimi muhammad hakimbiyning oâgâli raximbiy mangâit nodirshoh xizmatiga kiradi. bu muhammad raximga keyinchalik buxoro taxtini egallashga yordam berdi. 1747 yilda nodirshoh movarounnahrga yana xujum uyushtirib toshkent, oâtror, turkistonni egalladi. shu yili abulfayzxon saroy fitnasi oqibatida oâldirildi va hokimiyatni muhammad raxim mangâit egalladi. soânggi ashtarxoniylardan abdulmoâmin (1747-1751), ubaydullaxon ikkinchi (1751-1754) va shergâozi (1754-1756) …

la viloyat hokimlari ixtiyorida edi. bu markaziy boshqaruvning zaifligi oqibati boâlib, u koâp hollarda mamlakatni inqirozga olib kelardi. ashtarxoniylar davrida buxorodan keyingi eng nufuzli shahar balx boâlib, uni taxt vorisi boshqarardi. davlat boshqaruvi ikki bosqichli boâlib, markaziy va mahalliy boshqaruv tizimiga ega edi. bu davrda saroyda otaliq mansabi eng yuksak mansab darajasiga koâtarildi. lekin, barcha saroy mansablarining nomlanishi va vakolati shayboniylar davridagidan uncha farq qilmas edi. otaliqdan tashqari devonbegi, parvonachi, mushrif, xazinachi va boshqa saroy amaldorlari davlat boshqaruvida katta ahamiyatga ega edilar. viloyat hokimlarining markaziy hokimiyatga boâysunishi belgilangan yillik soliqlarni toâplab xon xazinasiga yuborib turish, xon farmoniga koâra xarbiy yurishlarda oâz qoâshinlari bilan qatnashishdan iborat edi xolos. ashtarxoniylar davrida buxoro xonligi hududi juda qisqarib ketdi. 17-asr boshlarida xonlikka boâysunuvchi oltita viloyat â buxoro, samarqand, sagaraj, oâratepa, shahrisabz va gâuzor viloyatlari tilga olinadi xolos. keyinchalik imomqulixon tomonidan xisor, toshkent, turkiston, fargâona, balx viloyatlari qayta boâysundirilgan boâlsada, xurosondagi bir necha yirik viloyatlar …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "ashtarxoniylar davrida buxoro xonligi"

1483552118_67238.doc ashtarxoniylar davrida buxoro xonligi reja: 1. ðshtð°rñ ð¾niylð°rning hð¾kimiyat tðµpð°sigð° kðµlishi 2. ðshtð°rñ ð¾niylð°r ð¾lib bð¾rgð°n siyosð°t 3. ðbulfð°yzñ ð¾n dð°vridð° ðshtð°rñ ð¾niylð°r shayboniylardan keyin buxoro taxtini egallagan sulola â ashtarxoniylar (kelib chiqishi astraxondan boâlganligi uchun) yoki joniylar (sulola asoschisi jonibek sulton nomidan olingan) hukmronligi oâzbek davlatchiligi tarixidagi eng ziddiyatli davr hisoblanadi. oliy hokimiyatni 150 yildan ortiqroq (1601-1756) davr mobaynida oâz qoâllarida saqlab kelgan ashtarxoniylar davrida markaziy davlat hokimiyati juda zaiflashdi, oâzaro urushlar avj oldi. abdullaxon ikkinchining saây-harakatlari bilan barpo etilgan ulkan buxoro xonligi hududi qisqarib ketdi. markaziy hokimiy...

DOC format, 55.5 KB. To download "ashtarxoniylar davrida buxoro xonligi", click the Telegram button on the left.

Tags: ashtarxoniylar davrida buxoro x… DOC Free download Telegram