ш—vii асрларда эрон

DOC 130.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1480328334_66284.doc ш—vii асрларда эрон сосонийларнинг идора қила бошлаши. 226 йилда эронда (персияда) ҳокимиятни сосонийлар династияси ўз қўлига олди, бу династия замонида эрон яна кучайди ва эронликлар, жумладан, византияга қарши кўп марта қаттиқ уруш олиб-борди. бу династияга асос солган киши эроннинг жанубидаги форс вилоятининг князларидан бири ардашир (226—242) бўлди; ардашир бу вақтгача идора қилиб келган аршакийларнинг парфия династиясини йиқитиб, унинг ўрнига ўз династиясишг ўрнатди. ардашир заратуштра (зороастр) мазҳабидаги эъти-борли руҳонийлар ёрдами билан ҳокимиятни ўз қўлига олди. яши династия ардаширнинг бобоси сосоннинг номи билан юри-тплди, сосон шу мазҳабнинг маги (коҳуни) эди. «подшо тахти— мсҳробнинг таянчи, меҳроб — подшо тахтининг таянчи» деган' машҳур гапни ардаширнинг ўзи айтпан дейдилар. иирик зода-гонларга қарши курашиб, сосонийлар ўрта ва майда ер эгала-рига ҳам суянишга ҳаракат қилди. эроннинг жанубий ва шарқий қисмидаги ҳали ўз эркинлигини сақлаб келаётган кўп қабилали деҳқонлар сосонийларга узоқ вақтгача асосий ҳарбий кучлар етказиб бериб келди. парфия подшолиги тарқоқ бир подшолик эди, унда ҳар бир …

кўрсатилган қарши-ликни сосонийлар ҳаддан ташқари шафқатсизлик билан бости-рар эдилар, лекии подшолар сиёсатй зодагонлар ва ҳокимлар табақасининг манфаатларига унча тўгри келмаганидан, уларнинг бирлашиб туриб подшоларии тахтдапйиқитган, ўлдирган ҳоллари ҳам тез-тез бўлиб турар эди. янги династиянипг пойтахти расмап қадимги аҳменийлар-нинг пойтахтларидан бири — псрсеполь эди. лекип месопота-мияда узлуксиз уруш олиб борилгаплиги туфайли, подшо одатда тигр дарёси бўйидаги чегара шаҳари —ктесифонда турар эди. ҳақиқатда шаҳаншоҳнинг («шоҳлар шоҳи»нинг) пойтахти шу шаҳар эди. сосонийлар давридаги эроннинг иқтисодий ва ижтимоий тузуми. сосонийлар даврида эрон иқтисодий жиҳатдан тарақ-қий топган бир мамлакат эди. у, византия, ҳиндистон вамарка-зий осиё билан қизғин савдо олиб борарди. унинг қадимги эрон традинияларини ва кейинги вақтлардаги эллинистик тра-дицияларни сақлаб келган эски шаҳарларида. жуда яхши си-фатли буюмлар ишлаб чиқарадиган турли-туман ҳунармандлик саноати бор эди. эрон кимхоб, ипак ва юнг газламалари билан, гиламчилик, қурол, металл ва сопол буюмлар ясаш, заргарлик буюмлари на ҳоказолари билан машҳур эди. мамлакатда қулдорлик анча кепг кўлам олган эди. қуллар ирригация қу-рилишларида …

ни жамоачи деҳқонлар ташкил этар эди, булар уруғчилик тузумидан ҳали та-моман ажралиб кетмаган бўлиб, алоҳида қабила бўлиб яшар эдилар. катта ер эгалари қўшни жамоачи деҳқонларни кундан-кунга баттарроқ асоратга солар, уларни ўзларининг феодал-ларча эксплуатация қилиш объектига айлантирардилар. - эрон деҳқонларининг аҳволи тобора ёмонлашиб, мутлақо тоқат қилиб бўлмайдиган даражага етди. улар феодал ер эга-ларига қарам бўлиш билан бир қаторда давлатнинг тобора кучайиб бораётган солиқ зулми остида ҳам эзилардилар. бундан ташқари, эрон қишлоқларининг бошига судхўрлик ҳам бир бало бўлди; солиқлар қисман натура шаклида, қисман пул шак* лида олиниб, деҳқонларнинг бу солиқларни тўлаш учун пулга доим муҳтож бўлганлиги натижасида судхўрлик авж олган эди. кейинги иккита мусибат — солиқ зулми ва судхўрлик шаҳар-нинг аҳоли оммасини ҳам қаттиқ эзарди, булар ҳам умуман ҳуқуқсиз эди. амалдорлар солиқларни қишлоқларда деҳқон-i лардан қандай шафқатсизлик билан ундирган бўлсалар, шаҳар-ликлардан ҳам шундай шафқатсизлик билан ундирар эдилар. халқ ҳаракати. мони, маздакийлар. асоратга тушиб бораёт-ian деҳқонлар оммаси ва хонавайрон бўлиб бораётган шаҳар камбағаллари …

баҳром i томонидан қатл этилди, баҳром унинг тириклай терисини шилдирди. лекин, мони таълимоти — моничилик у ўл-гандан кейин ҳам тарқалаверди. бу таълимот эрондан қўшни византияга ҳам ўтди, у ерда мрничилар кейинча павликианлар деб ҳам аталди1. vi асрнинг бошларида ижтимоий ҳаракат, я на диний ниқоб остида тағин ҳам очиқроқ ва кенгроқ туе олди. бу ҳаракатга маздак номли собиқ бир маг бошчилик қилди. мони таълимоти жуда ҳам пессимистик характерда эди (ҳатто ер юзида ҳаётнинг йўқолишини ҳам истар эди). бунга қарама-қарши равишда маздак таълимоти оптимистик руҳда бўлди, бечораларнинг аҳволини яхшилаш мумкин, деб ишонар эди. у, ёмонликни енгиб бўлади, ёмонликка қарши курашиш кишининг бевосита вазифасидир, деб таълим берди. маздак, ёмонликнинг сабаби тобора ўсиб бора-ётган ижтимоий тенгеизлик деб англаб, бу ёмонликдан қуту-лишнинг асосий йўли яна жамоада тенгликни ўрнатишдир, деб ҳисоблайди. бойларнинг мол-мулкини тортиб олиб, камбағал-ларга бўлиб беришни талаб қилди: у бойликлар одамларга бў-либ берилсин, чунки уларнинг «одамларнинг ҳаммаси ҳам— бигта қодир худонинг бандаси, ҳаммаси ҳам …

воннинг идора қилиши. маздакийлар ҳаракатини бостирган хисрав, отаси ўлгандан кейин подшо бўлди. унинг узоқ вақт давом этган подшолик даври (531—579) сосо-нийлар тарихида энг муҳим даврлардан бири бўлди. анушир-вон — «улмас» лақабини ўзи ҳам маздакийларни тор-мор кел-тиргани учун ундан миннатдор бўлган эрон ҳукмрон синфлари ўртасида унинг шуҳрати баланд бўлганлигини билдиради. хисравиинг ўзи ҳам маздакийлар ҳаракатидан бирмунча са-боқ олди. у, ср-солиқ системасидаги ўтакетган адолатсизлик-ларни йўқотиш мақсадида бу системани қайта кўриб чиқиш за-рурлигини тушунди. унинг буйруғи билан ҳамма ерлар янгидан руихатга олинди — кадастрлар тузилди: бунда тупроқнинг си-фати, суғорилиши, қандай экиилар экилиши, дарахтлар ва иш кучининг миқдори аниқ ҳисобга олинди. молия амалдорлари — «мирзалар»—ерлардан олинадиган ҳосилни тубдан текшириб чиқиб, ҳар йили солиқ миқдорини ҳосилга қараб белгилайдиган бўлди. солиқ илгаригидек қисман натура шаклида, қисман пул шаклида олинарди. жон солиғи олиш ҳам тартибга солинди, бу солиқлар йилига бир марта қатъий белгиланган муддатда ва муайян миқдорда олинадиган бўлди. руҳонийлар, аскарлар ва амалдорлар жон солиғидан бутунлай озод …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "ш—vii асрларда эрон"

1480328334_66284.doc ш—vii асрларда эрон сосонийларнинг идора қила бошлаши. 226 йилда эронда (персияда) ҳокимиятни сосонийлар династияси ўз қўлига олди, бу династия замонида эрон яна кучайди ва эронликлар, жумладан, византияга қарши кўп марта қаттиқ уруш олиб-борди. бу династияга асос солган киши эроннинг жанубидаги форс вилоятининг князларидан бири ардашир (226—242) бўлди; ардашир бу вақтгача идора қилиб келган аршакийларнинг парфия династиясини йиқитиб, унинг ўрнига ўз династиясишг ўрнатди. ардашир заратуштра (зороастр) мазҳабидаги эъти-борли руҳонийлар ёрдами билан ҳокимиятни ўз қўлига олди. яши династия ардаширнинг бобоси сосоннинг номи билан юри-тплди, сосон шу мазҳабнинг маги (коҳуни) эди. «подшо тахти— мсҳробнинг таянчи, меҳроб — подшо тахтининг таянчи» деган' машҳур гапни ардашир...

DOC format, 130.0 KB. To download "ш—vii асрларда эрон", click the Telegram button on the left.

Tags: ш—vii асрларда эрон DOC Free download Telegram