қулоқлаштириш кампанияси

DOC 142.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1482388980_66763.doc қулоқлаштириш кампанияси режа: 1. шимолий қозоғистонга сургун қилинган юртдошлар 2. шимолий қозоғистонга сургун қилинган юртдошлар шимолий қозоғистонга сургун қилинган юртдошлар 1931 йил августида бошланган «қулоқлаштириш» ва сургун қилиш жараёнида ўрта осиёдан 6 минг, жумладан, ўзбекистондан 3 795 хўжалик (17 839 жон) украина ва шимолий кавказга сургун қилинган. аммо яқин вақтларгача ўзбекистоннинг қайси вилоятидан қанча кишининг шимолий кавказга сургун қилингани маълум эмас эди. яқинда биз россия федерацияси хавфсизлик хизматининг москвадаги марказий архивидан «қулоқ»лар ортилган эшелонларнинг 1931 йил 28 августдан 16 сентябргача бўлган вақтдаги ҳаракати хақидаги диспетчер маълумотини топишга муваффақ бўлдик. унда 1931 йил 28 августда когондан жўнатилган 605-сонли эшелоннинг шимолий кавказнинг прикумск туманига етиб келганлиги қайд этилган. бу эшелонда 231 оила (1 542 киши) бўлиб, шундан 387 нафарини эркаклар, 324 нафарини аёллар, 646 нафарини эса болалар ташкил этган. каттақўрғондан чиққан 615-эшелонда 282 хўжалик (1 450 киши) бўлиб, шундан 471 нафари эркаклар, 396 нафари аёллар, 583 нафари эса болалар бўлган. эшелон …

ўжалик (482 жон), яъни бутун ўзбекистон бўйича 1 491 хўжалик (7 982 жон) сургун қилинган. ўз уйидан, ҳовли-жойидан, от-уловидан, мол-мулкидан, рўзғор буюмларидан, ишлаб чиқариш қуролларидан маҳрум қилиниб, юк ташиладиган вагонларга ортиб юборилган ва йўл азобларини тортган бу юртдошларимиз шимолий кавказнинг прикумск, арзгир, будённий, апанасенков туманларига келтирилган. улар дашт-чўл ерларини ўзлаштириш, ғалла, пахта етиштириш ва бошқа оғир ишларга сафарбар қилинган. меҳнат сургунига юборилган бу бева-бечоралар ҳисобига пахтачилик, ғаллачилик совхоз ва қишлоқ хўжалик артеллари тузилган. уларнинг кўпчилиги йўл азобидан, оғир меҳнатдан, ноқулай иқлимдан, турли хил касалликлардан, очарчиликдан ўлиб кетган, бир қисми сиёсий қатағонга учраб отиб ташланган, узоқ муддатларга қамоқ жазосига ҳукм этилган. улар 1937-1938 йиллардаги оммавий қатағонга учраган кишилардан ҳам кўпроқ азоб-уқубат чекканлар. иккинчи жаҳон уруши бошлангач, сургундагиларнинг бир қисми фронтга, кекса ёшдагилари эса меҳнат лагерларига юборилган. улар жангоҳларда фашистлар ўқидан ҳалок бўлган, меҳнат лагерларидаги мислсиз оғир шароитга бардош беролмай ўлиб кетган. меҳнат сургунидагиларнинг маълум бир қисми қочиш вақтида, муҳожирликка чиқиб кетиш …

ой дўстмуродбой бошлиқ 12 жондан иборат оиланинг (катта араб қишлоғидан) ҳам бўлгани аниқланди. бу оилага қарашли 12 таноб ер, боғ, чорбоғ, 200-300 бош қўй, бир жуфт ишчи ҳўкиз, 4 бош қорамол, 3 эшак, бир кўпкари чопадиган от ва бошқа уй-рўзғор буюмлари тортиб олиниб, уларнинг ўзлари эса «қулоқ» сифатида сургун қилинган. шу ҳақда эгамназар ражабов бундай эслайди: «...ҳовлимизнинг рўпарасидаги катта дарвоза ёнида бир-икки от қўшилган тўрт ғилдиракли фургон, қафталида 2-3 отлиқ милтиқ таққан одамлар акам ва онамларга: «бўлинг, чиқаринг, аравага ортинг!», деб дағдаға қилишди. онам, акамлар, опаларим йиғлаб, уйдаги кўрпа, ёстиқ, енгил нарсаларни ташиб, аравага ташлай бердилар. юклар ортилгач, бизларни аравадаги юклар тепасига миндириб, катта ёшдаги акамларни арава орқасидан пиёда каттақўрғон шаҳрига қараб ҳайдадилар. эски тош йўли темир йўл вокзалидан ўтгач, ҳозирги паркнинг ўнг томонидан ўтадиган йўлга қўшиларди. эски паркнинг ўрни шаҳарлик худойназарбойники бўлган. шу вақтда атрофи тиконли сим билан ўралиб, ичига баланд-баланд жўя тортилиб, тамаки экилган эди. ўша худойназарбойнинг ўғиллари …

амиз ражаббой қаршида сургунда эди. у узоқ жойларга сургун қилинаётганимизни эшитиб, дарҳол каттақўрғон гпусига, прокурорига келиб: «мени ҳам болаларим билан бирга жўнатасизлар», деган. натижада отамиз ҳам бизларга қўшилди». ниҳоят, бу оила николо-александровск деган жойга етиб келиб, эгалари сибирга сургун қилинган ҳовлилардан бирига жойлашади. ражаббой дўстмуродов оиласи унинг аёли сапарова шарофат, ўғиллари абдуҳаким, абдухалил, дўстназар, эгамназар, қизлари назокатхон, ойдинхон, катта келини ҳикматхон, кичик келини назонхон, катта ўғлининг ўғли муродилла, кичик ўғлининг қизи меҳрилардан иборат эди. бу оиланинг сургундаги азоб-уқубатлари, қисмати эгамназар ражабовнинг 1992 йил 18 февралида тугаллаган эсдалигида ўз ифодасини топган. шу пайтда у 71 ёшда эди. афсуски, бу инсон ҳозир орамизда йўқ. лекин унинг эсдалиги ниҳоятда қимматли ҳужжати бўлиб қолди. бу эсдаликда шимолий кавказ сургунида бўлган бир қанча каттақўрғонликларнинг номлари зикр қилинган. жумладан, саройқўрғон қишлоғидан сургун қилинган қодир қассоб, пайшанба қишлоғидан сургун қилинган маъруф боболарнинг номлари эсдаликда келтирилган. сурхондарё вилоятининг ўша вақтдаги жарқўрғон туманидан 50 хўжалик (269 жон), сариосиё туманидан …

иргина жуманазар қурбонов ўз юртига қайтиб келган, қолган оила аъзолари ўша бегона юртда қолиб кетишган. оғир меҳнат, очарчилик, касаллик, даҳшатли уруш гирдобида қолган мулла қурбон бобо ва унинг жигаргўшалари ватанларига қайтиб кела олмай, ўша бадарға қилинган тупроқдан абадий жой топдилар. 1870 йилда туғилган, сариосиё тумани сарижўй қишлоғилик саид рўзиев хўжалиги ва мол-мулки мусодара этилиб, 1931 йил августида шимолий кавказга сургун қилинган. унинг набираси мирза муҳаммад назаров 1936 йилда туғилган, ҳозирда лангар қишлоғида яшайди. шу ернинг хуфор қишлоғидан сургун қилинган мулла малик (бухорода 15 йил ўқиган) ҳам шимолий кавказга сургун этилган. кейинчалик унинг ўзи қайтиб келган, оиласи, фарзандлари эса сургунгоҳда қолиб кетганлар. мулла малик 1952 йил ноябрида оламдан ўтган. бу ҳақда унинг 1944 йилда туғилган ўғли маликов исматулла маълумот берган. шимолий кавказнинг руслар яшайдиган туманларидаги колхозларда пахтачиликни жорий қилишда ўрта осиёдан сургун қилинган «қулоқ»лардан фойдаланилган. 1937 йил 25 мартдаги махсус хабарномадан маълум бўлишича, бурлаций туманидаги тўрт колхоздан ташқари, бошқа колхозларга пахта …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "қулоқлаштириш кампанияси"

1482388980_66763.doc қулоқлаштириш кампанияси режа: 1. шимолий қозоғистонга сургун қилинган юртдошлар 2. шимолий қозоғистонга сургун қилинган юртдошлар шимолий қозоғистонга сургун қилинган юртдошлар 1931 йил августида бошланган «қулоқлаштириш» ва сургун қилиш жараёнида ўрта осиёдан 6 минг, жумладан, ўзбекистондан 3 795 хўжалик (17 839 жон) украина ва шимолий кавказга сургун қилинган. аммо яқин вақтларгача ўзбекистоннинг қайси вилоятидан қанча кишининг шимолий кавказга сургун қилингани маълум эмас эди. яқинда биз россия федерацияси хавфсизлик хизматининг москвадаги марказий архивидан «қулоқ»лар ортилган эшелонларнинг 1931 йил 28 августдан 16 сентябргача бўлган вақтдаги ҳаракати хақидаги диспетчер маълумотини топишга муваффақ бўлдик. унда 1931 йил 28 августда когондан жўнатилган 605-сонли эш...

DOC format, 142.0 KB. To download "қулоқлаштириш кампанияси", click the Telegram button on the left.

Tags: қулоқлаштириш кампанияси DOC Free download Telegram