turkistonda mustabid tuzumga qarshi qarshilik harakati

DOC 64.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1483551589_67227.doc turkistonda mustabid tuzumga qarshi qarshilik harakati reja: 1. istiqlolchilik harakatining boshlanishi va uning sabablari 2. fargâona vodiysida sovetlarga qarshi qurolli harakat va uning mohiyati 3. qurolli qarshilik harakatining butun turkiston mintaqasiga yoyilishi 4. buxoro va xorazmdagi qurolli muholifat harakati 5. sovetlarga qarshi qurolli kurashning yengilishi va uning sabablari turkistonda oktabr toântarishidan keyin sodir boâlgan voqealar jarayoni shuni koârsatdiki, bolsheviklar oârnatgan sovet rejimi oâlka xalqlariga nafaqat mustaqillik, hatto milliy muhtoriyatni ham ravo koârmadi. mustaqillik osonlikcha qoâlga kiritilmasligini tushunib yetgan milliy vatanparvarlar qoâliga qurol olib bolsheviklar va bosqinchi qizil armiyaga qarshi qurolli harakat boshladilar. biroq soqvet rejimi va kommunistik mafkura hukmronligi yillarida ularga âbosmachiâ degan nohaq tamgâa bosildi. bu atama aynan bolsheviklar tomonidan oâylab topilgan atama boâlib, milliy istiqlolchilar oâzlarini bu nom bilan atamaganlar. bu harakat haqida soâz yuritilgan 1918-1919 yillardagi arxiv hujjatlarida ham bosmachi degan soâz uchramaydi. bu hujjatlarda âqaroqchiâ, âshaykaâ yoki âbosqinchiâ degan iboralar ishlatilgan. 1919 yilning oârtalaridan boshlab …

bu davrda turkisitonda vujudga kelgan ijtimoiy-siyosiy vaziyat sovet hokimiyatiga qarshi qurolli harakat boshlanishini muqarrar qilib qoâygandi. shu bilan birga bu harakatning boshlanishi uchun muhtoriyatning tor-mor qilinishi bilan birga boshqa bir qator jiddiy sabablar ham bor edi. birinchidan, 1917 yilda sodir boâlgan oktabr toântarishi natijasida hokimiyatni qoâlga olgan bolsheviklar tomonidan ilgari surilgan kommunistik mafkura turkiston xalqlari uchun mutlaqo yot tushuncha edi. mahalliy aholi bu gâoyani avval boshdanoq oâziga singdira olmadi va unga qarshi turdi. ikkinchidan, sovet hukumati oârnatilgan dastlabki davrda hokimiyatni boshqarishga mahalliy xalq vakillari jalb qilinmadi, ularning milliy gâururi, haq-huquqi inkor qilindi. turkistonda bolsheviklar tomonidan oârnatilgan sovet rejimi chor rossiyasi mustamlakasiligining yangi shakli ekanligi oâsha dastlabki kunlardanoq oshkor boâlgan edi. uchinchidan, yangi tuzum oârnatilgan ilk kunlardanoq mahalliy aholining asrlar davomida shakllangan urf-odatlari, milliy qadriyatlari toptaldi. shariat asoslari va qozixonalar bekor qilindi, vaqf yerlari tortib olindi, mulkchilikning turli shakllariga chek qoâyildi. turkiston muhtoriyati hukumatining tugatilishi bu harakatning butun fargâona vodiysida ommaviy …

oilalarning vakillari, savdogarlar, islom dini arboblari hamda baâzi boylar ham qoâshildi. harakat qatnashchilari safida oq-qorani tushungan savodxon kishilar â ziyolilar ham koâpchilikni tashkil qilar edi va ular jadidlar orasidan yetishib chiqqan turkiston munavvvarlari edi. bir soâz bilan aytganda ular safida xalqning barcha tabaqasiga mansub kishilar bor edi. dastlabki qurolli guruhlarning tashkil topishi kichik ergash (taxminan 1885-1918) va katta ergash (taxminan 1880-1921) ning nomlari bilan bogâliq. 1918 yil 27 fevralda qoâqon atrofidagi bachqir qishlogâida boâlgan janglarning birida kichik ergash shahid boâlgach, uning oârniga katta ergash fargâona vodiysida bolsheviklar rejimiga qarshi ozodlik bayrogâini koâtaradi. qoâqon uezdidagi harakatning dastlabki tayanch nuqtasi bachqir edi. 1918 yil mart oyining oxiriga kelib katta ergashning nomi fargâona vodiysi aholisi oârtasida juda mashhur boâlib ketadi. margâilonda esa militsiyaning sobiq boshligâi muhammad aminbek ahmadbek oâgâli madaminbek (1892-1920) kurash boshladi. u oâz oldiga sovet hokimiyatini agâdarish va fargâona muhtoriyatini tiklash vazifasini qoâygan edi. madaminbek usta siyosatchi va uddaburon tashkilotchi fazilatlariga …

rakatning muhim xususiyati shundaki, bu harakatda maqsadlar va vazifalar qanday boâlishidan qatâiy nazar boshdan oxirigacha bir ustivor gâoya â turkistonning milliy mustaqilligi yotadi. bu harakat gox kuchayib, goh pasayib turishiga qaramay, unda ishtirok etuvchilarning tarkibi oâzgarib turishi va ikkilamchi manfaatlar oârtada turganligi hamda obâektiv va subâektiv omillar kuchlar muvozanatiga salbiy taâsir qilishiga qaramay, harakatning asosiy maqsadi turkiston mustaqilligi boâlib qolaverdi. turkistondagi bu harakatning uyushgan bir shaklda namoyon boâlishida qoârboshilar koârsatgan gâayrat-shijoatni alohida taâkidlab oâtish kerak. qoârboshilar harakatning harbiy rahbarlari boâlib, ular oâz jangovarliklari bilan mashhur edilar. oâz vaqtida fargâona vodiysida kichik ergash, katta ergash, madaniminbek, shermuhammadbek, muhiddinbek, islom polvon, yormat maxsum, samarqand viloyatida ochilbek, bahrombek, buxoro respublikasida ibrohimbek, mulla abduqahhor, anvar posho, salim posho, davlatmandbek, fuzayl maxsum, xorazm respubikasida junaidxon kabi qoârboshilar bu harakatni yagona kuchga birlashtirish uchun rahbarlikni birin-ketin oâz qoâllariga olsalarda, lekin turkiston mintaqasidagi qurolli harakat boshdan oxirigiacha yagona markazga toâliq uyusha olmadi. turkiston fidoyilarining ozodlik harakatini yagona …

k shahar â andijonni qamal qilishga kirishdilar. madaminbek boshchiligidagi qoâshinning hujumi fargâona vodiysini larzaga keltirdi. 1919 yil 22 oktabrda pomirning ergashtom ovulida boâlgan anjumanda madaminbek boshchiligidagi fargâona muvaqqat muhtoriyat hukumati tuzildi. hukumat tarkibiga 16 tub aholi va 8 yevropalik kiritildi. madaminbek hukumat boshligâi boâlish bilan birga fargâona vodiysidagi bu harakatning oliy bosh qoâmondoni etib ham saylandi. 1919 yil kech kuziga kelib madaminbek qoâli ostida 30 mingga yaqin yigit qizil armiyaga qarshi janglar olib bordilar. bu paytda shermuhammadbek qoâli ostida 20 ming, katta ergash qoârboshida 8 ming askar boâlgan. ana shu uchta lashkarboshi vodiydagi jangovar harakatlarni yoânaltirib turdilar. madaminbek siymosida sarkardalik, davlat va siyosat arbobiga hos chsifatlar uygâunlashgan edi. u vodiydagi sovet hokimiyati organlariga muqobil ravishdagi oâz siyosiy boshqaruv usulini joriy qildi. turkistondagi bu harakat 1920 yilning yozi va kuzida oâzining yangi bosqichiga qadam qoâydi. kurash yana ham shafqatsiz va murosasiz tus oldi. fargâona vodiysi va samarqand viloyatidagi vatanparvarlar bilan bir …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "turkistonda mustabid tuzumga qarshi qarshilik harakati"

1483551589_67227.doc turkistonda mustabid tuzumga qarshi qarshilik harakati reja: 1. istiqlolchilik harakatining boshlanishi va uning sabablari 2. fargâona vodiysida sovetlarga qarshi qurolli harakat va uning mohiyati 3. qurolli qarshilik harakatining butun turkiston mintaqasiga yoyilishi 4. buxoro va xorazmdagi qurolli muholifat harakati 5. sovetlarga qarshi qurolli kurashning yengilishi va uning sabablari turkistonda oktabr toântarishidan keyin sodir boâlgan voqealar jarayoni shuni koârsatdiki, bolsheviklar oârnatgan sovet rejimi oâlka xalqlariga nafaqat mustaqillik, hatto milliy muhtoriyatni ham ravo koârmadi. mustaqillik osonlikcha qoâlga kiritilmasligini tushunib yetgan milliy vatanparvarlar qoâliga qurol olib bolsheviklar va bosqinchi qizil armiyaga qarshi qurolli h...

DOC format, 64.0 KB. To download "turkistonda mustabid tuzumga qarshi qarshilik harakati", click the Telegram button on the left.

Tags: turkistonda mustabid tuzumga qa… DOC Free download Telegram